Passed out on the floor
Oh Joey, I’m not angry anymore
Joey, Bob Dylan (1976)
Over Bob Dylan wordt vaak gezegd dat hij een ondefinieerbare knakker is. De meest vooraanstaande liedjesschrijver ooit, ‘the poet laureate of rock-’n-roll’, heet een enigma te zijn, een mysterie, al decennialang. Gelukkig heeft His Bobness een groot legioen van piskijkers die hem als een soort kosmologisch verschijnsel analyseren. Er bestaat zelfs één dwaas, A.J. Weberman, die Dylans vuilnisbak bestudeerde om erachter te komen wat zijn held toch beroerde.
Greil Marcus Greil Marcus vormt de schrijvende voorhoede van dylanologen. Hij tikte een boekenkast vol over de oude bard, in 1941 geboren als Robert Allen Zimmerman. Marcus serveerde in 1970 Dylans plaat Self Portrait af met de woorden: ‘What is this shit?’ Ook over het album Desire (1976), waarop maar liefst drie namenliedjes (Sara, Isis, Joey) en één bijnaamliedje (Hurricane) te vinden zijn, was hij buitengewoon slecht te spreken. In een interview zei hij: ‘Een album als Desire vind ik bijna niet te verdragen. Neem zo’n nummer als Joey, een loflied op een gangsterbaas. Wat een verschrikking.’
Elf minuten en twaalf coupletten lang duurt Joey, een aanzienlijke lijdensweg voor Marcus. Het nummer behandelt het leven van de New Yorkse gangster Joey ‘Crazy Joe’ Gallo. Hij werd in 1972 in een restaurant tijdens een verjaardagsetentje omgelegd. Gallo was zelf niet bepaald een lieverdje: hij moordde erop los en speelde een cruciale rol in bloedige maffiaoorlogen.
Dylan schreef Joey in samenwerking met Jacques Levy, een klinisch psycholoog die in de theaterwereld terecht was gekomen. Als regisseur was Levy in 1969 verantwoordelijk voor de erotische musical Oh! Calcutta!.
Alsof de feiten er niet toe deden zong Dylan over de zware crimineel als een belezen slachtoffer, aardig voor de zwarte medemens, iemand met scherpe inzichten, goed gekleed ook. Dylan had een lang episch rijm voor ogen, zoiets als de Griekse dichter Homerus. ‘Ik heb hem nooit als een gangster gezien’, legde hij uit. ‘Ik beschouwde hem als een soort held, een underdog die tegen de elementen vocht.’
Was Dylan eindelijk een keer duidelijk, kreeg hij toch weer de wind van voren. Want behalve Greil Marcus maakte ook muziekschrijver Lester Bangs gehakt van Joey: ‘Een van de meest hersenloze, amorele stukjes en weerzinwekkende romantische onzin ooit geschreven.’ Bangs vond dat Gallo een psychopathische racist was, een verkrachter die zijn eigen vrouw mishandelde, maar door de protestzanger als een martelaar werd neergezet.
Dat de moord op Joe tot een – mislukte – vergeldingsactie leidde, had Dylan eveneens onder het lyrische tapijt geschoven. In opdracht van broer Albert Gallo vermoorde een huurmoordenaar per abuis twee restaurantbezoekers die toevallig aan het vaste tafeltje van criminelen zaten.
Dylan mag dan zelden uitleggen wat hij bedoelt met zijn liedjes, deze kritiek kon hij niet negeren – al duurde het tot 2009 totdat hij, geheel in de lijn der verwachting, met een raadselachtige repliek kwam. Hij onthulde Joey helemaal niet geschreven te hebben. De tekst was van Jacques Levy, en die had nou eenmaal ‘een theatrale geest’. Dylan: ‘Ik heb het alleen maar gezongen.’
John & Paul
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden