Het ziet ernaar uit dat de verkiezingen van volgend jaar na de aanklacht van speciaal aanklager Jack Smith alleen nog maar zullen draaien om Trump en diens klacht dat hij het slachtoffer is van een ‘heksenjacht’ van de Democraten. Maar daarvóór wacht Amerika een juridisch gevecht dat de maatschappij tot op het bot zal verdelen.
Wanneer het proces tegen Trump zal beginnen, is nog onduidelijk. Vermoedelijk zal het niet vóór april of mei volgend jaar zijn. Dat betekent dat het vrijwel zeker niet afgerond zal zijn vóór de presidentsverkiezingen van november 2024.
Over de auteur
Bert Lanting is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij was eerder correspondent in Rusland, de Verenigde Staten en Brussel en chef van de buitenlandredactie.
Hoe ernstig deze aanklacht tegen Trump ook is, het belemmert hem niet om mee te doen aan de verkiezingen. Zelfs al zou hij nog vóór de verkiezingsdag worden veroordeeld, dan nog mag hij aan de verkiezingen deelnemen. In 1920 deed een gevangene vanuit zijn cel mee aan de presidentverkiezingen. Op zijn campagnemateriaal prees hij zich aan als ‘gevangene nummer 9653’.
De voormalig gouverneur van Arkansas, Asa Hutchinson, die meedoet aan de voorverkiezingen bij de Republikeinse partij, riep Trump op zijn campagne tijdelijk stil te leggen totdat hij zijn juridische problemen heeft opgelost. Maar Hutchinson heeft slechts weinig medestanders in zijn partij. Will Hurd, een andere tegenkandidaat van Trump, werd vorige week uitgejouwd toen hij tijdens een debat in Iowa zei dat Trump vooral aan de verkiezingen meedoet om ‘uit de gevangenis te blijven’.
De meeste Republikeinen spreken schande van de aanklacht, die volgens hen door het ministerie van Justitie wordt gebruikt om de aandacht af te leiden van de misstappen van president Bidens zoon Hunter. Trumps campagneteam vergeleek het met ‘nazi-praktijken’. Zelfs Trumps voormalige vicepresident Mike Pence noemde het een schandaal, ook al wilden Trumps aanhangers hem opknopen bij de bestorming van het Capitool. Tegelijk vond Pence dat de aanklacht wel liet zien dat ‘iemand die zichzelf boven de grondwet plaatst, geen president mag worden’.
Het staat wel vast dat Trump de aanklacht zal gebruiken als extra brandstof voor zijn campagne tegen wat hij en zijn team de ‘Biden Crime Family’ noemen. Hoe hoger zijn juridische problemen zich opstapelen, hoe verder hij uitloopt op zijn concurrenten bij de voorverkiezingen binnen de Republikeinse partij, heeft hij tot nog toe gemerkt.
Radicale Trumpisten, zoals het Republikeinse Congreslid Marjorie Taylor Greene, willen het onderzoek van speciaal aanklager Smith torpederen door de geldkraan dicht te draaien. Maar zijn onderzoek is inmiddels goeddeels afgerond. De zaak gaat nu naar de rechter en Smith en zijn team staan klaar voor het juridische gevecht.
Bovendien hangt Trump ook nog een gevaarlijke aanklacht boven het hoofd in de staat Georgia, waar hij de hoogste verkiezingsfunctionaris probeerde te dwingen extra stemmen voor hem te ‘vinden’. Daarop heeft het Congres geen vat.
Als Trump nog vóór de verkiezingen wordt veroordeeld en vervolgens de verkiezingen wint, kan hij volgens verscheidene Amerikaanse staatsrechtexperts nog steeds president worden. De enige voorwaarden die de Amerikaanse grondwet stelt, is dat zo iemand Amerikaan door geboorte, minstens 35 jaar oud en minimaal 14 jaar ingezetene van de VS moet zijn. De vraag is wel of Trump zijn functie dan vanuit de gevangenis kan uitoefenen.
De oplossing die sommige Republikeinen daarvoor zien, is dat Trump zichzelf bij zijn aantreden gratie verleent. Volgens Trump mag dat, maar het is de vraag hoe het Hooggerechtshof over zo’n ‘zelfpardon’ denkt.
Als Trump de verkiezingen wint en de rechtszaak over de aanklachten van Smith nog loopt, zal hij die waarschijnlijk ontslaan of hem de opdracht geven zijn vervolging te staken. Dat zal een constitutionele crisis veroorzaken. Afhankelijk van de verhoudingen in het Congres zal het leiden tot een derde afzettingsprocedure tegen Trump, die wat dat betreft nu al het record heeft.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden