Hij had het al beloofd in zijn populaire maandagpraatje op YouTube en in zijn informele chats in de Clubhouse-app. Maar nu gaat de oude vos het ook echt doen: op 10 augustus landt de Thaise oud-premier en telecom-miljardair Thaksin Shinawatra in de Thaise hoofdstad Bangkok, na zeventien jaar zelfverkozen ballingschap. De 74-jarige populist zal dan ongetwijfeld de grond kussen voor een haag van klikkende fotografen, en zijn jongste dochter Paetongtarn omhelzen, die mogelijk de nieuwe premier van Thailand wordt.
De Thaise politie liet direct weten dat Thaksin zich moet melden vanwege een veroordeling uit 2008 voor machtsmisbruik en corruptie. Thaksin riskeert 10 jaar gevangenisstraf na een vonnis dat volgens hem politiek gemotiveerd was. In 2006 werd Thaksin na een herverkiezing als premier afgezet in een militaire coup. Nog steeds zijn coupplegers de baas in Thailand, ook al wint Thaksin vanaf zijn ballingsoord Dubai steevast de parlementsverkiezingen. ‘Ik leef al zestien jaar in een grote gevangenis, omdat ik mijn familie niet mag bezoeken’, klaagde Thaksin in maart tegen het Japanse persbureau Kyodo. ‘Ik heb genoeg geleden. Als ik naar een kleinere gevangenis moet, dan is dat oké.’
Over de auteur
Noël van Bemmel is correspondent Zuidoost-Azië voor de Volkskrant. Hij woont in Denpasar. Eerder schreef hij over Amsterdam, reizen en defensie.
Het lijkt onwaarschijnlijk dat de invloedrijke Thaksin zijn straf gelaten zal accepteren. Zijn moment van terugkeer lijkt ook slim gekozen. De politieke chaos is sinds kort compleet in Thailand, nu de verrassende winnaar van de parlementsverkiezingen in mei, de charismatische Pita Limjaroenrat van de progressieve hervormingspartij Move Forward, geen premier mag worden. De senaat – benoemd door voormalige coupplegers – keurt diens kandidatuur als premier af. Limjaroenrats voorstellen om de macht van het koningshuis te beperken, de dienstplicht af te schaffen en zakelijke monopolies open te breken, gaan hun te ver.
De Pheu Thai Partij (‘voor de Thai’) van Thaksin is nu aan zet, met diens mediagenieke 36-jarige dochter Paetongtorn als mogelijke premierskandidaat. Haar partij eindigde twee maanden geleden nipt als tweede. Pheu Thai neemt sinds kort afstand van de oppositiepartijen waarmee Move Forward optrok en begon coalitie-onderhandelingen met de zittende regeringspartijen, tot ontsteltenis van duizenden studenten en activisten die afgelopen week demonstreerden voor het parlementsgebouw. Zij stellen dat Thailand op economisch en sociaal gebied al tien jaar stilstaat onder het conservatieve bewind van de oud-generaals.
Amnestie voor Thaksin kan tijdens dat politieke gekonkel als wisselgeld ter tafel komen. Zelf zegt hij daar niet om te hebben gevraagd. Thaksins terugkeer zou ook tot demonstraties kunnen leiden. De populist is nog altijd populair onder armere boeren die niet zijn vergeten hoe hun inkomen en de medische zorg verbeterden onder diens premierschap (2001-2006). De stedelijke elite rondom krijgsmacht en koningshuis moet juist niks hebben van de familie Shinawatra, die zij corruptie, belastingontduiking en favoritisme verwijt. Diverse malen legden roodhemden (Thaksin-aanhangers) en geelhemden (pro-militairen) het land plat.
Het verhaal van Thaksin is het verhaal van een bijklussende politieagent uit de noordelijke provinciestad Chiang Mai die uitgroeit tot de rijkste en machtigste man van Thailand. De zoon van een voormalig parlementslid die ondernemer wordt (coffeeshop, twee bioscopen, een autohandel en een benzinestation) meldt zich op 20-jarige leeftijd bij de politieacademie. Daarna wint hij een beurs om criminologie te studeren in de VS, waar hij op zijn 29ste promoveert. Naast zijn baan als planner op het hoofdbureau van politie, zet Thaksin met zijn vrouw allerlei bedrijfjes op. Trots vermeldt zijn gelikte website al hun zakelijke mislukkingen: zijdewinkel, filmproductiebedrijf, appartementverhuur, computerverhuur, kabeltelevisie. Pas als hij een exclusieve vergunning krijgt voor de exploitatie van een gsm-frequentie, dankzij goede militaire contacten, keren zijn kansen. Een jaar later, in 1987, neemt Thaksin ontslag als politieofficier en weer drie jaar later brengt hij zijn snelgroeiende telecombedrijf naar de beurs.
Als Thaksin op zijn 45ste besluit de politiek in te gaan, regent het net ontslagen door een corruptieschandaal en kan hij meteen beginnen als minister van buitenlandse zaken. Maar als Thaksin in 1998 met 23 medestanders de populistische Thai Rak Thai (‘Thai houden van Thai’) opricht, groeit hij pas echt uit tot een dominante politieke speler. Wat de gevestigde orde ook probeert, steevast wint Thaksin met weer een nieuwe partij en kandidaat de parlementsverkiezingen, zoals met zijn zuster Yingluck die premier was van 2011 tot 2014 tot ook zij naar Dubai vluchtte na een veroordeling voor corruptie. Thaksins partij maakt dit jaar weer goede kans op regeringsdeelname, nu de militaire elite de pijlen vooral richt op de radicalere Limjaroenrat.
In zijn Tony Talk-filmpjes legt Thaksin, die zichzelf Tony noemt in de Clubhouse-app, nog eens geduldig het wonder van Thaksinomics uit: stimuleer ruimhartig de economie, waardoor de belastinginkomsten stijgen, zodat je ongelijkheid kunt bestrijden. Volgens economen niet meer dan Keynesiaans stimuleringsbeleid in een Siamees jasje, gecombineerd met een dosis geluk. In een ander filmpje zet Thaksin met opgestoken vingers de belangrijkste tech-ontwikkelingen van dit moment nog eens op een rij. Goed zichtbaar in zijn boekenkast: kloeke werken over leiderschap, macro-economie en een digitale klok die de bitcoin-koers bijhoudt. Geen man, zo lijkt het, die nog slechts met zijn kleinkinderen naar een pretpark wil.
3x Thaksin Shinawatra
Thaksin over de verassende overwinning door de Move Forward Partij: ‘Ze hebben goed gebruikgemaakt van TikTok. De vele berichten gemaakt door jonge leden, leverden hun een enorm gratis bereik op.’
Thaksin kocht in 2007 de Engelse voetbalclub Manchester City voor 93 miljoen euro en verkocht de club na een jaar door aan een sjeik uit Abu Dhabi voor 175 miljoen.
Premierskandidaat Paetongtarn over hun relatie: ‘Ik ben daddy’s little girl! Ik vraag mijn vader advies over van alles! Dat doe ik al mijn hele leven.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden