De jongste Russische aanval op landbouwdoelen in en rond Odesa was minder zwaar dan de voorgaande. Er werden opslagplaatsen geraakt waarbij 100 ton erwten en 20 ton gerst verloren ging. De afgelopen dagen heeft Rusland al een deel van de infrastructuur van de haven in Odesa verwoest, die Oekraïne in staat stelde zijn graan daar te verschepen.
Bij zo’n aanval op de haven Tsjornomorsk, even buiten Odesa, is volgens Oekraïne 60 duizend ton graan verwoest die bedoeld was voor de export. Kernel, de grootste Oekraïense zonnebloem-exporteur, zegt dat het herstel van de schade aan zijn gebouwen een jaar kan gaan duren.
Volgens Rusland zijn de aanvallen een vergelding voor de aanval eerder in de week op de brug over de Straat van Kertsj, de enige brug tussen Rusland en de in 2014 door Rusland bezette Krim. Maar het Institute for the Study of War, een Amerikaanse denktank, vermoedt dat de aanvallen onderdeel zijn van een strategie om het Westen tot concessies te dwingen.
Rusland zegt dat de westerse sancties tegen het land zijn eigen landbouwexport beperken. Westerse politici spreken dit tegen, wijzend op de uitzondering daarin voor landbouwproducten. Niettemin eist Moskou al maanden concessies, onder meer in de vorm van verlichting van de sancties tegen het Russische bankwezen.
De Turkse president Erdogan zei vrijdag opnieuw dat hij erop vertrouwt dat hij na persoonlijk overleg met Poetin de graandeal, die door bemiddeling van Ankara en de VN tot stand kwam, kan herstellen. Hij noemde het ‘cruciaal’ dat westerse landen kijken in hoeverre ze tegemoet kunnen komen aan Poetins verwachtingen.
De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, heeft gewaarschuwd dat het opzeggen van het graanakkoord door Rusland ‘effecten ver buiten Oekraïne’ zal hebben vanwege de impact op de voedselprijzen. De prijzen voor tarwe op de cruciale handelsbeurs van Chicago gingen de afgelopen dagen met 11 procent omhoog.
Afgelopen jaar kon Oekraïne zo’n 33 miljoen ton graan en oliezaad exporteren. Dit hielp om bijvoorbeeld de tarweprijzen weer omlaag te krijgen, die waren gestegen na de Russische invasie. Als Oekraïne niet meer via de graancorridor kan exporteren (wat de laatste maanden al steeds minder gebeurde), heeft het inmiddels wel meer alternatieven dan aan het begin van de oorlog: The Economist meldde dat in juni al 3- van de 5 miljoen ton geëxporteerd graan over land of via rivieren werd vervoerd. Maar alternatieve wegen kunnen de zeeroute niet volledig vervangen en zijn duurder.
Volgens Matthew Hollingworth, vertegenwoordiger van het Wereldvoedselprogramma in Oekraïne, ging afgelopen jaar 20 procent van het Oekraïense graan naar het mondiale Zuiden. Volgens hem slaat het sluiten van de graancorridor een ‘groot gat’ in de pogingen van de VN-organisatie om de armsten ter wereld te voeden. Circa 725 duizend ton voedsel werd volgens hem uitgereikt aan mensen in landen ‘met een wanhopige behoefte aan voedselhulp’, waaronder Afghanistan, Jemen, Ethiopië, Somalië en Soedan.
Woensdag verklaarde het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dat alle schepen die Oekraïense havens aandoen, zullen worden beschouwd als potentiële vervoerders van militair materieel. Oekraïne reageerde met een soortgelijke aankondiging. Behalve uit VN-hoek waren er deze week weinig internationale reacties op de Russische aanvallen op doelen in en rond Odesa.
Op het slagveld werd deze week bevestigd dat Rusland de druk op het noordelijk deel van het front, rond Koepjansk, vergroot – waarschijnlijk in een poging om het Oekraïense offensief langs andere delen van het front te verstoren. Oekraïne maakte afgelopen week volgens een Amerikaanse regeringsfunctionaris voor het eerst – en ‘effectief’ – gebruik van de controversiële clustermunitie tegen de ingegraven Russische stellingen.
Oekraïne gaat inmiddels voorzichtiger te werk bij zijn pogingen door de grote Russische mijnenvelden in bezet gebied heen te komen. Een Oekraïense commandant aan het front noemde het tegen The Wall Street Journal een ‘blunder’ dat westerse landen wel tanks en gepantserde voertuigen hadden gegeven voor het offensief, maar geen gevechtsvliegtuigen of verdediging tegen Russische luchtaanvallen langs het front. ‘Alsof je een fiets geeft zonder pedalen’, aldus de commandant.
Poetin doet Brics-top via videolink
President Vladimir Poetin zal niet aanwezig zijn op de top van Brics-landen die eind augustus in Zuid-Afrika wordt gehouden. Brics is het samenwerkingsverband van Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Maar het Internationaal Strafhof heeft een aanhoudingsbevel uitgevaardigd tegen Vladimir Poetin – wegens verdenking van oorlogsmisdaden – en Zuid-Afrika heeft het statuut van Rome (waarmee dit hof in het leven werd geroepen) geratificeerd. Dat betekent dat het land verplicht is te helpen bij zijn aanhouding, al onderhoudt de Zuid-Afrikaanse regering warme relaties met Poetin. Met zijn voornemen om toch naar de top te komen, bracht Poetin zijn Zuid-Afrikaanse politieke vrienden dus in een lastig parket.
Dat hij nu niet komt, zou volgen uit een ‘wederzijds besluit’. De ontwikkelingen tonen de invloed van het Strafhof en zijn een vernedering voor de trotse Russische president. Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zal overigens wel fysiek aanwezig zijn. Poetin zal aan de vergaderingen deelnemen vanuit Moskou, via een videolink.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden