Faillissementen van bedrijven horen bij de kapitalistische economie als blaren bij de Nijmeegse Vierdaagse. Het lot van bedrijven wordt bepaald door de markt: vraag en aanbod. En wie daar het slechtst in is, gaat onverbiddelijk ten onder.
Dat er zo veel ophef is over het bankroet van e-bikeproducent Van Moof, en zo veel onrust rond de inkrimping van winkelketen Big Bazar, heeft te maken met het feit dat grote bedrijfsfaillissementen de laatste jaren amper hebben plaatsgevonden.
Alle zeilen werden bijgezet om bedrijven niet de dupe te laten worden van de gevolgen van corona of de oorlog in Oekraïne. Maar inmiddels is de situatie langzamerhand genormaliseerd en is de overheid afgehaakt als suikeroom.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columns reflecteren niet per se de mening van de redactie, zie hier onze richtlijnen.
In mei van dit jaar gingen 255 bedrijven en instellingen in Nederland failliet. Dat is een stijging van 35 procent ten opzichte van mei 2022. In augustus 2021 gingen maar 109 bedrijven failliet dankzij de coronasteun – een historisch laagterecord. Sindsdien loopt het telkens op, maar het is nog altijd lager dan voor corona, toen in sommige maanden meer dan driehonderd bedrijven en instellingen failliet werden verklaard. In de jaren tien kwamen heel veel winkelketens in grote problemen. Verschillende konden met een doorstart worden gered, andere gingen definitief ten onder, zoals V&D.
In de luwte van de afgelopen jaren heeft zich in bepaalde sectoren waar de bomen tot in de hemel leken te groeien, een wildgroei voorgedaan. In het eerste kwartaal van dit jaar waren er in Nederland 817 bierbrouwerijen. In 2017 waren dat er 399. Dat er dan af en toe een omvalt, zoals onlangs de Utrechtse brouwerij De Leckere, is een meer dan normaal verschijnsel.
Ook het aantal e-bikeproducenten en -leveranciers is geëxplodeerd. Die proberen allemaal een niche van de markt te veroveren. Maar ook het aantal niches is eindig. De grootste bluffers op die markt waren Ties en Taco Carlier met hun VanMoof. Zij werden de lievelingen van de Quote, die ze omhelsde als de toekomstige miljardairs van Nederland.
Bescheidenheid is ook niet de beste eigenschap van de Friese boedelopkoper Heerke Kooistra, die in 2021 Big Bazar overnam, een van de loten van het voormalige Blokkerconcern. Kooistra koopt partijen overtollige spullen op die producenten niet meer aan de straatstenen kwijt kunnen. Voor ramsjprijzen worden ze daarna in de bakken van supermarkten als Lidl of drogisterijen als Kruidvat gelegd.
Consumenten zijn gek op die aanbiedingen. Kooistra dacht met de overname van Big Bizar – ooit door Blokker opgericht om de concurrentie met Action aan te gaan – ook zijn eigen outlet te creëren. Maar in de detailhandel is hij toch minder handig dan in de groothandel. En dan is er een groot risico dat de keten omvalt.
Daarover hoeven geen krokodillentranen te worden vergoten. In de vrije markt wordt af en toe flink aan de boom geschud en vallen de bladeren af. Soms gebeurt dat met stormen à la Poly, zoals begin jaren tachtig met de industrie en begin deze eeuw met de ict.
Wie de luwte wil, moet een andere economie nastreven.
Source: Volkskrant