Twinkelende ogen, trots, misschien nostalgie: de geïnterviewden woensdag in Andere tijden special (NTR) kijken met voldoening terug op de Gay Games van 1998 in Amsterdam. Prachtig hoe lhbti’ers uit heel de wereld de stad overnamen en, zoals een deelnemer het verwoordde, ‘één week de norm zijn’. Bevrijdend, feestelijk, sportief uitdagend: 15 duizend sporters en hun aanhang kwamen naar het evenement in de Gay Capital of the World. De Arena was bij de opening door burgemeester Schelto Patijn bomvol. Was niet eerder vertoond, zo'n vooraanstaande bestuurder die zich zo openlijk met lhbti’ers verbond.
Mooi en inderdaad enigszins om nostalgisch van te worden, de progressiviteit en ruimdenkendheid waarop Nederland 25 jaar geleden prat ging. Een baken in de wereld waarop ieder land kon navigeren. ‘Ga terug naar jullie gemeenschap’, sprak de burgemeester aan het einde van de sportweek, ‘dan zien we elkaar in 2002 bij de volgende Gay Games in Sydney.’ Zegenrijk werk verricht, het zaadje van de bevrijding, in ieders hart geplant, zou bij de deelnemers thuis ontkiemen en tot bloei komen.
Zo ging het, natuurlijk, niet. Je realiseert je als je kijkt, met ogen op stokjes, naar het handjevol sporters uit de Islamitische Republiek Iran, die bij de openingsceremonie trots paraderen: hoe het hen is vergaan weet ik niet, wel dat zoiets nu levensgevaarlijk zou zijn. En je beseft het bij het relaas van de Zimbabwaanse voetballer Ska Ngwenya. Met een team lesbische spelers was ze, zogenaamd voor ‘een toernooitje’, naar Amsterdam afgereisd. Bij aankomst was iedereen ‘een paar uur stil, sprakeloos’, zo groot was het evenement, en zo hartverwarmend het welkom, dat zelfs door de politie werd bereid.
Tijdens het ‘toernooitje’ werd Ngwenya met drie landgenoten gefotografeerd: een Zimbabwaanse krant publiceerde de opname, in de tijd dat president Robert Mugabe homo’s ‘varkens’ noemde. Terug in Zimbabwe sprak ze zich uit voor homorechten en ministers maakten haar uit voor ‘satanist’. Ze werd afgevoerd, dagenlang gemarteld en voor dood langs de kant van de weg achtergelaten. Voor de camera toont ze met tranen in de ogen de foto van destijds, met die vrolijk lachende sporters bij elkaar: twee van hen zijn dood, vermoord en verkracht vanwege hun homoseksualiteit. Hoe ‘vrij en beschermd’ had ze zich destijds in Amsterdam gevoeld.
De lotgevallen van de Amerikaanse (oorspronkelijk Nederlandse) succesvolle kunstschaatser Ed van Kampen vielen er een beetje bij in het niet. Jarenlang had hij zich voorbereid op zijn kür tijdens de Gay Games. Maar vlak voordat de wedstrijd zou beginnen, presteerde de internationale schaatsbond ISU het om het toernooi te verbieden: in de schaatswereld kwamen gays immers niet voor. Het weerhield Van Kampen er niet van deel te nemen aan wat uiteindelijk dan maar een demonstratie van de sport werd. Zijn zweefvermogen boven het ijs, toonde Andere tijden, heeft er niet onder geleden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden