De kunstgeisha van de gracht, zo werd ze genoemd: Elise Wessels-van Houdt. Haar collectie Japanse prenten uit de eerste helft van de 20ste eeuw gold als een van de beste van de wereld. Om de verzameling in stand te houden, schonk ze in 2016 de kern van de collectie aan het Rijksmuseum. 1.150 houtsneden van vrouwenportretten, landschappen en industriële complexen. ‘Het is toch een beetje alsof je je kind weggeeft’, zei ze toen tegen de Volkskrant.
Elise van Houdt was de dochter van een slager in het Rotterdamse Kralingen. Haar ouders stonden niet te juichen toen ze als 19-jarige zwanger raakte van Cees Wessels, een student en – erger nog - een jongen uit het arbeidersmilieu. Voor hun dochter hadden ze beter gewenst, kreeg ze te horen. De twee trouwden toch, betrokken een zolder op de Feijenoorddijk, en kregen kort na elkaar twee zonen.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
De oudste zoon Wessel: ‘Destijds was de dijk het armste deel van Nederland. In strenge winters bevroren de leidingen. Ik ben er geboren. Nu zijn die huizen gesloopt, maar het was een zware tijd. Ze vertelde er vaak over. Je zou kunnen zeggen dat mijn ouders daarna van niets naar heel veel zijn gegaan, van betere baan naar betere baan. Honderd procent selfmade.’
Elise ging de verpleging in en na een aantal jaren emigreerden ze naar Nieuw-Zeeland, waar Cees werk vond in de platenindustrie. Toen ze vier jaar later terugkeerden en hij een eigen label oprichtte, ging zij als stewardess aan de slag en kreeg ze daarnaast als visagiste een internationale carrière. Zo deed ze Japan aan. ‘Ik werd verliefd op het land en de natuur’, zei ze later tegen het tijdschrift Hollands Glorie. ‘De eenvoud en de verfijning die je in Japanse kunstuitingen aantreft, is indrukwekkend. En zo delicaat als de stoffen van de kimono’s worden bedrukt!’
Niks wist ze van de Japanse prentkunst toen zij, eerst nog met Cees, haar eerste prenten kocht, maar toen ze in 2009 alleen van Bloemendaal naar Amsterdam verhuisde, telde haar collectie 3.000 prenten, meer dan voldoende voor haar eigen museum, Nihon no hanga: Japanse prenten. ‘Hier begon haar tweede leven, of misschien wel haar tweede jeugd’, zegt conservator en japanoloog Maureen de Vries, die vijftien jaar lang samen met haar tentoonstellingen maakte. ‘Ze genoot van alles, ze had een heel druk leven, haar agenda stond tot op het laatst bomvol. Ze was een vrijgevochten powervrouw, een feministe, gewiekst ook, echt een zakenvrouw. Ze was iemand die iets bijzonders van haar leven maakte.’
Haar passie voor Japanse prenten bracht haar bij kunstenaars als Vincent van Gogh, maar daarnaast hield ze van opera en klassieke muziek. Ze werd als een Hollandse mecenas begunstiger van onder meer de Nederlandse Opera, het Holland Festival en het Concertgebouworkest. ‘Financiering van cultuur is niet alleen een taak van de overheid’, zei ze vaak.
Als tegenprestatie voor haar schenking aan het Rijksmuseum vroeg ze een aparte tentoonstelling van haar prenten en een diner in de eregalerij van het Rijks. Die kwamen er beide. Haar 80ste verjaardag vierde ze aan twee lange tafels met tachtig gasten en het Nederlands Blazersensemble. ‘Het was een droom voor haar’, zegt Maureen de Vries.
Ze zou oud worden, 100 misschien of wel 106, net als Opoe Herfst, een legendarische Rotterdamse van wie ze een achterkleinkind was en over wie ze vaak vertelde. Maar kort na haar verjaardag begon ze te kwakkelen en raakte ze zo vermoeid dat ze de opening van haar laatste tentoonstelling niet kon meemaken. Ze overleed na een herseninfarct in het ziekenhuis. Voor het laatst keerde ze terug naar haar museum, toen haar kist ten afscheid werd geplaatst voor de wand met Japanse bloemenprenten. In november is er in het museum een tentoonstelling ter nagedachtenis aan haar.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden