N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Op de valreep kwam demissionair minister Yesilgöz van Justitie nog met de aankondiging van een wetsaanpassing: er komt een „expliciet” verbod op de ontkenning van genocide en andere misdaden tegen de menselijkheid, twee jaar eerder al aangekondigd.
Het lijkt vooral een symbolische stap; Holocaust-ontkenning is de facto in Nederland nu ook al strafbaar, op grond van bestaande wetsartikelen. Dat is goed, want antisemitisme steekt zeker online weer de kop op. De Holocaust betwisten is haat, geen historiografie. Maar het nieuwe voorstel, waarmee Nederland in de pas gaat lopen met andere Europese landen, kan wel allerlei haken en ogen hebben.
Om te beginnen die van het meervoud. ‘Kabinet verbiedt ontkenning Holocaust’, luidde de kop van het persbericht van Justitie. Maar het gaat duidelijk om méér. Dus ook om de Armeense genocide, of die in Srebrenica. Maar dan dus ook om de bijna-uitroeiing van inheemse Amerikanen (omstreden een ‘Amerikaanse Holocaust’ genoemd) en de Australische Aborigines? En wie weet om de Nakba, de verdrijving en uitsluiting van de Palestijnen? De Oeigoeren?
De juridische definitie van genocide is niet beperkt tot de bedoeling een heel volk planmatig te vernietigen, het onderscheidende kenmerk van de Shoah. Volgens de VN-definitie van 1948 valt bijvoorbeeld ook het weghalen van kinderen uit een etnische groep eronder – zie de Russische ‘adoptie’ van Oekraïense kinderen, of de Amerikaanse van inheemse. Buiten het recht, in genocide studies, reikt het begrip nog verder, getuige begrippen als ‘culturele genocide’.
Over het al dan niet unieke karakter van de Holocaust ontbrandde in Duitsland al in de jaren tachtig de fameuze Historikerstreit. Een reprise ervan woedt in postkoloniale termen. Historici zien nu continuïteit tussen de Duitse volkenmoord in Namibië en de Holocaust. Of een parallel met de anti-zwarte terreur in de VS. Soms leidt dat tot de boutade dat de Holocaust een herhaling op eigen grond was van waar Europa zich al eeuwenlang overzee schuldig aan maakte. Anderen zien dát juist weer als een verkapte vorm van Holocaust-relativering.
Zulke debatten over genocide horen bij geschiedschrijving, maar ze zijn ook altijd politiek. Holocaust-ontkenning is een pervertering ervan, gericht op het zaaien van twijfel en, zoals het bij de buren heet, Volksverhetzung. Als de wet helpt om een heldere grens te trekken tussen hatelijke agitatie en serieuze historische controverses zou dat winst zijn. Maar het zal van de uitwerking en formulering afhangen.
Intussen is er altijd nog het huidige strafrecht om haatzaaiers aan te pakken, of ze zich nu op online fora schuilhouden of in Kamerbankjes. Moet je het alleen wel dóen.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC