‘Het is wel lastig hoor, om nu te solliciteren als witte man.’ De man die het zei leek te verwachten dat de andere mannen op de borrel zouden knikken, maar dat deden ze niet. Hij zal graag hebben geluisterd naar Lilian Marijnissen woensdag bij WNL: ‘Ik hoor steeds vaker uit de cultuursector voorbeelden van mensen die zijn afgewezen, terwijl ze wel de sollicitatieprocedure hebben doorlopen, maar dan wordt er gezegd: we moeten toch kiezen voor iemand met een andere achtergrond.’ Dit was geen emancipatie, vond Marijnissen.
Het verbaast me dat dit soort mistige anekdotes als bewijs mag dienen voor haar schrikbeeld. Waar zitten toch die malle bedrijven met openhartige hr-horken, die bij je afwijzing zeggen dat je geweldiger was dan de andere kandidaten, maar dat ze je niet aannemen, enkel omdat je een witte man bent? Of stond gewoon in de vacaturetekst dat er ook werd gekeken naar diversiteit? Je kiest gewoon voor kwaliteit, wordt vaak gezegd bij anekdotes als deze. De best man for the job. Het idee dat ‘kwaliteit’ en ‘minderheid’ niet samengaan, krijg je er dan gratis bij.
Je bedrijf een beetje elegant diverser maken is hondsmoeilijk − denk nog even aan de documentaire White Balls on Walls, waarin het Stedelijk Museum de diversificeerdrift tot in het zotte doordrijft. Er gaan dingen mis: zo kreeg de TU Eindhoven een tik op de vingers van het College voor de Rechten van de Mens toen zij besloten alléén nog vrouwen aan te nemen – dat was schieten met een kanon op een mug. Dingen gaan mis, maar ze gaan nog steeds in veel grotere mate de ándere kant op mis: uit onderzoek van de Rabobank in april bleek dat het nog altijd moeilijker is om te solliciteren voor vrouwen en mensen van kleur, dan voor witte mannen.
Het is heel rot te worden afgewezen om je identiteit, ook voor witte mannen, en het progressieve antwoord op dit soort anekdotes is vaak iets te nonchalant: dat witte mannen eeuwenlang werden voorgetrokken om hun man-zijn, waardoor zij nu eventjes worden gediscrimineerd om de boel recht te trekken. Heb je niks aan, als je net voor je droombaan bent afgewezen.
Het zou wel mooi zijn als socialistische politici op dat soort momenten uitleggen hoe solidariteit werkt. Marijnissen had kunnen zeggen dat er regels zijn: dat discriminatie bij sollicitaties verboden is, maar dat er uitzonderingen bestaan, als bij een bedrijf nauwelijks vrouwen of mensen met een migratieachtergrond worden aangenomen, terwijl ze wel solliciteren. Dat het niet verboden is om te kijken of je bedrijf ook een afspiegeling vormt van je doelgroep, of na te gaan of je organisatie een verborgen voorkeur voor bepaalde types koestert, die toevallig allemaal Peter heten en een bloemetjesbloes dragen.
Schrijver en oud-cultuurbestuurder Chris Keulemans schreef van de week in een essay hoe hij zijn ooit zo progressieve generatiegenoten, inmiddels directeuren, hoofdredacteuren en columnisten, naar rechts ziet glibberen. Bedreigd, schreef hij, door de ‘veelkleurige nieuwe lichting’. Ineens lagen er voor hen op rechts pasklare antwoorden klaar. ‘Mijn vrienden van vroeger, jullie leefden in een comfortabel links.’ Ze bleken niet tegen de minste uitdaging van de status quo bestand.
Dat is het gevoel waar de SP verkiezing na verkiezing in pookt, zonder succes. Marijnissen heeft het laken van het woke-spook weer over haar hoofd getrokken en roept tot november boeeee, en jaagt zo de laatste plukjes progressieven haar partij uit. In de Kamer grijpt dat identiteitsdenken waar zij zo bang voor is in elk geval nog niet om zich heen. De VVD had Yesilgöz klaarstaan, de best man for the job, en uitgerekend op links een oude, witte man: niks aan de hand. De enige plek waar ze zich niet hebben afgevraagd of ze nog de best man for the job hebben, is de SP.
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.