In de regio Toela werd een reservist die had geprobeerd onder dienst in Oekraïne uit te komen, onlangs veroordeeld tot vijf jaar strafkamp. De reservist had in november vorig jaar een oproep gekregen in het kader van de ‘gedeeltelijke mobilisatie’ die president Poetin twee maanden eerder had afgekondigd. Maar volgens de persdienst van de militaire rechtbank zou hij zich tot half februari thuis hebben schuilgehouden om te voorkomen dat hij naar het front zou worden gestuurd.
Zijn proces werd bijgewoond door tweehonderd soldaten die kennelijk speciaal voor de rechtszitting waren opgetrommeld. Ook in Vladikavkaz en Jekaterinenburg zijn de afgelopen tijd dergelijke publieke processen gehouden tegen deserteurs. Klaarblijkelijk willen de autoriteiten de soldaten daarmee laten zien wat hun te wachten staat als zij zich proberen te drukken voor deelname aan de oorlog tegen Oekraïne.
Het Russische parlement voerde kort na de afkondiging van de mobilisatie zware straffen in op het ontduiken van de oproep, desertie en vrijwillige overgave aan de vijand. Daarop kwam tot tien jaar strafkamp te staan. Nu zitten er mogelijk nog zwaardere straffen aan te komen. De Doema buigt zich momenteel over een wetsvoorstel dat inhoudt dat personen die zich schuldig maken aan misdrijven die de nationale veiligheid in gevaar brengen, het Russische staatsburgerschap kunnen kwijtraken.
Volgens sommige parlementariërs moet er een uitzondering worden gemaakt voor mensen die bij hun geboorte het staatsburgerschap hebben verkregen. Anderen vinden juist dat de wet moet gelden voor alle Russen die naar het buitenland zijn gevlucht om aan een oproep voor dienst te ontkomen.
Het is onduidelijk hoeveel Russische soldaten hebben geweigerd om naar Oekraïne te gaan of zijn gedeserteerd uit eenheden aan het front. De onafhankelijke site Mediazona meldde in april dat er ruim zevenhonderd soldaten wegens het weigeren van bevelen of desertie voor militaire rechtbanken hadden moeten verschijnen. Vermoedelijk ligt het werkelijke aantal weigeraars veel hoger: het komt regelmatig voor dat eenheden weigeren naar het front terug te keren, uit onvrede over gebrekkige uitrusting en onvoldoende munitie.
Het huurlingenleger Wagner had zijn eigen methode om met deserteurs om te gaan. Volgens een gevluchte Wagnercommandant zou het huurlingenleger verscheidene strijders die de benen probeerden te nemen hebben geëxecuteerd.
Ook bij het reguliere leger worden weigerachtige soldaten soms door hun commandanten onder druk gezet met bedreigingen. Op het Telegramkanaal ‘Mobilisatsija-Novosti’ was onlangs een video-opname te zien waarin een officier van de 34ste brigade ‘Storm’ soldaten bedreigt die weigeren terug te keren naar het front bij Bachmoet. ‘Ik bind je vast als een schaap’, schreeuwt hij tegen een van de soldaten. ‘Ik neem je mee naar de frontlinie, maak je daar af en niemand die erachter komt.’
Andere soldaten klaagden tegenover hun familie dat zij in kuilen werden vastgehouden, nadat zij geweigerd hadden zich als ‘kanonnenvoer’ te laten gebruiken door hun commandanten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden