Het oordeel van het Constitutioneel Hof in augustus vorig jaar loog er niet om: het huidige kiesstelsel is ongrondwettig. De regeling voldoet niet aan het ‘one person, one vote’-principe dat voorschrijft dat elke stem, in welk deel van het land dan ook, even zwaar telt.
Nagenoeg alle politieke partijen schaarden zich achter het oordeel van het Hof, en zijn voor een wijziging van het kiesstelsel. Toch is de opzet ervan voer voor discussie. De drie grote fracties – NDP onder leiding van Desi Bouterse, VHP van president Chandrikapersad Santokhi en de Abop/PL-fractie van vicepresident Ronnie Brunswijk – hebben deze maand allemaal een eigen wetsvoorstel ingediend dat gunstig uitpakt voor hun eigen partij.
De plannen lopen sterk uiteen: waar Abop/PL zo veel mogelijk wil vasthouden aan het huidige districtenstelsel, staat de VHP juist een evenredige vertegenwoordiging voor, waarbij de uitgebrachte stemmen de uiteindelijke zetelverhouding in het parlement weerspiegelen.
En terwijl alle grote fracties hun voorstellen presenteerden, werkte ook een door president Santokhi ingestelde commissie van experts aan een nieuwe kieswet. De komende week buigt het kabinet zich over dit voorstel. Volgens een woordvoerder van de president gaat het om een gemengd stelsel waarin zowel de evenredige vertegenwoordiging als het districtenstelsel is verwerkt. ‘Het is een middenweg die voor iedereen eerlijk en acceptabel is’, zegt hij.
Wanneer de regering er helemaal uit is, wordt ook dit model, net als de voorstellen die er al liggen, naar het parlement gestuurd. Het streven van Santokhi is om voor eind van dit jaar de nieuwe kiesregeling af te hebben.
Deze deadline is ambitieus. Door de politieke verdeeldheid kan het een enorme klus worden de noodzakelijke tweederde meerderheid in het parlement te bereiken die nodig is om een nieuwe kieswet in te voeren. De verwachting is bovendien dat het parlement er lang over zal debatteren.
Ondertussen dringt de tijd: in mei 2025 gaat Suriname naar de stembus en ruim daarvoor moet het nieuwe stelsel zijn aangenomen. Parlementsvoorzitter Marinus Bee heeft daarom eveneens een commissie benoemd die zich de komende weken buigt over de verschillende initiatiefwetten die zijn ingediend.
De Abop, de partij van Brunswijk, verzet zich als enige tegen de invoering van een nieuw kiesstelsel. Zijn partij is populair in het binnenland en profiteert het meest van het huidige districtenstelsel. Elk district heeft een vast aantal vertegenwoordigers in het parlement, met als doel de stemmen van het dunbevolkte binnenland en de minder bewoonde districten zwaarder te laten wegen.
Door deze positieve discriminatie zijn in deze districten veel minder stemmen nodig om een parlementszetel te bemachtigen. Dit is de afgelopen jaren nog verder scheefgegroeid, doordat steeds meer Surinamers naar het toch al dichtbevolkte Paramaribo en Wanica zijn getrokken.
Vooral politieke partijen met een groot electoraat in deze steden hebben de afgelopen jaren geklaagd over het huidige stelsel, omdat het model voor hen slecht uitpakt. Het was een aan de jonge politieke partij A20 verbonden advocaat, Serena Essed, die vorig jaar een verzoek indiende bij het Constitutioneel Hof om de kiesregeling aan de grondwet te toetsen. In augustus volgde het vonnis.
De politieke verdeeldheid is vooral in de coalitie heel groot. Eén voorstel in het bijzonder, dat van Santokhi’s partij VHP, kan op forse tegenstand rekenen van vicepresident Ronnie Brunswijk. De VHP wil dat personen die zich verkiesbaar stellen voor het ambt van president of vicepresident, niet veroordeeld mogen zijn in een strafzaak, ook niet in het buitenland. Mocht dit voorstel worden aangenomen, dan kunnen Brunswijk en Desi Bouterse in 2025 niet meedingen naar het (vice)presidentschap: beiden zijn in Nederland veroordeeld wegens drugssmokkel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden