Met de Russische raketaanval op het monumentale centrum van Odesa blijkt eens te meer dat alles van waarde doelwit is in Oekraïne. Ook de orthodoxe kathedraal in de stad die historisch en cultureel zoveel voor Russen betekende, mag kennelijk kapot. Niets is heilig, niemand is veilig. Het Russische opperbevel liet dit weekend weten dat het alle doelen geraakt had die het wilde raken.
Tot dusver was het oude centrum van Odesa, dat sinds januari op de Werelderfgoedlijst van Unesco staat, gespaard gebleven. Eerdere aanvallen richtten zich op de buitenwijken en de regio. Maar sinds Rusland vorige week weigerde het graanakkoord te verlengen heeft het de havenstad in het vizier. Ook infrastructuur in de havens, noodzakelijk voor opslag, overslag en export van het graan en andere landbouwproducten is daarbij afgelopen week beschadigd of verwoest.
Hoewel de Turkse president Tayyip Erdogan nog hoop zegt te koesteren dat het akkoord wordt vernieuwd, maakt Rusland op dit moment cynisch van de gelegenheid gebruik om de Oekraïense exportcapaciteit te beperken. Onderdeel van het graanakkoord was dat de drie betrokken Oekraïense havens niet zouden worden aangevallen. Door het opzeggen heeft Rusland voor zichzelf een window of opportunity gecreëerd waarin die steden ineens vogelvrij zijn.
De afgelopen maanden zat Rusland de export overigens al op een andere manier dwars, door in Istanbul de inspecties van de graanschepen eindeloos te traineren. Het laat zien dat economische sabotage een essentieel onderdeel is van de Russische strategie.
Daarmee dreigt een terugkeer naar de situatie van vorig jaar, met hogere graanprijzen en tekorten in de armste landen van Afrika. Hoewel het grootste deel van de Oekraïense graanexport bestemd is voor meer of minder rijke landen (een deel belandt in Nederlands veevoer), is het deel dat dankzij het wereldvoedselprogramma (WFP) van de Verenigde Naties naar bijvoorbeeld de Hoorn van Afrika gaat, cruciaal voor miljoenen mensen.
Rusland dreigt dat het nu alle schepen die door de Zwarte Zee richting Oekraïne varen als legitiem doelwit ziet, met het excuus dat zij militair materieel zouden kunnen vervoeren. Oekraïne heeft van de weeromstuit hetzelfde gezegd over de schepen richting Rusland. Dit maritieme sabelgekletter is een escalatie waarop het Westen nog geen antwoord heeft gegeven.
De ontwikkelingen rond het graanakkoord laten zien dat, net als op het slagveld, de oorlog in een fase van stagnatie is beland. De door het Westen aan Oekraïne geleverde tanks boeken weinig vooruitgang bij gebrek aan luchtsteun, en de Russische raketten kunnen zoveel schade aanrichten in Odesa bij gebrek aan luchtafweer. Het nieuwe steunpakket van de Verenigde Staten, met anti-droneapparatuur en nieuw luchtafweergeschut dat Oekraïne moet helpen zich te verdedigen, is dan ook meer dan welkom. Het bewijst eens te meer dat de steun aan Oekraïne een kwestie van lange adem wordt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant