De wereldeconomie is in tweeduizend jaar uitgegroeid van een schattige baby tot een vernietigende reus. Volgens een schatting van de Wereldbank en Madison Institute bedroeg in het jaar 0 het mondiale bbp 182 miljard dollar. Dat was onder meer te danken aan de inspanningen van de herders bij Bethlehem en de drie koningen. Nu is dat 105 duizend miljard (105 biljoen). En dat dankt de wereld weer aan de inspanningen van de digitale herders van 2023 zoals Musk, Bezos en Zuckerberg en de koningen van nu: Poetin, Xi en Biden.
Er zijn nogal wat mensen die vinden dat 105 biljoen genoeg is. Ze willen geen verdere groei meer, omdat er al genoeg roofbouw is gepleegd op moedertje aarde. Ze kijken met nostalgie terug naar het jaar 0 toen Maria en Jozef zich nog met ezeltjes verplaatsten en de koningen op kamelen reden, hoewel dat nu niet meer zou mogen van de Partij voor de Dieren.
Ontgroeien is geen slecht idee. Het probleem is dat de wereld zich zo diep in de schulden heeft gestoken dat die alleen met groei weg te werken zijn. De mondiale schuld is meer dan 300 biljoen dollar - drie keer zo groot als de jaarlijkse koek voor bijna 8 miljard mensen.
Tegenover schulden staan ook tegoeden. Er zijn mensen die pleiten voor een soort wereldwijde balansverkleining. Schrap alle schulden en tegoeden. Ook dat zou kunnen. Iedereen begint weer met een tientje van Lieftinck. Alleen zal het tot massale opstand leiden, want gepensioneerden en spaarders zijn in één klap al hun geld kwijt.
Wie 80 is, moet weer aan de slag. Daarnaast worden mensen die zuinig zijn geweest gestraft en worden mensen die hun geld over de balk hebben gegooid juist beloond. Daar is geen maatschappelijk draagvlak voor. Het leidt ook niet tot meer gelijkheid, want de andere bezittingen (huizen, land, schilderijen, goud) blijven wel bij de eigenaren. Zij zullen er zelfs van profiteren, omdat die meer waard worden.
Nu is een deel van de staatsschuld na de kredietcrisis opgekocht door de centrale banken. Of de overheid staat in het krijt bij zichzelf. Misschien kan tenminste dat gladgestreken worden. Helaas zijn niet alle centrale banken in overheidshanden. Bovendien zou het de inflatie opjagen, omdat er dan geld is bijgedrukt. Dat wil ook weer niemand. Want dan moet de rente omhoog en worden de resterende schulden nog moeilijker te dragen.
Ontgroeien kan nog steeds. Maar alleen als mensen bereid zijn een deel van hun welvaart op te geven. Ze kunnen zich geen vakantie of auto meer permitteren, wat meteen de milieuoverlast terugdringt. Maar ze moeten het misschien ook doen met minder onderwijs, zorg en veiligheid. Daar krijgen ze dan op langere termijn heldere rivieren, groene bossen en een dalende temperatuur voor terug.
Voordat die ruil wordt gemaakt, zal de mensheid met snikhete zomers het mes nog harder op de keel moeten worden gezet. Misschien kan de wereldheerser die in de toekomst in het voetspoor van keizer Augustus treedt, er een keer een volksraadpleging over laten houden.
Als tegelijkertijd een verlosser wordt gevonden, slaat de wereld twee vliegen in één klap.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columns reflecteren niet per se de mening van de redactie, zie hier onze richtlijnen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden