‘Er middenin. Dan kun je een stapje verder gaan, want dan begrijp je de basis al. Mijn insteek is altijd geweest: we gaan niet praten over de vraag of racisme nog bestaat. Dat is er gewoon. Iemand van buitenaf wil misschien weten: wat heb je dan meegemaakt? Maar wij weten het allang. Uitleggen, uitleggen, uitleggen. Dat is een van de grootste frustraties van alle vrouwen in mijn serie, altijd moeten uitleggen. Als in de serie een van de vrouwen, Gülsen Alkan, tegen mij zegt dat haar collega het ineens had over een ‘Turkenbuurt’, dan weet ik precies wat ze voelt. Mijn serie is niet voor mensen die sceptisch zijn over racisme, maar voor mensen die hier al interesse in hebben, en mensen van kleur die zullen denken: ja, dat bedoel ik nou.’
‘Toen ik de oorspronkelijke Girls Girls Girls zag, van Ireen van Ditshuyzen, in 1998, was dat voor mij een verademing. Ik was 19. Deze vrouwen verwoordden wat ik voelde. Door de huidige emancipatiegolf dacht ik: hoe staat het nu? Ik dacht ook: het is soms alsof we steeds opnieuw het wiel uitvinden, met dat praten over gelijkheid. Ik wilde laten zien: we hadden het er toen al over, laten we nu verder kijken. Wat nu?’
‘De serie gaat niet alleen over gelijkheid, het gaat ook over de biculturele identiteit, de zoektocht die eigenlijk nooit stopt. Ook niet voor mij met mijn Marokkaans-Nederlandse achtergrond, ik ben nu 44. Dat vond ik ook zo mooi aan de originele serie. Er was ruimte voor de lagen van hun identiteit: afkomst, maar ook religieuze achtergrond, sociale klasse. Een van de vrouwen die in mijn serie terugkomt, is PvdA-politica Amma Asante, die veel druk ervaart vanuit haar vader: omdat zij de dromen moet waarmaken die hij niet heeft kunnen waarmaken. Ik denk dat de gemiddelde Nederlander denkt: je bent toch net als wij? Maar je hebt heel andere bagage.’
‘Een Nederlandse Marokkaan. Het liefst een Amsterdamse Marokkaan, mag dat ook? Ik kom uit een tussengeneratie. Mijn moeder kwam hier op haar 19de met mijn opa en ik ben hier geboren, maar de Marokkaanse identiteit is belangrijk voor me geworden. Dat geldt voor meer Marokkanen: als 9/11 en de war on terror er niet waren geweest, als de kritiek op moslims en Marokkanen niet zo hevig was geworden, dan was dat misschien anders geweest, maar als je bedreigd wordt, ga je je juist vasthouden aan je identiteit. Toch blijft het altijd zoeken, hoe Marokkaans ik ben. Ook de vrouwen die ik sprak, moeten voortdurend tussen hun achtergrond en Nederland navigeren. Zo is het voor veel niet-witte mensen gebruikelijk dat je je ouders op den duur in huis neemt. Maar als jij in Nederland een baan en kinderen hebt, kan dat eigenlijk niet. Er komen altijd nieuwe dilemma’s, tot je dood. Waar wil je begraven worden? Wil je een islamitische begrafenis?’
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist bij de Volkskrant. Zij schrijft met name over internetcultuur, sociale media, emancipatie en sociale ongelijkheid.
‘De oudere generatie. Omdat ik hetzelfde traject als zij heb doorlopen. De gesprekken die zij hebben gevoerd in de advocatuur, de politiek, de podiumkunsten, heb ik gehad binnen de publieke omroep, of bij productiehuizen. Continu uitleggen waarom iets belangrijk is. Maar ik vind die vrouwen niet teleurgesteld, ik vind ze realistisch. Zij zeggen gewoon: ik hoef niet meer geaccepteerd te worden door witte Nederlanders.
‘Er gaat geen moment komen dat je genoeg hebt uitgelegd, en dat je wordt geaccepteerd. Het geeft juist rust om dat te constateren. Dat is wat groepen als Forum van Democratie frustreert. Het geeft hun namelijk macht, als een groep door hen geaccepteerd wil worden. Het is lekker om tegen hen te kunnen zeggen: fuck you, de witte beleving is niet het centrum van het universum.’
‘Toch een ondoordringbaar bolwerk. In grote lijnen is het een trage machine, terwijl de maatschappij snel verandert. Marjorie Boston (theaterregisseur, red.) zegt in mijn serie ook: het mag nu weer. Er is nu vraag naar verhalen over diversiteit vanuit de publieke omroep, vanuit Den Haag. Er is nu een overkill aan. Dat is enerzijds mooi, maar ik ben benieuwd wat hierna gaat gebeuren. Als je langer meeloopt, zie je die golven komen en gaan. Dan zijn er weer allerlei multiculturele projecten. Van buurt- tot tv-programma’s, zoals eerder de Meiden van Halal, Premtime. Dan is het potje op, en is het voorbij. Want het is nog altijd vaak een wit persoon die bepaalt of iets doorgaat of niet. Het verschil is wel: mensen oefenen nu via sociale media druk uit als iets ze niet bevalt. Daarmee krijgen ook omroepen een andere blik op wat er wordt gemaakt. De jongere vrouwen die ik sprak voor mijn serie, hebben de bevestiging van de gevestigde orde niet meer nodig. Ze creëren online hun eigen gemeenschap. Ze weten niet eens wat de NTR is.’
‘Ik ga de discussie graag aan. Bijvoorbeeld toen iemand bij een radioprogramma waar ik redacteur was, voor een item over de zwartepietendiscussie, uitgerekend een zwarte man wilde uitnodigen die de hele discussie onzin vond. Van álle mensen die je kunt laten spreken. De toon is dan toch weer: belachelijke discussie is dat toch. Ik ga dan het gesprek aan. Uiteindelijk heb ik dat door een andere redacteur laten doen, ik vond het te lelijk. Ik ga niet door tot ik erbij neerval, dan heeft je geestelijke gezondheid eronder te lijden. Als een collega mij consequent SoulAAIma noemt, terwijl je mij altijd aan de telefoon hoort zeggen SoulEEma, dan denk ik op enig moment: je wilt niet. Het kost ook veel energie om boos te zijn, hè. Vrouwen van kleur zou ik adviseren: maak je niet de hele tijd boos. Ik zeg niet dat je niet strijdbaar mag zijn over onrecht, maar kalmte is beter voor je gemoed.’
‘Lastig. Ik zou niet alleen regisseur willen zijn, want ik moet wel echt geloven in een onderwerp. Ik heb een dochter van 2,5, en je levert behoorlijk veel in als je een documentaire wilt maken. Als redacteur werk ik vooral voor humaninterestradio- en tv-programma’s als De reünie en Metropolis, daar vind ik het heel leuk dat je steeds nieuwe verhalen hoort. Maar ik kies regisseur, want ik wil nog wel iets maken over AI en ethiek.
‘In de serie heeft Oumaima Hajri, een docent en onderzoeker van kunstmatige intelligentie en ethiek, het er ook over: AI is op dit moment een soort hedendaags kolonialisme, omdat er nog geen mensenrechten zijn in dat gebied. De toeslagenaffaire is natuurlijk hét voorbeeld: algoritmen werden zo geprogrammeerd dat het systeem racistisch werd. Zo is Amma Asante waarschijnlijk ook in dat systeem terechtgekomen, omdat ze uit Ghana komt. Dat zou ik wel willen onderzoeken, omdat vooral gemarginaliseerde groepen daar de dupe van zijn.’
‘In 1998. Ik zat op een heel leuke gemengde middelbare school in Slotervaart, alles was er gemengd qua sociale klasse en culturen. Je moest onze klassenfoto’s eens zien. Maar nu is in Amsterdam, en ook elders in Nederland, alles veel meer gesegregeerd. De grote boosdoener is de woningmarkt, heel simpel. De school waar ik zat, is nu een zwarte school, wat niets zegt over de kwaliteit. Binnen de ring wonen nu allemaal witte tweeverdieners die buiten Amsterdam zijn opgegroeid. Buiten de ring in Slotermeer is het heel Turks, Osdorp Marokkaans. Dit is een beetje gechargeerd uiteraard. Maar er zijn veel hardere scheidslijnen dan in 1998.’
‘Je moet je ook afvragen wat het idee van de multiculturele samenleving was. Het is hilarisch, maar we weten eigenlijk helemaal niet wat we daar precies mee bedoelen of wanneer het project geslaagd is. De multiculturele samenleving is er gewoon. Die culturen zijn er al, dat maakt het multicultureel. Zoals Gülsen Alkan ook zegt in mijn serie: als je wilt integreren moet je ritsen, de grote groep, wit Nederland, moet ruimte maken. Anders kan het niet. En als die groep die er niet tussen kan uiteindelijk zegt: dan neem ik wel een andere route, is dat dan pessimistisch?
‘Iemand als Amma Asante, zij dacht: als ik goed genoeg mijn best doe, dan lukt het. Kijk wat voor functies zij heeft gehad. En tóch is ze slachtoffer van de toeslagenaffaire geworden. Hoeveel bewijs is er nodig dat het zo werkt in Nederland? Daar wil ze haar kinderen voor behoeden, zodat zij een realistisch beeld hebben. Ik vind het mooi dat ik dat kan laten zien met deze vrouwen, die daar als eersten achter moesten komen.’
Girls Girls Girls (NTR) is nog te zien op 24 en 31/7 en 5 en 7/8, de gehele zesdelige serie is te zien op NPO Start.
2013-2014: Redacteur AT5
2016: Regisseur Mama’s van Halal
2017: Redacteur Ajouad: Kaaskop of Mocro
2017-2018: Redacteur De reünie
2018: Redacteur Kaaskop of ...?
2020: Redacteur en regisseur Radio 1
2021: Eindredacteur NTR Cultuur
2022: Documentaireserie Girls Girls Girls
2023: Redacteur Metropolis
El Khaldi woont in Amsterdam met dochter Nayla van 2.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Tip hier onze journalistenVolkskrant