In snackbar FrieteRia in Dronten bestelt een klant deze maandagmiddag haar lunch: een patatje pinda en een kaassoufflé. Zou ze een jaar geleden nog met een plastic bakje zijn weggegaan, nu schept eigenaar Ria Dekker de patat in een lichtbruin gespikkeld bakje van suikerriet.
De ooit tot ‘meest markante horecaondernemer van Flevoland’ uitgeroepen Dekker hoeft haar klanten dus geen geld in rekening te brengen voor plastic bakjes. Het is de maatregel die ruim een maand geleden is ingevoerd in de strijd tegen eenmalig plasticgebruik: sinds 1 juli moeten ondernemers geld vragen voor plastic verpakkingen en dat bedrag apart op de bon vermelden.
De maatregel moet de grote hoeveelheid zwerfafval terugdringen die op straat en in de natuur belandt. Dagelijks worden in Nederland 19 miljoen plastic bekers en voedselverpakkingen weggegooid die maar één keer zijn gebruikt, volgens de Rijksoverheid. Het doel is dat met 40 procent te verminderen in 2026.
Hoeveel geld ondernemers voor het plastic vragen, mogen ze zelf bepalen, en wat ze met dat geld doen ook. Ze kunnen het besteden aan alternatieve verpakkingen, zoals bakjes van karton of suikerriet. Naast snackbars moeten ook afhaalrestaurants, supermarkten en koffiezaken geld in rekening brengen voor wegwerpverpakkingen waarin plastic is verwerkt.
Dekker greep de aankondiging van de maatregel een jaar geleden aan om het plastic af te zweren. ‘Voor ons was dit de logische stap’, vertelt ze. ‘De bakjes van suikerrietpulp zijn steviger dan karton en beter voor het milieu dan plastic.’ Naast het feit dat het materiaal biologisch afbreekbaar is, is de productie ervan veel energie-efficiënter dan die van plastic. ProFri, de Vereniging Professionele Frituurders, verwacht dat ‘vele honderden snackbars deze overstap nu of op korte termijn gaan maken’.
Het nadeel is de prijs. ‘Voor duizend plastic vorkjes betaal ik 9 euro en voor hetzelfde aantal houten vorkjes 90 euro’, zegt Dekker. Concurrent Steef Jansen van snackbar ’t Eiland in Dronten betaalt 44 euro voor achthonderd suikerrietbakjes. ‘Moet je nagaan: duizend plastic bakjes kosten maar 32 euro. Dat moeten we doorberekenen, dus een patatje is nu iets duurder. Maar we krijgen er juist veel complimenten over van klanten.’
Niet elke ondernemer ziet de overstap zitten. Op een krukje achter de toonbank zit de eigenaar van een Drontense snackbar aardappels te schillen. ‘Als ik moet stoppen met plastic, ga ik met pensioen’, lacht de snackbarhouder, die niet met zijn naam in de krant wil uit angst voor sancties. ‘Ik heb nog honderden plastic bakjes achter liggen, die moet ik wel opmaken. Ik schaam me ervoor om klanten extra geld te vragen, dat doe ik dus niet.’
Volgens ProFri-directeur Frans van Rooij zijn meer ondernemers huiverig het plasticgebruik door te berekenen aan klanten. Dat ze plastic zouden blijven gebruiken om de winst in eigen zak te kunnen steken, bestrijdt hij fel. ‘Het gros van de cafetaria’s houdt er geen cent aan over’, zegt hij. Dit jaar is namelijk ook de afvalverwijderingsbijdrage voor ondernemers verhoogd. ‘De bijdrage die ze nu aan klanten vragen, compenseert nauwelijks de gestegen kosten van de verpakkingen die menig ondernemer nog helemaal niet in de prijzen had doorberekend.’
Het bring your own-alternatief dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aandraagt – kom met je eigen bakje of pannetje om je eten in mee te nemen – noemt ProFri ‘lachwekkend’. ‘Onbegrijpelijk dat die plannen niet zijn voorgelegd aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Ondernemers moeten die bakjes controleren op beschadigingen en er vervolgens aan snuffelen. Dan bestaat ook nog de kans dat ze smelten omdat ze niet geschikt zijn voor hete etenswaren.’ Tot opluchting van Van Rooij gebeurt het meenemen van eigen bakjes in de praktijk tot nu toe nauwelijks.
De komende tijd gaat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) meer handhaven. ‘Het is lastig in te schatten hoeveel bedrijven zich nog niet aan de regels houden. In totaal hebben bijna 500 duizend organisaties te maken met deze wetgeving’, zegt Rob van Alphen, teamleider Afval Circulaire Economie bij ILT. ‘Van tevoren hebben we gesproken met grotere ketens als McDonald’s en KFC over de invoering van de nieuwe regelgeving.’ In het geval van inspectie zijn zulke ketens dus het eerst aan de beurt.
Ria Dekker hoeft zich daar geen zorgen om te maken. Zij heeft zelfs andere Drontense ondernemers geïnspireerd om de overstap te maken. ‘We hebben nu nog een stapel plastic bakjes achter staan, maar zodra die op zijn, gaan wij ook naar suikerriet kijken’, zegt Hessel Ras van Visspeciaalzaak Ras. ‘Bij FrieteRia zijn ze er erg over te spreken.’ Dekker beaamt dat. ‘Binnenkort krijgen we zelfs rietjes van suikerriet. Als het goed is, worden die niet week in de milkshake.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden