Ze hebben eigenlijk alles mee, putters. Ze zijn mooi, kleurrijk, flexibel, vliegen of nestelen niet in de weg en zingen als in Il gardellino, een vrolijk fluitconcert van Vivaldi. Je kunt zelfs zeggen: ze houden van menselijke activiteit, ze profiteren van dingen waar andere vogelsoorten last van hebben: versnippering van het landschap, van landschap dat op de schop is geweest, van onze bouwwoede. Gekende soort van de ruim opgezette nieuwbouwwijk met jonge boompjes, de favoriete nestplekken.
Mijn favoriete puttertaferelen doen zich midden in de zomer voor, of midden in de winter: zwermpjes putters boven bermen, bij bosranden, in uiterwaarden, boven wintervoedselveldjes, dat opflikkerende geel-zwart-wit van die acrobatische vogels. En natuurlijk dat rode maskertje op het zwart-witte kopje. Het mooist toch wel in de winterzon; als alles verder tamelijk kleurloos is, zijn daar dan altijd nog de putters. Op zoek naar zaadjes die ze putten uit distels, uit kaardebollen, uit zonnebloemen, uit paardebloemen, allemaal planten uit de familie van de composieten. De putter wordt ook wel distelvink genoemd.
Vandaag gaat het gewoon op de fiets, naar kansrijke putterplekjes in de stad, want waarom zou je ver reizen als je ook om de hoek terecht kunt? Over de IJburglaan in Amsterdam, tijdens de ochtendspits, langs brede, bloemrijke bermen, die nog niet overal gemaaid zijn. Een lange, rechte weg, door oudere en nieuwere nieuwbouwwoningen. Met jonge boompjes, platanen vooral, in een regelmatig geplante rij langs de kanten. Oninteressant, zou je denken, maar, zegt stadsvogelkenner Jip Louwe Kooijmans, met wie ik fiets: ‘Als ik een ideale weg voor putters zou moeten ontwerpen, dan zou ik het zo doen.’
En het is ook al vrij snel raak. Vanuit twee plataantjes aan weerszijden van de weg klinkt de roep van mannetjes boven het verkeersgeluid uit, en even later zien we putters uit de bomen over ons hoofd naar de berm vliegen. Hier foerageren de putters uit de verschillende nesten gewoon door elkaar.
Louwe Kooijmans: ‘Putters verdedigen wel de ruimte rond hun nest, maar ze hebben geen voedselterritorium. Ze maken in het broedseizoen ook voedselvluchten, ze zijn minder afhankelijk van de directe omgeving dan bijvoorbeeld huismussen. Er is altijd wel een bermpje waar niet gemaaid is. En die composieten hebben allemaal hun eigen moment waarop ze bloeien en zaad zetten.’
Wat de putters doen: ze trekken een pluisje uit het bloemhoofdje, daaronder zit het zaadje, en dat eten ze. Dat putten heeft ze hun Nederlandse naam opgeleverd.
Tot vijftig jaar terug kwam de putter vooral voor in het westen van het land, mogelijk omdat daar, op vochtige grond, meer composieten groeien. De vogel ontdekte parken, tuinen, boomgaarden en vinexwijken. Vooral via de uiterwaarden van de rivieren, met ‘nieuwe natuur’ met veel zaadplanten, en via dijken, begon in de afgelopen decennia de ‘zegetocht’ richting de rest van het land, zo staat het in de jongste Vogelatlas. Nu komt de distelvink in heel Nederland voor. Opvallend, want met veel zaadeters onder de vogels gaat het juist niet goed.
Een kleine omslag lijkt recentelijk wel gaande. In het westen van het land nemen de aantallen plaatselijk af. Wie weet omdat de bouwdrift hapert en wijken ouder worden. Veel begroeiing, te hoge bomen en minder openheid is minder aantrekkelijk voor putters.
Even later op de Diemerzeedijk, heerlijk fietspad tussen bloemrijke bermen, met overstekende konijnen. Dit voorjaar zag Jip Louwe Kooijmans hier nog putters. Aan andere vogels nu geen gebrek, maar geen putters. Een momentopname natuurlijk. Maar, constateert Louwe Kooijmans, de bomen en de struiken worden ook wel erg groot en ondoordringbaar. ‘Het wordt wel erg groen.’ Dat klinkt bijna zorgelijk.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden