‘Welkom! Wij staan hier als steun voor onze broeders en zusters in Israël, en we zeggen luidkeels: laat Israël geen dictatuur worden!’
Met een microfoon en een versterker overstemt Hagar Neter (62), een Friezin uit Eilat, zondagmiddag het langsrazende verkeer in het centrum van Amsterdam. ‘De regering-Netanyahu hanteert de salamitactiek’, fulmineert ze. ‘Ze snijden steeds een klein plakje van de democratie in Israël af, zo klein dat je het niet doorhebt, maar uiteindelijk is de worst op. En daarmee verdwijnen langzaam maar zeker steeds meer mensenrechten.’
Over de auteur
Wil Thijssen is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft wekelijks de politieserie Die ene melding. Eerder was zij economieredacteur en reisjournalist.
‘Busha! Schande!’, roepen omstanders met regenboogvlaggen en protestborden als ‘Bibi – die kant op naar Den Haag’, verwijzend naar het Internationaal Strafhof voor premier Netanyahu.
Op het Jonas Daniël Meijerplein, de plek die werd getekend door de eerste grote razzia’s onder Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog, demonstreert al sinds februari tweewekelijks een groep van zo’n kleine honderd mensen tegen de regering in Israël. Net als Hagar Neter zijn de meesten er geboren.
‘Het is verschrikkelijk wat daar gebeurt’, zegt de Nederlands-Israëlische curator Ronit Eden (64). ‘De democratie in Israël was verre van perfect, maar het wordt steeds slechter. De inperking van de toezichthoudende macht van het Hooggerechtshof is nog maar het begin. Er zijn vrijheidsbeperkende wetten aangekondigd, er worden al vrouwen van hoge functies afgehaald, en de politie treedt steeds gewelddadiger op tegen andersdenkenden.’
Eden vreest dat veel Israëliërs buiten het thuisland nog niet goed zijn doordrongen van de ernst van de situatie. Daarom vindt ze het belangrijk hier elke keer weer te staan, met een Israëlische en een regenboogvlag, om op te komen voor de minderheden in Israël. ‘Het is tijd dat Joden in de diaspora zich uitspreken en een kant kiezen’, benadrukt ze. ‘En datzelfde geldt voor de Nederlandse overheid. Er gaat iets helemaal fout, maar we horen jullie niet.’
Net als in Israël wordt er in 64 steden wereldwijd aanhoudend geprotesteerd tegen de Israëlische regering, die vorige week haar omstreden wet bekrachtigde waarmee het Hooggerechtshof het recht wordt ontnomen onredelijk geachte wetten te herroepen. ‘En daarmee wordt Israël feitelijk een dictatuur!’, galmt de stem over het plein van gastspreker Nir Geva, de 48-jarige bestuursvoorzitter van het internationale scheepvaartmanagementbedrijf ASM Maritime. ‘De regering-Netanyahu verkracht de Israëlische democratie’, roept hij, ‘en geeft daarvan de schuld aan alle critici, die feitelijk slachtoffer zijn van hun omstreden daden. Deze regering van extremisten ondermijnt de fundering van het zionisme. Hoe kan Israël een thuisland voor Joden wereldwijd blijven, als het niet langer democratisch is?’
De groep demonstranten luistert naar verschillende sprekers, scandeert ‘De-mo-cra-tie!’ en zingt Hebreeuwse liederen. Op eerdere demonstraties spraken bekende journalisten als Hans Knoop, Frits Barend en Anet Bleich, en voormalig vicepresident Ernst Numann van de Nederlandse Hoge Raad. Op de zondagen dat de groep niet hier op het Jonas Daniel Meijerplein demonstreert, betogen sympathisanten in Den Haag, ook tweewekelijks, om de Nederlandse overheid bewust te maken van hun zorgen. Want ‘net als de Amerikaanse president Biden deed, is het belangrijk dat overheden de Israëlische regering onder druk zetten’, vindt organisator Hagar Neter.
Haar mede-organisator van deze bijeenkomsten, Noomi van Gelder (61), wijst naar haar 89-jarige Nederlandse moeder, die tussen de demonstranten op haar rollator zit. ‘Wij doen dit uit liefde voor Israël’, zegt Van Gelder, terwijl ze pamfletten uitdeelt. ‘Het is dezelfde liefde die Nederlanders in het buitenland voor Nederland koesteren: je houdt van je thuisland. Mijn moeder heeft dertig jaar in Israël gewoond, ik ben nabij Haifa geboren. Wij aten daar hagelslag en pindakaas, de Libelle werd elke maand bezorgd en wij vierden Koninginnedag en Sinterklaas, hoewel ik daar niks mee had.’
Het raakt haar wat er nu gebeurt, zegt Van Gelder over de rechtsstatelijke restricties in haar ‘homeland’. ‘Dit zijn cruciale weken voor de Israëlische democratie. Zwijgen is geen optie, de vrijheid van meningsuiting staat op het spel.’
Achter haar hangt een metershoog plakkaat met daarop de Hebreeuwse tekst uit de Onafhankelijkheidsverklaring van de Joodse staat Israël in 1948. Ernaast, in de opbouw boven de Amsterdamse metro, zijn Israëlische vlaggen in een rooster gestoken. Op een geïmproviseerde tafel van een plank op bananendozen staan pakken sap en schalen met gebak.
‘Mensen, hier liggen zoetigheden en drankjes om de bittere pil weg te spoelen’, zegt Van Gelder door de microfoon, nadat de demonstranten afsluitend We Shall Overcome hebben gezongen. Vrienden vallen elkaar in de armen en nemen afscheid van elkaar. ‘Wij danken jullie weer voor je komst. Allen een goede reis naar huis, en over twee weken zien we elkaar hier weer. Tot dan.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden