Met de ledenraadpleging en kandidatuur van Frans Timmermans zetten PvdA en GroenLinks grote stappen in hun samenwerking.
Partijpolitieke versnippering is een van de vele problemen waarmee de Nederlandse politiek kampt. De Tweede Kamer telt twintig fracties, een veel te hoog aantal om het politieke handwerk efficiënt en effectief te laten verlopen.
Het valt daarom toe te juichen dat, meteen na de val van het kabinet, PvdA en GroenLinks aan hun achterbannen hebben gevraagd of zij konden instemmen met een gedeelde kandidatenlijst en een gezamenlijk verkiezingsprogramma in de aanloop naar de nieuwe verkiezingen. Afgelopen maandag bleek daarover grote eensgezindheid te bestaan, nadat eerder al in de Eerste Kamer een gezamenlijke fractie was gevormd.
Verstandig is ook de snelle duidelijkheid over de beoogde lijsttrekker. Donderdag stelde huidig EU-commissaris Frans Timmermans zich beschikbaar. Formeel is er tot 4 augustus nog ruimte voor andere kandidaten, maar het lijdt geen twijfel dat Timmermans de RoodGroene alliantie zal aanvoeren.
Daarmee is een lange zomer vol speculaties over andere kandidaten voorkomen. GroenLinks-fractieleider Jesse Klaver maakte woensdag, goed getimed, bekend dat hij als ‘gewoon’ Kamerlid door wil na de verkiezingen. Hij schreef vorige week al in deze krant dat de combinatie PvdA/GL met ‘één premierskandidaat’ zou komen. Zelf was hij lid geworden van de PvdA, om te onderstrepen dat ‘het eigen partijpolitieke belang nooit boven het algemeen belang mag gaan’.
De samenwerking tussen PvdA en GroenLinks, en mogelijk een toekomstige fusie, bestrijdt zo de versnippering en levert een bijdrage aan de bestuurbaarheid van Nederland. Maar ze is uiteraard wel degelijk ook eigenbelang. Beide partijen zagen hun zetelaantal bij voorgaande verkiezingen drastisch afnemen. De PvdA ging van 38 zetels in 2012 naar 9 in 2017 en 2021. De sociaal-democratische partij was nog nooit zo klein.
Bij GroenLinks, dat als fusiepartij een kortere geschiedenis heeft dan de PvdA, is het beeld heel onrustig: 10 zetels in 2010, gedaald naar 4 in 2012, gestegen naar 14 in 2017 en weer gezakt naar 8 in 2021. Waarbij tevens geldt dat de partij, anders dan de PvdA met haar rijke historie, om allerlei redenen nog nooit aan regeringsdeelname is toegekomen.
Met deze combinatie zijn de kansen daarop een stuk groter, al is het speelveld in de aanloop naar 22 november nog zeer ongewis. Veel hangt af van ontwikkelingen bij andere partijen, maar zeker is dat sceptici van een linkse samenwerking nu binnen twee weken tijd getuige zijn van enkele daadkrachtige stappen voorwaarts.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant