De studie vormt het nieuwste bewijs dat kunstmatige intelligentie, AI, het werk van radiologen kan aanvullen of zelfs gedeeltelijk vervangen. Ruim 80 duizend vrouwen deden mee. De software, gemaakt door het Nederlandse bedrijf ScreenPoint en getraind op honderdduizenden borstscans, signaleerde vaker borstkanker dan radiologen, zonder daarbij meer vals alarm te slaan. Hoe eerder artsen een tumor vinden, hoe beter de prognose.
Alleen al in Nederland nemen jaarlijks ruim 800 duizend vrouwen deel aan bevolkingsonderzoeken naar borstkanker, door röntgenfoto’s van hun borst te laten maken. Radiologen zoeken in deze ‘mammogrammen’ naar afwijkingen die op kanker kunnen wijzen. Dit doen twee radiologen onafhankelijk van elkaar, om de kans op fouten te minimaliseren. Door vergrijzing en een stijgend tekort aan radiologen kampt deze beroepsgroep met een hoge werkdruk, die AI kan helpen verlichten.
‘Voor medische AI is de screening op borstkanker een droomapplicatie’, zegt Bram van Ginneken, hoogleraar medische beeldanalyse aan de Radboud Universiteit Nijmegen en niet betrokken bij het Zweedse onderzoek. ‘Het gaat om enorme aantallen beelden, met steeds dezelfde vraag: is er borstkanker aanwezig, ja of nee? Kunstmatige intelligentie kan die vraag beantwoorden, zelfs zonder dat daar radiologen aan te pas hoeven te komen.’
Over de auteur:
Frank Rensen is wetenschapsjournalist en schrijft voor de Volkskrant over technologie. Hij studeerde sterrenkunde in Leiden.
Dat is precies wat het onderzoek, vandaag gepubliceerd in The Lancet Oncology, bevestigt. Een AI-programma bekeek de helft van alle mammogrammen van het bevolkingsonderzoek en gaf vervolgens op een schaal van één tot tien een schatting van het risico op borstkanker. Scans met een risico van één tot negen werden door een radioloog gecheckt, de scans met het hoogste risiconiveau werden omwille van de veiligheid door een gebruikelijk duo radiologen bekeken.
Het gebruik van AI leverde per duizend vrouwen één extra signalement van kanker op, vergeleken met de blik van alleen radiologen. Dat lijkt weinig, maar op de schaal van bijvoorbeeld een Nederlands bevolkingsonderzoek gaat het dan al snel om jaarlijks honderden vrouwen bij wie anders geen alarm was afgegaan. Bovendien kan het gebruik van AI de tijd dat artsen naar scans kijken bijna halveren.
Soortgelijk Spaans onderzoek ging nog een stap verder door artsen bij een deel van de proefpersonen in het geheel niet te betrekken, maar slechts AI te gebruiken. Zelfs dan blijkt dat computers minder fouten maken. In Denemarken wordt het Nederlandse AI-systeem al ingezet in de reguliere screening om een van de twee radiologen te vervangen. Wel ziet Van Ginneken ook risico’s bij de inzet van AI in de mammografie. Zo zouden radiologen lakser kunnen worden naarmate ze meer leunen op het oordeel van de computer. ‘Ook wordt het moeilijker om bij een fout scherp te krijgen wie er precies verantwoordelijk is.’
Het zijn deze en andere zorgen die ertoe leiden dat Nederlandse ziekenhuizen de technologie voorlopig nog niet inzetten bij de borstkankerscreening. Van Ginneken vindt de voordelen echter dermate groot dat hij de afwachtende houding ‘ethisch onverantwoord’ noemt. ‘De Nederlandse overheid wil eerst nog zelf onderzoek uitvoeren naar het gebruik en de veiligheid van AI in deze context. Ondertussen missen we mogelijk gevallen van borstkanker. Als ik een vrouw was en deel zou nemen aan een bevolkingsonderzoek, zou ik dit onacceptabel vinden.’
Borstkanker in Nederland
In Nederland krijgen vrouwen tussen de 50 en 75 jaar een oproep voor de tweejaarlijkse mammografie. Dit gaat jaarlijks om ruim 800 duizend vrouwen. Ongeveer 1 op de 7 vrouwen in Nederland krijgt in haar leven borstkanker, jaarlijks sterven er ruim drieduizend aan deze kankersoort.
(Bron: RIVM)
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden