Waarom wordt de bevolking van Rusland niet via sociale media en desnoods pamfletten op de hoogte gebracht van wat er werkelijk gaande is in Oekraïne?
"Het is best mogelijk om in Rusland alternatieve informatie te krijgen over wat er in Oekraïne gebeurt, bijvoorbeeld via berichtenapps zoals Telegram. Er zijn meerdere initiatieven, bijvoorbeeld vanuit Oekraïne, om Russen van die informatie te voorzien."
"Dat neemt alleen niet weg dat een groot deel van de Russen de oorlog in principe steunt, ook als ze niet per se blij zijn met hoe die wordt gevoerd. Dat kan zo zijn omdat ze een kwart eeuw aan overheidspropaganda hebben geabsorbeerd onder Poetin, of omdat ze oprecht in zijn droom van een Groot-Rusland geloven - dat is altijd lastig te ontwarren. Anderen hebben geleerd hun hoofd niet boven het maaiveld uit te steken. Die overlevingstactiek is moeilijk af te breken met pamfletten."
"Hoe dan ook, het beeld dat de gemiddelde Rus er geen flauw idee van heeft dat het Kremlin propaganda bedrijft of niet weet hoe die kan worden omzeild, is te kort door de bocht."
"Er is weinig reden om te geloven dat de redenen die het Kremlin geeft voor de oorlog tot een brede volksopstand zullen leiden. Volgens deskundigen zal eerder onvrede ontstaan over bijvoorbeeld het grote aantal gesneuvelde of verminkte Russische militairen of de verslechterende economie. Maar ook dan is het de vraag of die het regime direct kan bedreigen."
Kan het ooit zover komen dat de NAVO toch mee gaat vechten met Oekraïne?
"Je kunt nooit helemaal uitsluiten dat de NAVO ooit direct betrokken zal raken bij de oorlog. Dat maakt je vraag moeilijk te beantwoorden zonder in speculaties te vervallen."
"Wel kun je stellen dat de NAVO-lidstaten er alles aan zullen doen om dat te voorkomen. Er wordt hier en daar wat gedebatteerd over hoe groot het risico op een kernoorlog zou zijn als de NAVO direct betrokken raakt, maar de politieke wil om dat in de praktijk te testen ontbreekt. Het Kremlin beweert al in oorlog te zijn met de NAVO, maar zit waarschijnlijk ook niet te wachten op gevechten met NAVO-troepen. Rusland heeft de handen al vol aan Oekraïne."
Ik volg het nieuws over de oorlog op de voet. De deskundigen zijn het er niet over eens hoe groot de kans is dat Oekraïne bezet gebied uiteindelijk deels of zelfs helemaal (inclusief de Krim) terugverovert. Hoe denk jij hierover?
"Het verloop van een oorlog proberen te voorspellen is gekkenwerk. Het is onmogelijk alle factoren die een rol kunnen spelen mee te nemen. Op z'n best kun je bepaalde trends opmerken en aan grove kansinschatting doen."
"Stel dat de NAVO-landen volgende week besluiten om vrijwel alle remmen op de steun aan Oekraïne los te laten. Of dat Poetin een dodelijke hartaanval krijgt, zijn regime uit elkaar valt en elke Russische soldaat in Oekraïne het op een lopen zet richting de Russische grens. Die scenario's zijn niet bijzonder waarschijnlijk, maar uitsluiten kun je ze niet. Dat belangrijke voorbehoud maakt mijn antwoord op je vraag waarschijnlijk wat onbevredigend."
"Oekraïne is nu natuurlijk al bezig bezet gebied deels terug te winnen, al gaat dat vooralsnog niet zo snel als Kyiv zou willen. Of het land erin zal slagen een doorbraak van de Russische verdedigingslinies te forceren, waardoor dat tempo wordt opgeschroefd, is een open vraag. We kunnen in ieder geval met zekerheid zeggen dat het geen eenvoudige klus is."
"Herovering van de Krim is nog lastiger. Dat schiereiland is maar via twee wegen verbonden met het Oekraïense vasteland - eentje over een nauwe strook land en eentje over een brug. Dat speelt de Russen nu parten bij de bevoorrading van hun troepen elders in Oekraïne, maar zou ook een belangrijk obstakel voor Oekraïne zijn als het de Krim wil terugveroveren. Uit satellietbeelden blijkt bovendien dat Rusland in het afgelopen jaar ook daar uitgebreide verdedigingslinies heeft opgeworpen."
"De Oekraïense marine en luchtmacht zijn niet sterk genoeg om de zee rond en het luchtruim boven het schiereiland te domineren. Herovering zou dus een massale grondaanval vereisen. Bovengenoemde factoren maken dat tot een forse militaire uitdaging."
"Dat betekent natuurlijk niet dat de Oekraïners geen Russische doelen op de Krim kunnen bestoken om het schiereiland te isoleren. Op den duur kan dat de positie van Kyiv tijdens toekomstige vredesonderhandelingen versterken."
Wat zijn hier de gevolgen van het langdurig blokkeren van de graandeal, behalve stijgende prijzen?
"Prijsstijgingen zijn het tastbaarste gevolg voor Nederland, maar een langdurige blokkade kan ook op andere manieren doorklinken. Als bijvoorbeeld de voedselvoorziening in armere landen in de knel komt, zou dat tot meer migratie naar Europa kunnen leiden."
Mocht Oekraïne de door Rusland bezette en geannexeerde gebieden heroveren, dan is die oorlog zeker nog niet afgelopen, lijkt mij. Rusland zal zich niet neerleggen bij dat verlies en waarschijnlijk meer en zwaardere wapensystemen inzetten. Hoe denken de specialisten hierover?
"Er zitten wat aannames in je vraag waar we even naar moeten kijken. Het scenario dat je schetst wekt de indruk dat Oekraïne de totale overwinning zou hebben behaald. Alle bezette gebieden terug. Veel deskundigen betwijfelen of dat militair haalbaar is. Maar als je alle speculaties eruit haalt, kun je eigenlijk alleen stellen dat er een hoop ontwikkelingen moeten plaatsvinden voordat de oorlog in dit scenario uitmondt. Dat maakt het lastig om te concluderen dat Rusland zich niet bij die situatie zou neerleggen."
"Zou Rusland meer en zwaardere wapensystemen kunnen inzetten? Daar kunnen we iets stelliger over zijn. Als we kernwapens buiten beschouwing laten, heeft Moskou niet veel in reserve dat niet al wordt ingezet in Oekraïne. De mogelijkheden tot verdere escalatie op dat vlak zijn dus beperkt."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen