De fractievoorzitters Sylvana Simons (Bij1) en Farid Azarkan (Denk) keren na de verkiezingen van 22 november niet terug in de Tweede Kamer. Denk is een in 2015 opgerichte afsplitsing van de PvdA, waarbij Simons zich in 2016 gedurende een half jaar aansloot. Daarna richtte zij haar eigen partij op, aanvankelijk Artikel 1 geheten, later herdoopt in Bij1.
Deze korte voorgeschiedenis is kenmerkend voor de huidige politiek. Denk ontstond nadat de PvdA-Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk in conflict raakten met de partijleiding over het integratiebeleid. De PvdA was toen met 38 zetels nog een grote partij in de Tweede Kamer, maar de meningen verschilden over de Turkse emancipatie in Nederland. In plaats van een flank binnenboord te houden, was versnippering het gevolg.
Toen de in Suriname geboren Simons, na een carrière bij radio en televisie, besloot politiek actief te worden, zag zij in Denk een podium voor haar boodschap. Het bleek een misrekening. Met Artikel 1 lukte het daarna in 2017 niet om een zetel te halen bij de landelijke verkiezingen. Maar haar missie slaagde wel in 2018 in de Amsterdamse gemeenteraad, inmiddels als Bij1, en in 2021 alsnog in de Tweede Kamer.
Waar voorheen emancipatie via verzuilde lijnen verliep, deed met het heterogener worden van de bevolking identiteitspolitiek steeds meer haar intrede: waar je vandaan komt en wie je bent, doet er toe. Thema’s als racisme en discriminatie verlangen in die opvatting eigen vehikels. Traditionele liberale, christen- of sociaal-democratische politieke verenigingen hebben moeite met het behartigen van belangen van heel uiteenlopende minderheidsgroepen.
Denk is een voor buitenstaanders moeilijk toegankelijke partij, met een sterke centrale regie. Na intern geruzie, waarbij Öztürk uit beeld verdween, was de in Marokko geboren Azarkan de afgelopen jaren het gezicht van de partij. Met Kuzu en Stephan van Baarle vormt hij een driemansfractie in de Kamer. Denk is niet vertegenwoordigd in de Eerste Kamer, wel in een aantal gemeenteraden. De partij moet nu op zoek naar een nieuwe fractievoorzitter.
Bij1 lijkt uiteen te vallen, nu de twee resterende Amsterdamse raadsleden vorige week hun vertrek uit de partij aankondigden en Simons maandag ‘met zwaar gemoed’ hetzelfde deed. Een nieuwe politieke partij oprichten is ook geen sinecure. Veel initiatieven zijn de voorbije decennia gesneuveld. Denk en Bij1 zijn met 3.456 respectievelijk 5.276 leden bovendien kleine partijen, waardoor instabiliteit altijd op de loer ligt.
Dat zij aan machtsvorming niet toekomen, zegt niets over hun effectiviteit. De versnippering in de Tweede Kamer, met twintig fracties, kent vele nadelen. Maar dat Denk en Bij1 eigenstandig zetels in het parlement veroverden, toont ook aan dat het politieke bestel open is. Zo kon Azarkan flink van zich doen spreken in de toeslagenaffaire, waarin hij optrok met Pieter Omtzigt (afgesplitst van het CDA) en Renske Leijten (SP).
Simons werd het politieke gezicht van maatschappelijke bewegingen als Black Lives Matter en Kick Out Zwarte Piet. De excuses van de regering voor het slavernijverleden, eerst door premier Mark Rutte en daarna van koning Willem-Alexander, zijn zeker mede te herleiden tot de aanwezigheid van Simons in het politieke debat de afgelopen jaren.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden