Hoe ironisch: het land dat zij vertegenwoordigt, Palestina, is er nog nooit in geslaagd om zich te kwalificeren voor het wereldkampioenschap voetbal. Intussen schrijft Heba Saadieh geschiedenis: ze is de eerste Palestijnse voetbalscheidsrechter die fluit op de eindronde van een WK.
Trots als een pauw is de 34-jarige Saadieh op het besluit van de wereldvoetbalbond Fifa om haar aan te wijzen als arbiter voor de negende editie van het WK voetbal voor vrouwen, dat donderdag is begonnen in Australië en Nieuw-Zeeland. Ze geloofde aanvankelijk niet eens dat het waar was. ‘Ik moest de e-mail van Fifa verschillende keren lezen om er zeker van te zijn dat ik niet droomde’, zei ze tegen SVT Sport, het sportprogramma van de nationale omroep van Zweden.
In dat land belandde de dochter van Palestijnse ouders nadat die in 2012 hadden besloten om het door de burgeroorlog verscheurde Syrië te ontvluchten. De Saadiehs kwamen eerst in Maleisië terecht en vier jaar later in Zweden in het kader van een hervestigingsprogramma van de UNHCR, de VN-organisatie voor vluchtelingenhulp.
In Zweden maakte ze al snel carrière als scheidsrechter en assistent-scheidsrechter. Ze was al geaccrediteerd door de Fifa vanwege haar prestaties in Maleisië, maar moest in Zweden onderop beginnen, in de allerlaagste divisie. Inmiddels fluit Saadieh in de hoogste divisie van de Zweedse vrouwen en de tweede van de mannen.
Eind juni liep ze nog aan de zijlijn bij de vrouwen, in het duel tussen Uppsala en Piteà (1-2), en een paar dagen eerder vlagde ze bij de mannen van Hammerby Talang en Sandviken, dat eindigde in een 5-2-zege voor de bezoekende club.
Haar belangstelling voor het vak begon al in Syrië, vertelde ze onlangs aan de Arabische tv-zender Al Jazeera, terwijl ze een universitaire opleiding in lichamelijke opvoeding volgde. Ze zag dat geen van haar vrouwelijke medestudenten zich inschreef voor scheidsrechterstrainingen en besloot: ik ga het eens proberen. Ze was meteen verkocht.
In Maleisië leek een loopbaan als arbiter verkeken voor Saadieh. ‘Ik moest een hoop opgeven om een plek te vinden waar ik kon oefenen. Ik trainde overal: op straat, op parkeerterreinen. Als ik geblesseerd raakte, moest ik mezelf oplappen. Het was ook niet eenvoudig om mensen te vinden die me advies konden geven of feedback over mijn prestaties na afloop van wedstrijden, maar uiteindelijk vond ik ze wel.'
Maleisië is een groot land, maar het aantal vrouwelijke scheidsrechters was tien jaar geleden op de vingers van een hand te tellen. Ze floot voornamelijk duels van mannenteams, zegt Saadieh. ‘Ik heb nooit last gehad van mensen die boos waren omdat ik een vrouw was, al waren er in het begin misschien wel mensen die het maar niks vonden, een vrouw op het voetbalveld.’
Fluiten was ook geen vetpot. ‘Ik moest er soms geld op toeleggen. Maar ik deed het omdat ik het leuk vind.'
Met haar ervaringen in Syrië, Maleisië en Zweden speelde ze zich in het vizier van de wereldvoetbalbond Fifa. Ze heeft er inmiddels heel wat internationale toernooien op zitten, met deze eindronde van het WK als kers op de taart. Dat internationale aspect trekt haar ook aan in dit vak: ‘Je reist een hoop en je ontmoet overal in de wereld mensen uit andere culturen, met andere tradities.’
Vrouwelijke scheidsrechters in de hoogste regionen van het voetbal zijn een vrij recent fenomeen. Het duurde 92 jaar voordat een vrouw op een WK voor mannen floot. De Française Stéphanie Frappart had vorig jaar in Qatar de primeur. Tot dan toe waren vrouwelijke arbiters niet verder gekomen dan vierde official, degene die bij een spelerswissel het bord met de rugnummers omhooghoudt.
Die beslissing van de Fifa werd zowel geprezen als weggehoond. Fifa’s scheidsrechterbaas Pierluigi Collina maakte het er niet beter op door te zeggen dat vrouwen ‘elke wedstrijd konden fluiten’, maar wel afhankelijk van hun ‘prestaties in de trainingen’ en ‘ons oordeel, vanzelfsprekend’.
Een voetbalwedstrijd is geen sinecure, signaleert Saadieh: ‘We lopen tussen 22 spelers en in elke situatie moet je de zaak analyseren om tot de juiste beslissing te komen. Dat maakt het ook zo interessant voor mij. Soms maak je een fout, en dat is menselijk. Maar we streven naar perfectie.’
Kritiek op sociale media is niet het moeilijkste aspect van het leiden van wedstrijden op het hoogste niveau, zegt Saadieh. ‘Het zwaarste is dat je voortdurend moet trainen. Het doet er niet toe wat voor weer het is, je moet oefenen. En soms, als we op een buitenlands toernooi fluiten bijvoorbeeld, zijn we lange tijd weg van onze families.’
Dat ze de allereerste Palestijnse scheidsrechter is tijdens een wereldkampioenschap vervult haar met trots. Het land dat ze vertegenwoordigt, bezocht ze vorig jaar pas voor het eerst. ‘De Palestijnse voetbalbond nodigde me uit voor een bezoek. Het was de eerste keer dat ik mijn land zag, en het was geweldig. Ik heb er geen woorden voor.’
3x Heba Saadieh
Esther Azzopardi, arbiter uit Malta, op het Dutch Referee Blog: ‘Ik geloof niet dat spelers hun gedrag aanpassen aan het geslacht van de scheidsrechter. Het kan zijn dat ze zich anders gedragen omdat ik een andere aanpak heb.’
Dagmar Damkova, inmiddels oud-scheidsrechter, in een interview: ‘In wedstrijden met mannen heb je complexere situaties, meer tackles, meer vuil spel, meer gevallen waarin een kaart moet worden getrokken en gaat het spel sneller.’
Franca Overtoom, in 2021 de eerste vrouwelijke grensrechter in de Nederlandse eredivisie, tegen de Volkskrant: ‘Als ik een buitenspelsituatie niet goed beoordeel doordat ik niet op één lijn sta, zal er niemand zeggen dat het niet uitmaakt omdat ik een vrouw ben.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden