Ouderen zijn langzaam, irrelevant, incompetent, blokkeren sociale vooruitgang, veroorzaken een gapende welvaartskloof en zitten jonge mensen dwars: een greep uit vooroordelen die onderzoekers in TikTokfilmpjes tegenkwamen. Ouderen worden vaak negatief en stereotiep weggezet op het platform, concluderen ze in het wetenschappelijk tijdschrift Plos. De wetenschappers van de National University of Singapore analyseerden honderden video’s op TikTok met de hashtags ‘boomer’ en ‘okboomer’, die samen meer dan 5,4 miljard keer werden bekeken. Meer dan de helft van de filmpjes met zo’n hashtag was negatief.
In de helft van de negatieve filmpjes zetten jongeren de ouderen weg als mensen die niet dezelfde waarden hebben als zij. In die video’s spelen ze vaak zeurende senioren na, die de jongere generatie wegzetten als hypergevoelig, narcistisch of verslaafd aan technologie.
Over de auteur
Simoon Hermus is techredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over big tech, a.i., sociale media en games.
Maar het zoeken op filmpjes met #boomer en #okboomer is meteen de grootste zwakte van het onderzoek. ‘OK boomer’ is een term die in 2019 bij jongere generaties in zwang raakte om babyboomers te bekritiseren en aan te vallen. Dat ze bij deze hashtags nog voor de helft positieve filmpjes vonden, is eigenlijk vrij wonderlijk.
‘Als je breder zou zoeken, krijg je weer andere resultaten’, zegt Richard Ridderinkhof. Hij doet aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar ‘seniorisme’: het stereotyperen en discrimineren van ouderen. ‘Toch is het best nuttig. Het levert wel informatie op over hoe er naar ouderen wordt gekeken en zet op de kaart dat er wat aan de hand is.’
Mot tussen generaties is van alle tijden, maar sinds de coronapandemie zijn negatieve stereotypen over senioren volgens Ridderinkhof prominenter in beeld. Hij ziet in zijn onderzoek vooral een ander soort stereotype dan in de TikTokfilmpjes, namelijk die van de zwakke oudere. ‘Ze zijn kwetsbaar, moeten geïsoleerd worden, krijgen hun eigen bezoekuurtje in de supermarkt. Het probleem is dat je alle ouderen als één groep gaat zien, en het individu uit het oog verliest.’
Bij ouderen werkt ageism, het discrimineren en negatief portretteren van mensen op leeftijd, volgens Ridderinkhof als een selffulfilling prophecy: ‘Ouderen raken er zelf van overtuigd dat ze bepaalde dingen niet kunnen. En als je daardoor steeds minder zelf doet, gebeurt dat ook.’
Tegen ageism, of eigenlijk alle ‘isms’, werken volgens hem twee dingen: voorbeelden zien die niet aan het stereotype voldoen, en contact tussen generaties. En gelukkig zijn er op TikTok een boel jongeren die positieve interacties laten zien. Zorgverleners die leuke verhalen over hun werk delen, kleinkinderen die vertederende (of grappige) filmpjes van opa of oma online zetten.
Maar de senioren laten op TikTok ook zelf van zich horen. ‘Grandma Droniak’, een 93-jarige vrouw uit Connecticut, ontkracht het stereotiepe beeld van kwetsbare, brave omaatjes dagelijks. Ze speelt met VR-brillen en relativeert de dood van (ex-)geliefden met haar gevleugelde uitspraak ‘I slay while they lay’. ‘Slay’ is een Gen Z-term voor ‘iets goed doen’. Met meer dan elf miljoen volgers is ze een hit op het platform.
De 76-jarige Duitser Alojz Abram staat bekend als de hipste TikTok-opa, met een krankzinnige collectie designersneakers. Die voorkeur voor streetwear heeft hij overigens pas op late leeftijd ontwikkeld, laat zijn kleinzoon Jannik zien. Hij beheert het kanaal voor de ruim vier miljoen volgers van zijn opa. Een andere populaire TikTok-oudere is Wholesome Gramps (echte naam niet bekend), die met een zachte blik de camera inkijkt en liefdevolle levenslessen deelt. ‘Ik wil het einde niet verklappen, maar alles komt goed. Als opa het tot hier heeft gered, dan lukt jou dat ook.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden