De wet is een cruciaal onderdeel van een breder pakket omstreden hervormingen dat de Israëlische samenleving verscheurt. Het hooggerechtshof kan hierdoor regeringsplannen die het als ‘onredelijk’ bestempelt niet langer tegenhouden. Het hof geldt als een belangrijke tegenmacht in Israël, dat geen grondwet heeft en een parlement met maar één kamer.
De Israëlische president Isaac Herzog probeerde op het laatste moment nog een compromis te vinden tussen voor- en tegenstanders, maar dat overleg klapte. Zelfs toen de rumoerig verlopende stemming al begonnen was, werd er nog naarstig gezocht naar een deal, volgens Israëlische media. Ook dat mocht niet baten.
Oppositieleider Yair Lapid beweerde voor de stemming dat er ook binnen de coalitie parlementariërs zijn die de wet te ver vinden gaan, en sprak van een ‘vijandige overname van de Israëlische meerderheid door een extremistische minderheid’. De oppositie boycotte de laatste stemming over het wetsvoorstel, dat hierdoor met 64 stemmen voor en 0 stemmen tegen werd aangenomen.
De 73-jarige premier Benjamin Netanyahu, die zaterdagnacht een pacemaker kreeg, werd maandag op tijd uit het ziekenhuis ontslagen om bij de stemming aanwezig te zijn. Die vond plaats nadat oppositieleden 26 uur lang het woord hadden gevoerd om de stemming uit protest te vertragen. Buiten het parlementsgebouw blokkeerden intussen honderden betogers de ingang. De politie zette onder meer een waterkanon in om ze uiteen te jagen en arresteerde verschillende aanwezigen.
Afgelopen weekend gingen in Israëlische steden zoals Tel Aviv en Jeruzalem honderdduizenden tegenstanders de straat op. Meer dan honderd voormalige chefs van de Israëlische veiligheidsdiensten spraken verder hun steun uit voor de reservisten die hun taken willen neerleggen uit protest tegen de wet.
Binnen Israël bestaat de vrees dat vijanden, waaronder Iran en de militante groep Hezbollah, gebruik zullen maken van de onrust in het land en tot provocaties overgaan. De Amerikaanse president Joe Biden vroeg Netanyahu maandag om die reden de behandeling van het wetsvoorstel uit te stellen.
‘Het lijkt erop dat het huidige voorstel voor juridische hervorming meer verdeeldheid zaait, niet minder’, aldus Biden in een verklaring. ‘Gezien de reeks bedreigingen en uitdagingen waarmee Israël op dit moment wordt geconfronteerd, heeft het geen zin dat Israëlische leiders overhaast te werk gaan − de nadruk moet liggen op het samenbrengen van mensen en het vinden van consensus.’
Netanyahu, die een uiterst rechts-religieuze coalitieregering leidt, zegt met de juridische hervorming het volk meer macht te geven: ongekozen rechters kunnen immers geen plannen van gekozen volksvertegenwoordigers tegenhouden. Maar de oppositie vreest dat de regering ongeremd verregaande en ondoordachte plannen kan doordrukken, waar met name minderheden en vrouwen de dupe van kunnen worden.
Ook vrezen critici de gevolgen nu het hooggerechtshof niet meer kan ingrijpen bij de verdeling van hoge functies. Zo blokkeerde het hof begin dit jaar de aanstelling van Aryeh Deri als minister, omdat hij drie keer is veroordeeld voor belastingontduiking. Na de wetswijziging keert Deri, een loyale bondgenoot van Netanyahu, naar verwachting snel terug in het kabinet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden