N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Autogek Ulf Poschardt, de hoofdredacteur van Die Welt, heeft twee Ferrari’s en een broertje dood aan klimaatactivisten. „Ze willen onze vrijheden vooral uit afgunst inperken.”
Het is avond in Berlijn, uit de boxen van de Ferrari klinkt melancholieke pianomuziek van Max Richter. De toerenteller en snelheidsmeter op het dashboard lichten op in het donker. De auto nadert de Siegessäule en koerst eromheen in het gele schijnsel ervan. #getoutanddrive, staat onder het filmpje.
Op het Instagram-account van Ulf Poschardt, hoofdredacteur van dagblad Die Welt, staan veel filmpjes gemaakt vanuit een van zijn Ferrari’s. In een ander fragment trekt hij keihard op in de regen in de Berlijnse Friedrichstrasse. „Free Friedrichstrasse”, staat eronder. De Friedrichstrasse is een symbool geworden in de Duitse verkeerspolitiek: onder de vorige Berlijnse senaat van SPD, Groenen, en Die Linke werd de winkelstraat autovrij gemaakt; onder de nieuwe senaat van CDU en SPD, sinds april in het ambt, werden prompt de plantenbakken verwijderd zodat auto’s weer vrij baan hebben.
Ulf Poschardt is een van de meest uitgesproken automobilisten van Duitsland en als petrolhead een van de felste critici van klimaatactivisten, vooral van de Letzte Generation, de actiegroep die zich sinds begin 2022 vastplakt op het asfalt en daarmee het verkeer ophoudt. „Ik ben al drie keer geblokkeerd”, zegt -Poschardt in zijn kantoor, „en dat is behoorlijk onaangenaam. De activisten nemen je bewegingsvrijheid af, uit machtswellust.”
Vrijheid, voor Poschardt maar ook voor veel andere Duitsers, begint bij een uitnodigend stuk asfalt. „De straat is de arena van een cultuurstrijd geworden”, oordeelde weekblad Der Spiegel in een commentaar deze week – en in die strijd speelt Poschardt een hoofdrol.
Als hoofdredacteur van Die Welt en onstuitbare twitteraar is Poschardt een invloedrijke stem in het rechts-liberale kamp dat vindt dat individuen niets kunnen bijdragen in de strijd tegen klimaatverandering en dus allergisch reageert op alles wat lijkt op een inperking van persoonlijke vrijheid, zoals minder vliegen of minder vlees eten. Die Welt is onderdeel van uitgeverij Axel Springer en de kleinere en serieuzere evenknie van tabloid Bild. De ceo van Axel Springer, Mathias Döpfner, kwam in april in het nieuws door gelekte sms-berichten en e-mails, waarin hij blijk gaf van sterke anti-establishmentopvattingen.
‘Een auto is een mechanisch verlengstuk van onszelf’
Axel Springer, dat door de naamgever werd opgericht in de tweede helft van de jaren veertig, zit sinds de jaren zestig in het centrum van Berlijn. Springer liet er een goudkleurig flatgebouw pal naast de Muur bouwen, waardoor ook vanuit Oost-Berlijn de advertenties voor Bild goed zichtbaar waren. In 2020 werd het nieuwe Axel Springer-gebouw ingewijd, dat Rem Koolhaas in opdracht van ceo Mathias Döpfner ontwierp. Horizontaal door het gebouw loopt een enorm atrium met een soort terrassen die als open bureauruimtes fungeren. Döpfner wilde een hypermodern gebouw voor zijn conservatieve kranten. Rem Koolhaas noemde hem in een toespraak bij de opening een „futurist die nog uit de kast moet komen”.
De redactie van Die Welt zit boven in het gebouw, op een verdieping die meer op een klassieke nieuwsredactie lijkt. De krant heeft ook een tv-zender, op alle beeldschermen aan het plafond is een verslaggever te zien voor het gemeentehuis van Kleinmachnow, waar de burgemeester net bekend heeft gemaakt dat de leeuwin waarop jacht werd gemaakt bij nader inzien een wild zwijn is.
De vloer van Poschardts bescheiden kantoor ligt bezaaid met kranten – zijn eigen krant en Bild – maar ook andere Duitse bladen. Vooral weekblad Die Zeit ziet er gelezen uit. „Ja”, beaamt Poschardt, „van de concurrentie is dat het beste blad.”
Poschardt liet net een literatuurwetenschapper uit, vertelt hij desgevraagd, die onderzoek doet naar zijn vroege werk als journalist. Voordat hij bij Die Welt kwam, werkte Poschardt bij het magazine van de Süddeutsche Zeitung, en richtte hij de Duitse Vanity Fair op, die maar een kort leven beschoren was. Daarvoor promoveerde Poschardt op een veelbesproken cultuurgeschiedenis van de dj. Zelf werkte hij ook een tijdje als dj, maar dat mag geen naam hebben, zegt hij. Zijn promotor was Friedrich Kittler, literatuurwetenschapper aan de Humboldt Universiteit in Berlijn. Hij en de andere promovendi werden de „Kittler Jugend” genoemd, aldus Poschardt. Later publiceerde hij onder meer boeken over coolness en over de Porsche 911.
‘Ik vind Ayn Rand super’
U had drie Porsches, nu heeft u Ferrari’s. Was de Porsche te gewoontjes geworden?
„Ja en nee. Ik kocht op mijn 23ste mijn eerste 911, van mijn eerste zelf verdiende geld, voor 20.000 mark destijds. Bij ons thuis hadden we niks te besteden, dus een auto als een Porsche te bezitten was het non plus ultra. Ook daarna had ik altijd Porsches. Het was geweldig. Maar ik hield ook altijd al van Ferrari’s. Als kind uit zo’n eenvoudig milieu was dat helemaal onvoorstelbaar, om er ooit een te hebben. Nu kon het.”
U schrijft dat jaloezie een productieve emotie is.
„Voor mij, en voor vele andere Porsche-bezitters met wie ik heb gesproken, was het zo: ik wil die auto per se, wat moet ik ervoor doen? Dat is een constructieve variant van jaloezie, want het wakkert een ambitie aan om te bezitten en de ambitie om geld te verdienen. In Duitsland voert de destructieve variant de boventoon, vandaar het verlangen naar het egalitaire.”
Dat klinkt naar Ayn Rand.
„Dat bedoelt u misschien als verwijt, maar ik vind Ayn Rand super. Haar radicaliteit zet je aan het denken, helemaal als je bedenkt waar ze vandaan komt en waarom ze schreef wat ze schreef. Dat zij niet populair is, en dat mijn opvattingen niet populair zijn, maakt me niets uit. Ik heb me erbij neergelegd niet populair te zijn. Applaus is er voor anderen.”
Poschardt pakt zijn telefoon erbij om foto’s van zijn auto’s te laten zien. „Kijk, dit is de Testarossa, en ik heb een Maranello. Gekocht toen niemand ze wilde hebben. De nieuwste, een F12, heb ik net verkocht. Het was de snelste die ik had, maar ook nogal nouveau riche. Het geld zet ik denk ik maar opzij voor mijn pensioen.”
In het boek heeft u het over een symbiose tussen bestuurder en auto. Hoe werkt dat?
„Mijn Ferrari’s zijn grillige Italiaanse diva’s. Een auto is niet alleen blik en rubber, maar een mechanisch verlengstuk van onszelf, dat luid is en warm, dat ademt en verbrandt. Jeremy Clarkson, weleens van gehoord? Die heeft het zo goed gezegd.” Poschardt, in blauwe broek, en met blote enkels in leren schoenen, draait zich in zijn bureaustoel naar zijn beeldscherm en typt iets in. „‘Je kunt een band hebben met een auto, dat begrijpen non-car people niet. Als iets kuren heeft en niet goed werkt, dan geeft dat een menselijke kwaliteit’”, citeert Poschardt de Top Gear-presentator. „En Italiaanse auto’s laten je altijd sidderen, start-ie of start-ie niet. Je kunt niet even broodjes gaan halen met je Ferrari. Daarom zijn ze ook ecologisch verantwoord.”
Steeds meer mensen zijn non-car people, lijkt me.
„Nee hoor. Alleen iemand uit een postmaterialistisch geprivilegieerd milieu begrijpt het niet. Iemand die de helft van zijn jaarsalaris uitgeeft om een kleine BMW 3 te kopen weet precies wat ik bedoel.”
Duitsland is, dat spreekt voor zich, een autoland. De auto werd er uitgevonden en nog altijd vormen de autofabrikanten de belangrijkste industrietak: in 2021 haalde de branche een omzet van 411 miljard euro en was ze werkgever van bijna 800.000 mensen.
Poschardt is maar een van vele Duitsers die zo dweept met zijn auto’s. „Auto-erotiek”, zo stelde Der Spiegel deze week, is nog altijd een ding. De emoties en bijbehorende politieke krachten lijken juist nu in het bijzonder aan het oppervlak te komen, nu automobilisten het gevoel hebben dat hun liefhebberij bedreigd wordt. Politieke partijen kunnen in Duitsland anno 2023 verkiezingen winnen of verliezen op het thema verkeer.
In het links georiënteerde Bremen incasseerden de Groenen bij de verkiezingen in mei een nederlaag, onder meer omdat de Groenen net de ‘Brötchentaste’ op parkeerautomaten hadden afgeschaft: een knop waarmee je twintig minuten gratis mocht parkeren om bijvoorbeeld broodjes te halen. De verkiezingen voor de senaat in Berlijn, begin 2023, werden onder andere door de CDU gewonnen omdat de christen-democraten nadrukkelijk opkomen voor de rechten van de automobilist.
Veel mensen in de doorgaans progressieve hoofdstad ergeren zich aan verdwijnende parkeerplekken, die onder de senaat van SPD, Groenen en Die Linke plaats moesten maken voor fietspaden. Nu worden, onder CDU-beleid, van fietspaden weer parkeerplaatsen gemaakt. Voor fietsers blijven Duitse steden een onherbergzame plek: sinds 2000 verdubbelde het aantal omgekomen fietsers.
En hoewel de Groenen in de regering-Scholz zitten, is een snelheidslimiet op snelwegen nog altijd taboe. Omwille van de vrijheid werd in 1953 de sn Source: NRC