Inwoners van het Poolse plaatsje Białowieża, ongeveer drie kilometer van de grens met Belarus, maakten dinsdag melding van de helikopters. De Belarussische leider Loekasjenko ontkent dat de helikopters boven Polen waren. Maar op beelden die inwoners van Białowieża maakten en verspreidden via sociale media, lijken enkele Belarussische helikopters laag boven hun huizen te vliegen.
Aanvankelijk ontkende het Poolse ministerie van Defensie dat het luchtruim was geschonden. Dinsdagavond kwam het daarop terug. Doordat de helikopters laag vlogen, verschenen ze niet op de radar, aldus het ministerie in tweede instantie.
Belarus voert momenteel militaire oefeningen uit in het grensgebied. Polen heeft de Navo ingelicht over het incident. Onderdeel van zijn extra versterking aan de oostgrens is het sturen van gevechtshelikopters.
‘Schending van het luchtruim is vaker voorgekomen, met name op grote hoogte. Maar dit is nieuw’, zegt voorzitter Wojciech Przybylski van de Poolse denktank Res Publica. ‘Belarus is duidelijk de respons van Polen en de Navo aan het testen. Dit draagt bij aan vergroting van de bestaande spanningen.’
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het is al enige tijd onrustig aan de Pools-Belarussische grens. De regering in Warschau maakt zich zorgen over de aanwezigheid van huurlingenleger Wagner in het buurland, naast de Belarussische troepen die al in de grensstreek zijn.
Na de afgeblazen opstand van Wagner in Rusland zouden al zo’n tweeduizend huurlingen zijn overgeplaatst naar Belarus. Sindsdien versterkt Polen zijn troepenmacht aan de oostgrens. Volgens recente cijfers bevinden zich daar vijfduizend grenswachten, tweeduizend soldaten en vijfhonderd agenten van de mobiele eenheid.
Intussen speelt de dreiging vanuit het oosten een steeds grotere rol in de binnenlandse politiek van Polen. Afgelopen weekend zei premier Morawiecki dat circa honderd soldaten van Wagner zich in de richting van het Belarussische Grodno hebben verplaatst. Grodno is vlakbij de Suwałki-corridor, een korte strook land die Belarus verbindt met de Russische exclave Kaliningrad. De Suwałki-corridor wordt algemeen beschouwd als een kwetsbare zone in de oostflank van de Navo.
Morawiecki vermoedt dat de Wagner-huurlingen zich zullen vermommen als Belarussische grenswachten en dat zij het grensgebied verder willen destabiliseren. Bijvoorbeeld door migranten de grens over te duwen – iets dat Belarus in 2021 al deed. Mogelijk willen ze ook zelf Polen ‘infiltreren’, denkt Morawiecki.
Bewijs voor die beweringen leverde de Poolse premier niet. Door sommigen wordt de retoriek van de regering over de situatie aan de oostgrens met argwaan aangehoord, met name door de Poolse oppositie. Donald Tusk, leider van grootste oppositiepartij Burgerplatform, verwijt de regering angst te zaaien voor electoraal gewin. Dit najaar zijn er spannende verkiezingen in Polen, die zullen bepalen of regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) aan de macht kan blijven.
Grensbewaking en externe dreigingen zijn onderwerpen waarmee PiS kiezers aan zich weet te binden. ‘Het is een boodschap die het kernelectoraat van PiS aanspreekt, met name in de noordelijke en oostelijke regio’s die aan Belarus en Kaliningrad grenzen’, zegt Wojciech Przybylski. In dat deel van Polen is de steun voor de regeringspartij traditioneel groot.
De aanwezigheid van Wagner in Belarus en de dreiging vanuit dat buurland zijn niettemin zeer reële problemen, stelt Przybylski. ‘Er staat druk op de Poolse grens en de regering in Warschau reageert daarop. In de aanloop naar de verkiezingen van dit najaar komt de politieke dimensie daar nog bij.’
In een interview met online uitgave Wprost betoogt Jacek Siewiera, het hoofd van de Nationale Veiligheidsraad van Polen, dat de zorgen van de regering in Warschau over Wagner ‘niet overdreven’ zijn. Siewiera verwacht in de aanloop naar de Poolse verkiezingen meer provocaties vanuit Belarus, bedoeld om de Poolse politiek te destabiliseren. Hij maant tevens tot bezinning. ‘We moeten geen angst in de samenleving opbouwen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden