New York Times-journalist en Pulitzerprijswinnaar Nikole Hannah-Jones staat op het erf voor het blauwgeverfde houten huisje van haar familie in de staat Mississippi, nonchalant leunend tegen het hek waaraan twee borden hangen: ‘Proud Union Home’ en ‘Black Lives Matter’. Rechts van haar een fier wapperende Amerikaanse vlag, die haar vader daar in de voortuin heeft geplant.
Als kind schaamde ze zich voor die vlag, vertelt ze in de voice-over van documentaireserie The 1619 Project, dat onlangs op streamingdienst Disney Plus is uitgekomen. Hannah-Jones begreep niet hoe haar vader, een zwarte man, zo patriottistisch kon zijn ‘terwijl zijn land hem en ons volk zo slecht behandelde’. Nu weet ze dat ‘niemand meer aanspraak maakte op die vlag dan wij’: het zijn juist zwarte Amerikanen die altijd voor democratie en vrijheid hebben gevochten. En dat begon allemaal in 1619, toen de eerste tot slaaf gemaakte Afrikanen naar Virginia werden gedeporteerd.
The 1619 Project is de verfilming van het gelijknamige onderzoeksproject van The New York Times, waarvoor de krant jaren onderzoek deed naar de invloed van de slavernij op de huidige Amerikaanse samenleving, en dat sinds de online en offline publicatie ervan in 2019 het maatschappelijke debat over racisme en ongelijkheid bepaalt. Bij de verschijning ontstond er een run op de speciale editie van The New York Times Magazine, dat tot twee keer toe werd bijgedrukt. Ook het boek dat in 2021 verscheen, was onmiddellijk een bestseller. En na een kinderboek en verschillende podcasts is er nu dan ook een door Oprah Winfrey geproduceerde documentairereeks.
In zes gethematiseerde afleveringen – ‘Democracy’, ‘Race’, ‘Music’, ‘Capitalis’, ‘Fear’, ‘Justice’ – worden verhalen van nazaten en deskundigen afgewisseld met archiefmateriaal. Terugkerend element is ook Hannah-Jones’ persoonlijke verhaal als vrouw uit het diepe Zuiden met een zwarte vader en witte moeder. De journalist spreekt uit ervaring, en dat merk je aan alles. Dat er opvallend veel zwarte vrouwelijke (ervarings)deskundigen en historische personen aan bod komen en er zelfs een hele aflevering is over de impact van de slavernij op zwarte vrouwen nu en in het verleden, kan geen toeval zijn.
Van het woord ras alleen al worden mensen ongemakkelijk, laat staat van het woord racisme, zegt een van de vrouwelijke deskundigen tegen Hannah-Jones. Vanuit de conservatief-rechtse hoek is er veel weerstand tegen het journalistieke project dat zwarte Amerikanen een bepalende rol toedicht in de vorming van de Amerikaanse democratie, en daarmee een ander perspectief biedt op de Amerikaanse geschiedenis. ‘Toxische propaganda’, noemde toenmalig president Donald Trump het. In 2020 werd – tevergeefs – een wetsvoorstel ingediend om The 1619 Project landelijk te verbieden als studiemateriaal. Verschillende staten proberen alsnog het boek uit scholen en bibliotheken te verbannen. In Florida is dat al gelukt.
Ironisch genoeg onderschrijft die tegenwerking alleen maar meer het punt, dat Nikole Hannah-Jones zo overtuigend maakt in The 1619 Project.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden