De Trocadero, midden in de Londense uitgaanswijk Soho, was lang een paleis van volksvermaak. Die functie heeft het allang niet meer en nu komt er in een deel van het complex een moskee. ‘Londen is altijd in beweging.’
‘Een moskee? Daar? Nou, dat is wat je noemt een interessante bestemming.’ Met een ‘krijg nou wat’-lach verneemt Dominic, een toneelmeester in de Londense theaterwereld, dat er een islamitisch gebedshuis komt in de Trocadero, een vervallen amusementspaleis in het hart van Londen.
‘Ik kwam er vaak om tussen de voorstellingen door te snookeren en wat te drinken’, zegt de vijftiger, een sjekkie rokend bij de artiesteningang van het Apollo-theater waar hij werkt bij The Ghost Story. Dat er nu een moskee in komt, zegt iets over de tijd. ‘Londen is altijd in beweging.’
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen en schreef er meerdere boeken, waaronder over de Brexit.
Iedere Londenaar koestert herinneringen aan de Trocadero, gelegen tussen Leicester Square en Piccadilly Circus. De Trocadero opende in 1896 als restaurant, maar groeide uit tot een statig paleis van volksvermaak. De een herinnert zich nog de illegale vertoning van The Exorcist, de ander denkt met genoegen terug aan de Guinness Book of Records-tentoonstelling. Hier konden James Bond-liefhebbers de avonturen van hun held in License to Kill naspelen. Het barokke gebouw verscheen in een gedicht van John Betjeman en in de videoclip van Madonna’s Hung-Up.
Nadat het in 2005 de deuren had gesloten, werd de ‘Troc’ gekocht door Criterion Capital, een vastgoedonderneming van de Brits-Malawische miljardair en filantroop Asif Aziz. De 56-jarige heeft een deel van het gebouw benut als hotel met 728 raamloze kamers, maar met dakterras. Drie jaar geleden kwam de steenrijke Aziz met het voorstel om er een ‘megamoskee’ in te vestigen met plek voor duizend mensen. Dat riep weerstand op, onder meer van de radicaal-rechtse organisatie Britain First. Stadsdeel Westminster wees het voorstel af vanwege de verwachte rijen voor de hoofdingang.
Aziz besloot het voorstel aan te passen. In het deel van de Trocadero waar voorheen de Metro-bioscoop zat, komt nu een moskee die, verdeeld over twee kelderverdiepingen, ruimte biedt aan 390 bezoekers. Tevens doet het dienst als islamitisch buurtcentrum.
Vorige week ging het stadsdeel akkoord met de plannen, die binnen enkele maanden gerealiseerd moeten zijn. Bij de aanvraag is benadrukt dat het niet om een conservatieve moskee zal gaan. Er zullen oecumenische bijeenkomsten worden gehouden, en avonden voor de lhbti-gemeenschap, een groep die in dit deel van Londen nadrukkelijk aanwezig is.
Volgens Aziz voldoet een moskee aan de vraag, zowel van toeristen als van moslims die in de buurt werken. Dat geldt bijvoorbeeld voor Ameen Abdulla. Deze 23-jarige Brit van Indiase komaf werkt bij The Kingdom of Treats, een snoepwinkel die een leegstaand deel van de Trocadero vult. ‘Het zou handig zijn als ik voor het vrijdagmiddaggebed elders in dit gebouw terechtkan. Nu neem ik de bus naar de moskee in Mayfair, een uitje dat me inclusief gebed anderhalf uur kost. Ik kan ook naar een kleinere moskee in Soho lopen, maar daar is vaak geen plek en een aangename omgeving is het ook niet.’
Vroom en vreedzaam is dit deel van Londen zeker niet. De Trocadero ligt in het ‘Sin City’ van Londen. Er zijn casino’s en erotische clubs. Pal naast The Kingdom of Treats bevindt zich bijvoorbeeld een Gentlemen’s Club, een discrete plek voor alternatieve genietingen.
Maar Soho is niet meer de hedonistische wijk van weleer. Er wordt minder gedronken dan in de jaren tachtig, een decennium dat in geuren en kleuren is beschreven door Christopher Howse in het boek Soho in the Eighties, en de erotiek is ook over het hoogtepunt.
Enkele omwonenden maakten bezwaar tegen het voorstel van Asif Aziz. Ze achten een moskee in strijd met het culturele bestemmingsplan voor deze uitgaansbuurt. Zowel Aziz als het stadsdeel wees erop dat er wel meer religieuze centra zijn in Soho en de directe omgeving. Daarbij gaat het niet alleen om anglicaanse en rooms-katholieke kerken, maar ook om gebedshuizen die gaandeweg door immigranten zijn opgezet, zoals een Frans-protestantse kerk, een Chinese kerk en een Macedonische orthodoxe kapel. De spirituele Beatle George Harrison betaalde eind jaren zeventig mee aan de bouw van een harekrisjnatempel.
Een rapport van de denktank Theos schilderde Londen enkele jaren geleden af als het meest religieuze deel van het Verenigd Koninkrijk. Tweederde van de Londenaren noemt zichzelf gelovig. Daarbij gaat het vooral om immigranten en leden van de diverse diaspora. Eenderde van de 1,3 miljoen Britse moslims woont in de hoofdstad met haar vijftienhonderd moskeeën. Aziz speelt een belangrijke rol bij de emancipatie van deze bevolkingsgroep. Zo financiert hij met zijn Aziz Foundation, tevens gevestigd in Piccadilly, beurzen voor jonge moslims die aan de universiteit willen gaan studeren.
Zijn moskee past ook bij dit emancipatiestreven. Humayun Ansari, emeritus hoogleraar islamgeschiedenis, stelt vast dat het om een relatief kleine moskee gaat. ‘De voornaamste Londense moskee is en blijft die in Regent’s Park. Deze is in de jaren veertig opgezet en biedt plek aan vijfduizend gelovigen. De Oost-Londense moskee langs Whitechapel Road heeft een nog grotere capaciteit. De aanleiding voor de Piccadilly-moskee is praktisch. Vooral voor moslima’s is er in deze omgeving geen gebedsruimte. De locatie in het prestigieuze West End is vooral symbolisch van belang.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden