VPRO-presentator Danny Ghosen sluit met zijn nieuwe programma Danny & The Americans aan in een lange rij van tv-persoonlijkheden met een fascinatie voor ‘het land van de onbegrensde mogelijkheden’. Welke Amerika-reisgidsen gingen hem voor?
Aan Amerika-kenners bepaald geen gebrek in het Nederlandse televisielandschap. Toch is er een beroepsgroep die zo mogelijk nóg groter is: tv-presentatoren die hun fascinatie voor de Verenigde Staten met ons willen delen. Het nieuwste voorbeeld is VPRO-presentator Danny Ghosen, die in Danny & The Americans (vanaf vrijdagavond wekelijks te zien op NPO 2) langs de ‘rafelranden van de Amerikaanse samenleving’ reist, en onder meer spreekt met harddrugsgebruikers en moderne cowboys.
Over de auteur
Alex Mazereeuw is tv-recensent voor de Volkskrant.
De aantrekkingskracht is best begrijpelijk: Amerika is het ‘land van de onbegrensde mogelijkheden’, en elke Amerikaan heeft wel een verhaal (of een vuurwapen). Vul dat aan met wat clichés over verdeeldheid, gastvrijheid, de wankelende ‘American Dream’ en wat serieuze bespiegelingen over abortus, migratie en wapengeweld, en je hebt zo een meerdelige serie. Maar een goede reis schreeuwt natuurlijk óók om een goede reisgids. De Volkskrant zet de beste (en meest opvallende) Amerika-gidsen op een rij.
Een goede reisgids put idealiter uit eigen ervaringen om een ‘onbekende’ wereld kleur te geven. Niemand doet dat overtuigender dan Eva Jinek, die in De Verenigde Staten van Eva terugkeert naar het land waar ooit haar wieg stond (voor de goede verstaander klinkt nog altijd een vleugje Oklahoma in Jineks stem). Natuurlijk zijn er de vertrouwde onderzoeksvragen vanuit ons polderperspectief (‘Hoe zit het nu met dat onbetaalbare zorgsysteem?’, of ‘Waarom stemmen mensen toch op die gekke Trump?’), maar Jinek is door haar achtergrond gelukkig méér dan de zoveelste Vinex-reisgids die zich verwondert over die malle Amerikanen. De conclusies over haar geboorteland zijn niet altijd fraai, maar een persoonlijke fascinatie wordt hier wel degelijk interessant gemaakt.
Voor de religieuzere omroepen is Amerika natuurlijk een walhalla. En laat het maar aan Tijs van den Brink over om de Amerikaanse Biblebelt naar onze woonkamers te brengen. In God, Jesus, Trump! schuift hij (vaak aan de eettafel) aan bij gelovige families, complotdenkers en conservatieven in gewetensnood die hun weg proberen te vinden in Trumpiaans Amerika. Toch is de serie uiteindelijk vooral legendarisch door de kenmerkende ‘Van den Brink-loopjes’. Of hij nu op de prairie, in een achtertuin of in een kerk is: niemand kan zo mooi vastberaden duidend lopen als Tijs van den Brink.
Je kunt ook gewoon een vriendentrip vermommen als Amerika-serie, zoals Beau van Erven Dorens die studievriend en Amerika-deskundige Michiel Vos opzoekt in New York om te kijken hoe dat gekke, grote land eigenlijk zo verdeeld kan zijn. Waar dat in de praktijk op neerkomt? Beetje zuipen in New York, beetje kabbelen met conservatieven over ‘woke’ en abortus, bezoekje brengen aan Nancy Pelosi (tevens de schoonmoeder van Michiel Vos), en even langs de grens om iets serieus te zeggen over het gigantische migratieprobleem. Voor reisgids Beau is alles daarbij ‘onbeschrijfelijk’, ‘ongelooflijk’ óf ‘overweldigend’. Een instapcursus Amerika, met twee corpsvrienden die lol trappen én soms een serieus zijpad inslaan.
Zeldzame uitzondering tussen de persoonlijke fascinaties en vriendenreünies. Artiest Glenn de Randamie (Typhoon) reist vijftig jaar na de dood van Martin Luther King door Amerika om te zien wat er nog over is van de grote droom van zijn idool (spoiler: niet veel). Typhoon dompelt zich onder in achterstandswijken in Baltimore, bezoekt het graf van zijn voor slavernij gevluchte voorvader, en spreekt met jonge culturele leiders die in naam van King vechten voor verandering. Amerika-series blinken niet altijd uit in een originele insteek of in diversiteit, en dat maakt deze zeer persoonlijke, invoelende serie een verademing in het genre.
Je kunt natuurlijk hartstikke interessant doen over het verval van de Amerikaanse droom, maar soms hebben we gewoon een reisgids nodig die bang is dat Amerikanen ‘niet grappig’ zijn, of dat hij per ongeluk ‘in een getto belandt’. In 2018 trokken Frans en Mariska Bauer kriskras door Amerika om onder meer een pretzelfabriek te bezoeken, in gesprek te gaan met ufospotters én een diepte-interview af te nemen met de zoon van de uitvinder van de Big Mac (Frans: ‘Heerlijk!’). De Bauers zijn ideale hertjes in de koplampen van de Amerikaanse grootsheid, waardoor hun vakantietrip een onbedoelde parodie wordt op alle doodernstige Amerika-series. Het door Bauer gezongen introlied zegt genoeg: ‘Onderweg door Amerika, van noord naar zuid ik speel gitaar. (…) Onderweg door Amerika, ik lach, ik dans, ik laat een traan. Het leven kan niet mooier zijn, zo’n puur geluk, al was het klein.’ Het vakantiegeluk van de Bauers: misschien is dát uiteindelijk wel de Amerikaanse droom.
Oorwurm
Minstens zo vertrouwd als reisseries: de Amerika-serie met een muzikale insteek. Zo zagen we de afgelopen jaren bijvoorbeeld hoe Nick & Simon hun eigen ‘American Dream’ najoegen, en maakten Frank Lammers en Guus Meeuwis in Glory Days een muzikale roadtrip door het Amerika van Bruce Springsteen. Talpa schijnt ondertussen te werken aan een serie waarin Johan Derksen mijmert over de geschiedenis van de blues. Ook in muzikaal opzicht blijft Amerika-tv een onvervalste oorwurm.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden