Op vakantie gaan heeft voordelen voor de mentale gezondheid, zoals ontspannen, nieuwe ervaringen opdoen en tijd doorbrengen met dierbaren. Maar hoelang moet je hiervoor op vakantie?
Vakanties maken mensen gelukkig, zo blijkt uit onderzoek. ‘Door de verandering van omgeving worden je hersenen gestimuleerd. Ze moeten immers hun automatismen loslaten’, zegt toerismeonderzoeker Ondrej Mitas van de Breda University of Applied Sciences. ‘Hierdoor word je alerter en gevoeliger voor emoties zoals verbazing, vervoering en vreugde.’ Ook het ervaren van meer keuzevrijheid en de interactie met andere mensen geeft positieve gevoelens, zegt Mitas.
Maar hoe vul je die vakanties dan het beste in? Kies je voor meerdere weekendjes weg, twee keer een weekje Griekenland en wintersport of spendeer je toch je vakantiedagen en -budget aan een hele maand Thailand?
Over de auteur
Heleen van Lier schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
De collega van Mitas, Jeroen Nawijn, kreeg in 2010 wereldwijde aandacht voor zijn onderzoek naar de relatie tussen geluksgevoel en vakantie. Hieruit bleek dat het grootste gelukseffect voorafgaand aan de vakantie optrad en dat het na de vakantie weer snel wegzakte. Vakantiegangers voelen zich in de eerste werkweek alweer net als voor hun vakantie, ongeacht of ze een korte vierdaagse trip, negen dagen wintersport of een lange zomervakantie achter de rug hebben. ‘Dit komt doordat veel mensen meteen weer aan het werk gaan, en het soms juist extra druk hebben door het werk dat is blijven liggen’, zei Nawijn destijds tegen The New York Times.
Tijdens de vakantie ervaren vakantiegangers wel meer geluksgevoel. ‘Mensen die op een lange trip gaan, voelen zich gedurende de vakantie wel een beetje gezonder en gelukkiger dan mensen die korter weg zijn’, schrijft Jessica de Bloom in haar promotieonderzoek over vakantie-effecten voor de Radboud Universiteit Nijmegen. ‘De hoogste piek in welbevinden bereiken ze na acht dagen.’
Van de gemiddeld vijf weken vakantie per jaar zou je dus het beste een of twee vakanties van meer dan acht dagen kunnen plannen en de resterende vakantiedagen over het jaar kunnen verspreiden, concludeert De Bloom. Dan kun je optimaal profiteren van het voorpret-effect en heb je verspreid over het jaar rustmomenten. De Bloom: ‘Daar komt bij dat als je maar één keer per jaar lang op vakantie gaat, er een kans is dat je geen leuke vakantie hebt. Met meerdere kortere vakanties spreid je dit risico.’
Want inderdaad, voor positieve effecten heb je wel een ontspannen vakantie nodig. En die kan door allerlei zaken worden verpest, zoals pech, ruzie of ziekte. ‘Je ziet wel dat mensen ziek worden op de eerste dag van de vakantie. Dit is vaak een teken dat ze voorafgaand aan hun vakantie een te hoog adrenalineniveau hadden’, zegt Theo Compernolle, neuropsychiater en auteur van stressbestsellers Stress: vriend en vijand en Ontketen je brein. ‘Als je dan in één keer van alles naar niets gaat, kan je lichaam dat niet aan. Het is voor superactieve mensen dan ook geen goed idee om meteen in een hangmat te gaan liggen.’ Compernolle adviseert om in de eerste week wat fysieke activiteiten te plannen om geleidelijk aan tot rust te komen. En dan is een week vakantie niet voldoende.
‘Beter is nog om de vakantie niet als herstelmoment te gebruiken, maar ervoor te zorgen dat je al een goede stressbalans hebt’, zegt de neuropsychiater. ‘Dit doe je door al tijdens je werkweek genoeg ontspanning en slaap in te lassen. Dan heb je geen week de tijd nodig om los te komen van je werk, dan begint het genieten meteen.’
Is de plek van je vakantie nog relevant voor de positieve effecten? Volgens toerismeonderzoeker Mitas maakt dat niet zoveel uit, als het maar iets buiten je gewoonlijke routine is. ‘Dat mag best dicht bij huis zijn, of ieder jaar dezelfde camping, dat neemt juist logistieke stress weg. Maar zorg er dan wel voor dat je daar niet de sleur van thuis voortzet en op zoek gaat naar nieuwe ervaringen.’
De Bloom schrijft dat het uiteindelijk vooral van belang is dat je een vakantie hebt die het beste bij jouw persoonlijke voorkeuren en omstandigheden past. ‘Dat is belangrijker dan de vakantieduur op zich.’
Source: Volkskrant