Zelfs in uitzonderlijke, historische gebeurtenissen sluipt routine. Voor de derde keer in vier maanden tijd heeft oud-president Donald Trump dinsdag (lokale tijd) vervolging tegen zich horen afkondigen. Deze jongste strafzaak draait om zijn poging om na de verkiezingen van 2020 aan de macht te blijven. Het schouwspel voelt voor Amerikanen inmiddels ronduit vertrouwd.
Net als twee keer eerder voorspelde de oud-president vorige maand zelf als eerste dat zijn vervolging nabij was. Republikeinen spraken opnieuw bij voorbaat hun steun voor hem uit, zonder aanklacht of bewijs af te wachten. Dinsdag trok Trump opnieuw de aandacht naar zich toe door de aanklacht kort van tevoren aan te kondigen. Wéér betoont Trump zich een grootmeester in het publicitair uitbuiten van zijn eigen sores — hoe ernstig die deze keer ook zijn.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Deze nieuwe zaak is met afstand de zwaarste die loopt tegen de oud-president. In tegenstelling tot Trumps eerdere vervolging voor het afkopen van een pornoster met wie hij een affaire zou hebben gehad (strafzaak één) of het achterhouden van vertrouwelijke documenten die hij na het einde van zijn presidentschap had moeten overdragen (zaak twee), draagt deze kwestie voor vrijwel alle Amerikanen gewicht. De datum van 6 januari 2021 staat in het collectieve geheugen gegrift.
Na de presidentsverkiezingen van 2020 weigerde Trump zijn verlies van zijn Democratische uitdager Joe Biden te erkennen. Trump verspreidde leugens over stemfraude, spande vruchteloze rechtszaken aan en bekokstoofde, samen met zijn adviseurs, strategieën om de beëdiging van Joe Biden te verhinderen. Op 6 januari 2021 kwam dat alles tot een kookpunt. Ruim tweeduizend van zijn aanhangers drongen met geweld het Amerikaanse Congres binnen. Justitie houdt de toenmalig president als aanstichter verantwoordelijk.
De hoeveelheid verzameld bewijs is ontzagwekkend. De parlementaire commissie die de Capitoolbestorming onderzocht, en justitie vorig jaar adviseerde om te vervolgen, heeft een hoop voorwerk gedaan. Het team van speciaal aanklager Smith verzamelde aanvullende getuigenissen van tientallen van Trumps voormalige vertrouwelingen, onder wie zijn vicepresident Mike Pence, Witte Huis-jurist Pat Cipollone en stafchef Mark Meadows.
De gedetailleerde aanklacht is door justitie nog niet onthuld. Amerikaanse media berichten op basis van eigen bronnen dat Trump wordt vervolgd onder een drietal strafrechtelijke bepalingen: samenzwering tegen de Verenigde Staten, het belemmeren van een officiële procedure en het onthouden van burgerrechten.
De eerste vermoedelijke aanklacht – samenzwering – wordt al geruime tijd voorspeld. Trump zou met advocaten, politici en medestanders hebben samengespannen om, met het beïnvloeden van de verkiezingsuitslag, het functioneren van de VS te ontwrichten.
De tweede verdenking – het belemmeren van een officiële procedure – verwijst vermoedelijk naar de Capitoolbestorming als zodanig. Op die dag zou het Amerikaanse Congres de verkiezingswinst van Joe Biden formeel bekrachtigen, met een hoofdrol voor vicepresident Mike Pence. Trump verzocht hem om de procedure te dwarsbomen. Pence weigerde – waarop Trump in een speech zijn achterban, van wie velen gewapend, opdroeg om richting het Capitool te marcheren. ‘Verhang, Mike Pence!’ scandeerde de massa.
Honderden van die bestormers werden afgelopen maanden veroordeeld voor dezelfde aanklacht van belemmering. Hoewel Trump die dag niet zelf in het Congres aanwezig was, vormt dat voor justitie niet noodzakelijkerwijs een belemmering. Zij moeten zien te bewijzen dat Trumps achterban handelde onder zijn auspiciën. Zo werd eerder met succes Enrique Tarrio vervolgd, een kopstuk van de extreem-rechtse militie Proud Boys.
De derde potentiële verdenking wekte meer verbazing onder juristen. Deze bepaling — het onthouden van burgerrechten — stamt uit de tijd na de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865), toen witte militanten met geweld probeerden om zwarte Amerikanen, recent uit de slavernij ontzet, van stemmen te weerhouden. De strafrechtelijke strategie luidt hier mogelijk dat Trump, met zijn poging om aan de macht te blijven, de burgerrechten schond van Amerikanen die stemden op Joe Biden.
Een andere, veelvoorspelde verdenking lijkt uit te blijven: aanzetten tot een opstand. Daarvoor werden eerder tientallen Capitoolbestormers veroordeeld. Zover bekend krijgt Trump dat feit niet ten laste gelegd. Een mogelijke overweging: iemand met een dergelijke veroordeling op zijn naam, mag zich bij wet nooit meer verkiesbaar kan stellen. Dat zou koren op de molen zijn van rechtse politici en burgers die de zaak politiek gemotiveerd noemen.
De komende dagen heeft Trump de nieuwscyclus vermoedelijk weer zoals hij die het liefste ziet: draaiend rond de as die Donald heet. Bij elke nieuwe juridische tegenslag lijkt zijn presidentiële campagne aan kracht te winnen. Trump doet het nog altijd zeer goed in de peilingen. Strafrechtelijk ziet de situatie er voor hem echter aanzienlijk minder rooskleurig uit.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden