De sloot is troebel, bijna inktzwart van kleur. Zo’n vier meter breed en honderdveertig meter lang, met riet dat hoog langs de kant woekert. Niets onderscheidt dit watertje op het oog van al die andere watertjes die kaarsrechte lijnen trekken tussen straten, akkers en achtertuinen. Toch kwam deze sloot, op het Haagse industrieterrein Forepark, afgelopen week een twijfelachtige eer toe. De PFOS-waarde in het oppervlaktewater is er het hoogst van heel Nederland, meldde onderzoeksprogramma Pointer: maar liefst 25 duizend keer hoger dan de grenswaarde die het Rijksinstituut van Volksgezondheid en Milieu (RIVM) adviseert.
Toen Amber (24) en Michiel de Groot (27) dit nieuws vanaf hun vakantieadres hoorden, schrokken ze zich rot. Ze wonen met hun twee kinderen direct aan de sloot, als enige. Hun vrijstaande huis staat midden in Forepark, tussen een bakkerij en een schoonmaakbedrijf. PFOS, een variant van de stofgroep PFAS die onder andere wordt gebruikt om pannen en regenkleding vuilafstotend te maken, is volgens het RIVM mogelijk kankerverwekkend. Een aantal politieke partijen heeft daarom om opheldering gevraagd bij de provincie Zuid-Holland.
Over de auteur
Iva Venneman is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Het waterschap van de regio Delfland haalde het slib waar de PFOS ook in zat twee jaar geleden al weg, bleek uit een brief die na de Pointer-uitzending naar omwonenden werd gestuurd. Toch zit de familie De Groot nog vol vragen. ‘We zwemmen niet in het water, maar we hebben er onlangs nog een opblaasbadje voor onze kinderen mee gevuld’, zegt Amber, die op de houten vlonder naast de sloot staat. ‘We weten niet of het kwaad kan, maar we hadden eerder van die hoge waarden willen weten.’
Het waterschap informeerde de omwonenden namelijk niet over de PFOS-metingen uit 2020 en 2021, onthulde Pointer. Ook werd het onderzoek naar de herkomst van de PFOS gestaakt, vanwege een rekenfout. Naar aanleiding van de uitzending heeft het waterschap het onderzoek hervat.
Dit alles heeft ook tot onrust geleid in de woonwijk naast Forepark. De sloten die daar liggen zijn schoon verklaard, maar dat is niet genoeg voor de meeste buurtbewoners, omdat de sloten onderling met elkaar zijn verbonden. ‘Ik ben niet echt blij’, zegt buurtbewoonster Ljiljana Bicic, terwijl ze twee volle boodschappentassen uit haar auto tilt. ‘Geloof me, niemand is blij.’
Het waterschap kijkt met gemengde gevoelens terug op de keuze om niets te delen met de buurt, zegt secretaris-directeur Pieter Janssen. ‘Je wil mensen niet onnodig ongerust maken’, verklaart hij. ‘Ik denk nog steeds dat we toen een reële inschatting van de risico’s hebben gemaakt, maar je merkt dat de bekendheid van PFAS en PFOS toeneemt. Er beginnen vragen te rijzen over hoe schadelijk het is. Daarom hadden we nu misschien een andere afweging gemaakt.’
Hans Slenders, adviseur bij Expertisecentrum PFAS en Arcadis, schat de risico’s van de sloot hetzelfde in. ‘De norm waarmee Pointer rekende, komt uit een recent advies van het RIVM’, zegt hij. ‘Dat is geen officiële norm en hij is zo streng, dat hij praktisch niet bruikbaar is.’
Het blijft de gemoederen bij de familie De Groot ondertussen bezighouden. Michiels vader Aad (70), moeder Tineke (67) en zus Barbara (29) zijn net aan de riante tuintafel aangeschoven, omdat de nieuwsberichten ook bij hen veel losmaakten. Zij woonden hier van 1995 tot 2003. In die tijd maakten ze zich al druk over het slootwater, blijkt uit de papieren in drie doorzichtige insteekmapjes die voor Tineke op tafel liggen. Dat was niet zo zeer vanwege PFOS, maar vanwege de penetrante lucht van het water, die nog steeds te ruiken is.
Sinds de berichtgeving over de hoge PFOS-waarden is daar voor Tineke, die borstkanker heeft gehad, een zorg bij gekomen. Dat het water haar kanker heeft veroorzaakt, zo ver wil ze niet gaan. ‘Maar je denkt toch: zouden we hier iets aan hebben overgehouden?’ zegt haar dochter Barbara. De familieleden willen daarom het liefst hun bloed door een officiële instantie laten testen.
Volgens het waterschap, dat advies inwon bij het RIVM, is dat niet nodig. ‘Het gezin heeft nooit een moestuin gehad of vis gegeten uit de sloot’, zegt een woordvoerder van het waterschap. ‘Bovendien heeft iedere volwassene PFOS in het bloed. Of de nabijheid van de sloot die waarden heeft verhoogd, valt niet te achterhalen.’
De familie De Groot is inmiddels door het waterschap doorverwezen naar de GGD. ‘Ze zullen wel bang zijn dat we met een of andere schadeclaim komen’, denkt Aad. ‘Maar het enige wat we willen is zeker weten dat we niets hebben. De omwonenden van Chemours in Dordrecht mogen toch ook getest worden, waarom wij dan niet?’
Een 50-jarige buurtbewoner, die een eindje verderop zijn hond uitlaat, deelt het sentiment. ‘Niemand wil aan een sloot wonen waarin zo veel kankerverwekkende stof zit’, zegt hij. De PFOS-waarden zijn volgens hem vooral onder hondenbezitters ‘een dingetje’, omdat die bang zijn dat hun huisdieren er iets aan overhouden als ze in de sloten zwemmen. Hij heeft dat probleem gelukkig niet met zijn boomer, wiens vacht dezelfde witblonde kleur heeft als het Harry Potter-personage waarnaar het dier is vernoemd. ‘Draco is allergisch voor water, dat scheelt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden