Vivianne Miedema zit nog geen vijf minuten op haar stoel in een Engels café, als ze op haar nuchtere maag – haar scrambled eggs met apart bestelde chili-jam moeten nog worden neergezet – van leer trekt tegen de mogelijkheid dat het WK voor mannen in Saoedi-Arabië wordt gehouden. ‘Kijk, áls je dat doet. En, stel, Soedi-Arabië wil daar dan 20 miljoen dollar instoppen. Dan zeg ik: dan moet je als organiserend land ook twintig miljoen in meisjes- en vrouwenvoetbal in je eigen land stoppen. Anders niet.’
Eigenlijk is Miedema (27) verlegen. ‘Ik hou er niet van op de voorgrond te staan’, zegt ze vlak nadat ze haar ongezouten mening heeft gegeven over Saoedi-Arabië. Maar het boegbeeld van het Nederlands team en van het Engelse Arsenal werkt in een wereld waar veel op aan te merken valt. Ze wil verbetering op het gebied van faciliteiten, betaling en gelijkheid. ‘Het doel van onze generatie moet zijn het vrouwenvoetbal in een betere positie achter te laten.’
Miedema debuteerde op haar 15de, als jongste ooit, in de eredivisie. Op haar 17de ging ze naar Bayern München. Ze is al jaren topscorer bij het Nederlands elftal – ze staat nu op 95 goals. En toen ze vorig jaar bijtekende bij Arsenal, bracht de club dat op social media naar buiten met enkel een emoji van een geit. Ze zien haar als ‘goat’: Greatest Of All Times. Ze werd op dat moment ook de bestbetaalde voetbalster in Engeland. Bij Oranje droeg ze de aanvoerdersband.
Maar nu zit ze geblesseerd thuis, in St. Albans, terwijl in Australië en Nieuw-Zeeland het WK bezig is. Dat voelt verschrikkelijk, maar heeft ook voordelen, zal ze later uitleggen.
‘Daar komt de bende’, zegt ze met een knipoog, als haar vriendin Beth Mead samen met twee teamgenoten binnenkomt, en aan een andere tafel plaatsneemt aan een bakstenen binnenmuur. In deze hippe zaak komt Miedema zo’n twee à drie keer per week, vanwege het ontbijt. Altijd bestelt ze hetzelfde.
Het is haar zesde jaar bij Arsenal, drie jaar geleden kocht ze een huis in het Noord-Londense stadje dat ze beschrijft als pittoresk. Waar het vele groen in de omgeving haar blij maakt, maar de hoofdstad van Engeland ook op twintig minuten treinen ligt. Ze denkt al jaren in het Engels. ‘Ik denk niet dat ik ooit nog terugga naar Nederland.’
Miedema strekt haar linkerbeen aan de zijkant van de tafel. ‘Ik moet zo nog lopen.’ Arsenal werd de afgelopen periode geteisterd door een blessuregolf. Eerst scheurde Mead, die een jaar geleden nog werd verkozen tot beste speelster van het EK, haar kruisband. Een aderlating ook voor Sarina Wiegman, de Nederlandse bondscoach van Engeland.
Enkele weken later volgde Miedema. De dag daarvoor hoorde ze dat haar schoonmoeder, de moeder van Mead, na anderhalf jaar ziekte nog maar een paar weken te leven had.
‘Daar zit natuurlijk ergens een emotionele en fysieke connectie’, zegt ze. Stress maakte haar lijf kwetsbaar. Al hekelt ze vooral het zware schema waar topvoetballers tegenwoordig aan blootgesteld worden, waardoor de kans op kwetsuren toeneemt.
Toen ze begon speelde Miedema maximaal 30 wedstrijden per jaar, de laatste seizoenen zit ze op het dubbele. Het aantal kruisbandblessures bij vrouwen is opvallend hoog. ‘Er is geld nodig om dat verder medisch te onderzoeken. Ik hoop dat de Fifa en de Uefa nu wél een keer initiatief nemen en voor kwaliteit kiezen, in plaats van meer, meer, meer, omdat het geld oplevert.’
Toch noemt ze haar blessure ook bevrijdend. ‘Er was even geen stress van voetbal. Alles ging om Beth en haar moeder. We hoefden niet te denken: we moeten terug naar Arsenal, want we moeten voetballen. Stel je voor: als we allebei fit waren geweest, had Beth niet eens de laatste dagen van haar moeder kunnen meemaken.’
Nu zaten ze zeven weken in het Noorden van Engeland, in Whitby, het dorpje waar Mead opgroeide. ‘Zo klein dat je het niet eens kunt vinden op de kaart.’
Maar nu, zo’n zeven maanden na haar kruisbandscheuring, zit ze nog steeds met een been dat ze niet volledig kan strekken. Waarschijnlijk zit er littekenweefsel in de weg, dat moet afbreken. De verwachting is dat een extra operatie niet nodig is, maar dat het oplost als ze de komende maanden zwaarder gaat trainen. ‘Geduld is een schone zaak, zeggen ze. Nou, dat heb ik niet.’
Ze houdt contact met bondscoach Andries Jonker en met haar ploeggenoten. Ze vindt het fijn betrokken te blijven. Elke wedstrijd van het Nederlands team kijkt ze. ‘Ergens wil je niet kijken, maar je houdt er te veel van.’
In aanloop naar het WK bleef de grote vraag steeds: hoe wordt het gemis van Miedema opgevuld? Dat vindt Miedema lastig. ‘Voor die meiden. Ik maakte mijn debuut in 2013, bijna tien jaar geleden. Ik heb bijna alle wedstrijden gespeeld, dan is het niet realistisch als mensen gaan verwachten dat iemand precies doet wat ik deed. Ik zou zelf ook niet een toernooi in willen gaan om te worden vergeleken met anderen.’
Bang voor haar plaats is ze evenmin. ‘Het duurt toch nog wel even voordat ik terug ben.’
Haar blessure verbreedde haar wereld. Ze ging op vakantie met haar moeder, naar Malaga. Een paar weken geleden zat ze op Kos met haar broertje. Ze bezocht Wimbledon, waar ze in de Royal Box bij Billie Jean King zat.
Ze zag meer van Engeland door tripjes naar Oxford of de Cotswolds. ‘Puur om hier af te schakelen tijdens het revalideren’, zegt ze, wijzend naar haar hoofd. Dat neemt ze straks mee als ze weer wedstrijdfit is. ‘Tuurlijk moet het straks in het schema passen, maar ik zie nu wat het mentaal doet om er af en toe uit te gaan.’
Ook ging ze naar Dubai, mee met Mead die daar ambassadrice is bij een scholengroep waar ze sport wil promoten. Miedema, over de stad in de Verenigde Arabische Emiraten: ‘Daar wil ik echt niet nog een keer heen. Alles gaat daar in tegen wat ik juist vind. En dan doel ik vooral op homorechten en dat vrouwen niet mogen voetballen.’
Snel volgt de nuance. Niet alles is slecht, zag ze ook. Ze ging op bezoek bij een volledig vrouwelijke voetbalclub, opgericht door een goede vriendin van Miedema, een Schotse. Ze zag een mix aan achtergronden binnenkomen. Kinderen van Europeanen die daar werken. ‘Maar ook kids die door hun vader, een sjeik, werden afgezet. Die man zei: Ik wil graag dat het gaat veranderen, maar zorg er alsjeblieft voor dat er geen foto’s van ons online komen, daar kan ik mee in de problemen komen.’
Miedema: ‘Je hoopt dat landen zich doorontwikkelen en vrijer worden, maar daar is hulp bij nodig.’ Daarom haar eerdere opmerking over Saoedi-Arabië, dat in de toekomst een WK voetbal voor mannen wil organiseren en waar inmiddels meerdere mannelijke profvoetballers een contract tekenden. ‘Wat natuurlijk bizar is. Er is te veel geld daar. Zo simpel is het.’
Dat bonden daarvoor zwichten, snapt ze. Maar tegelijkertijd heeft een bond een verantwoordelijkheid om verder te kijken. ‘Je moet stellen: oké, wat je voor de mannen wilt doen, ga je ook voor de vrouwen doen. Dan is het een positieve ontwikkeling.’
Ze maakte zich hard voor gelijke betalingen van mannen en vrouwen bij het nationaal team, wat een jaar geleden bereikt werd. Ze zet zich in voor War Child. Op de basisschool werd Miedema al naar voren geschoven door anderen om de leiding te nemen. ‘Het was natuurlijk stoer: een meisje van zeven dat voetbalde met de jongetjes op het schoolplein.’
Terwijl ze eigenlijk dus verlegen is. In haar keuze voor partners herkent ze na een paar langere relaties een patroon: zij zijn bliksemafleiders, houden van de voorgrond, of nemen snel het voortouw, waardoor Miedema rustig de kat uit de boom kan kijken in nieuwe situaties – wel zo prettig.
‘Maar als voetbalster ben je een platform. Dat je niet van aandacht houdt doet er niet toe, je moet naar het brede plaatje kijken. Ik weet dat ik nu de power heb om bepaalde dingen te veranderen, of op zijn minst mensen na te laten denken.’ Dat leerde ze van haar moeder: opkomen voor mensen die het niet kunnen.
Ze groeide op in Hoogeveen. ‘Je hoort toch weleens dat ouders de tv uitzetten als er iets engs op komt? Dat heeft mijn moeder nooit gedaan. Zij wist dat ik nieuwsgierig was. Ik kwam vaak met een waslijst aan vragen bij haar terug. Zij beschermde me nooit tegen wat er buiten gaande is, maar legde me juist uit wat er gebeurde. Daar ben ik blij om, toen ik 14 was en uit huis ging omdat ik in Heerenveen voetbalde, of toen ik op mijn 17de naar München vertrok, kon ik me redden. Ik zat niet op een iPad, ik keek het nieuws.’
Haar hele leven bestaat uit vechten voor gelijkheid. Toen zij op haar 5de ging voetballen, waren er geen meidenteams, geen speciale kleedkamers, geen passende outfit. ‘Als vrouwelijke voetballer ontkom je er niet aan te moeten vechten voor basisrechten. Bij welke club dan ook. Dat we nu bij Arsenal het trainingscomplex delen met de mannen is heel mooi. Maar andere clubs zijn nog niet zo ver.’
Soms zegt ze: ik ga nog een jaar door. De andere keer wil ze nog zeven jaar aan haar voetbalcarrière vastplakken. Vast aan Engeland zit ze niet. Al denkt ze wel uiteindelijk terug te keren in deze regio. Een andere competitie ontdekken lijkt haar wat. Amerika, of Spanje noemt ze. En Saoedi-Arabië? ‘Nee, nee, dat niet.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Coo Source: Volkskrant