‘Wacht maar tot je kinderen hebt’, of korter, ‘wacht maar’. Ik hoor het al jaren, wanneer ik weer eens iets onwelgevalligs zeg. Bij discussies over parttime werken, de erfbelasting en de (on)vrijheid van onderwijs bijvoorbeeld. Ik weet niet of het typisch Nederlands is, maar die populaire verzuchting suggereert dat het krijgen van kinderen mensen radicaal van mening doet veranderen.
Dat is natuurlijk niet zo. Kinderen worden in de regel vooral gebruikt om conservatieve en egoïstische ideeën legitimiteit te geven. Dergelijke ideeën zijn nu eenmaal moeilijk om op een sympathieke manier te verdedigen, en dan zijn kinderen een uitkomst. Je hoeft niet eens uit te leggen op welke manier die kinderen dan precies gebaat zouden zijn bij een bepaalde overtuiging; de ‘jij hebt zeker geen kinderen’-jijbak is voldoende om in Nederland een discussie effectief dood te slaan.
Veel mensen verwarren de liefde voor hun kinderen met altruïsme. Strikt genomen is het dat natuurlijk ook wel, maar je kan je afvragen hoe hoog het altruïstische gehalte van kinderliefde is. Ik zou zeggen dat ware medemenselijkheid juist buiten het gezin begint. Want dan gaat het om de onbekende, de ander, met wie je geen bloedband deelt. Dan wordt het menens met die idealen van je.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
De natuur heeft ervoor gezorgd dat we ons automatisch inspannen voor het welzijn van onze eigen kinderen, zoals dieren, terwijl onze beschaving ervoor zou moeten zorgen dat we ons ook inzetten voor het collectief. En dus is het gegeven dat veel mensen tegenwoordig obsessief bezig zijn met hun kinderen, en tegelijkertijd geen enkele boodschap hebben aan het collectief, een teken dat het slecht gaat met onze beschaving.
In coronatijd bereikte het retorische kindermisbruik zijn hoogtepunt, met ouders die foto’s postten van kinderen die zogenaamd niet bij de Sinterklaasintocht mochten zijn, terwijl het slechts om hun eigen ongevaccineerde onvrede ging. Dezelfde mensen zien overigens geen enkel probleem in de klimaatverandering, ongelijkheid en het democratisch verval die het leven van hun kinderen en kleinkinderen wérkelijk dramatisch zullen beïnvloeden.
Ondertussen zijn politieke leiders in toenemende mate kinderloos. Logisch, gezien de negatieve impact op hun omgeving, maar juist de conservatief-rechtse types die voor die negatieve impact zorgen, vinden kinderloosheid problematisch. In die hoek wordt ook het kindertal gepolitiseerd; denk aan Elon Musk die voortdurend klaagt over het gebrek aan (witte) kinderen. Of de FvD-school, waarmee de partij de verkiezingen van de toekomst wél denkt te kunnen winnen. Gelukkig wordt niemand extreem-rechts geboren; demografische oorlogsvoering is een hopeloos instrument van mensen die onzeker zijn over hun eigen rammelende wereldbeeld.
Discussies waarin kinderen worden opgevoerd gaan eigenlijk altijd over de ouder, die over zijn dood heen wil regeren of geen zin heeft om fulltime te werken, bijvoorbeeld. Kinderen zijn slechts instrumenteel, een emotionele stok om de tegenstander mee te slaan. Dat kinderen milder zouden maken, heeft hoogstens een praktische verklaring; het opvoeden van de eigen kinderen kost zoveel energie, dat er wellicht minder overblijft om de gebrekkige opvoeding van andere mensen te corrigeren.
Kinderen zullen heus alles anders maken, maar ik zie niet in waarom ze een wereldbeeld zouden veranderen. Een beetje wereldbeeld of ideologie is immers allesomvattend en op alles voorbereid. Maar wellicht is dit een laatste vlaag van kinderloze arrogantie; ik ga na volgende week twee maanden uit de lucht, om mij in de beste Scandinavische tradities onder te dompelen in het vaderschapsverlof. Daarna ben ik terug op deze plek, mogelijk als een egoïstische conservatief, want dat is blijkbaar wat kinderen met je doen.
Source: Volkskrant