Door het extremisme van de regering van Benyamin Netanyahu zijn de relaties tussen de Verenigde Staten en Israël flink verzuurd. In het kader van het bezoek van de Israëlische president Isaac Herzog aan Washington maande de Amerikaanse president Joe Biden premier Netanyahu zijn omstreden staatsrechtelijke hervorming af te blazen, omdat de Amerikaans-Israëlische relatie anders grote schade zou oplopen.
Ondanks deze harde woorden wekte Biden niet de indruk dat de Verenigde Staten Israël werkelijk zullen afvallen. Tijdens het bezoek van Herzog verklaarde hij dat de vriendschap tussen beide landen ‘simpelweg onbreekbaar’ is, en de Amerikaanse steun voor Israël ‘ijzersterk’. Ook nodigde hij Netanyahu uit voor een bezoek aan het Witte Huis, terwijl hij hem eerder gepasseerd had ten faveure van de gematigde, centrum-linkse Herzog.
Biden noemde de huidige coalitie onder leiding van Netanyahu ‘een van de meest extremistische regeringen’ die hij de afgelopen decennia heeft gezien. Dat is niet overdreven. Netanyahu is in zee gegaan met kleine extreem-rechtse partijen, wier leiders zich een ‘trotse homofoob’ noemen of veroordeeld zijn wegens terrorisme en aansporing tot racisme.
De regering gaat door met het bouwen van illegale nederzettingen in bezet gebied, terwijl het leger keihard optreedt op de Westelijke Jordaanoever. Natuurlijk gebruiken ook de Palestijnen geweld, maar het aantal Palestijnse slachtoffers ligt vele malen hoger dan het aantal Israëlische slachtoffers.
De Verenigde Staten hebben vooral kritiek op het omstreden plan de bevoegdheden van het hooggerechtshof in te perken, waardoor de macht van het parlement toeneemt. Terecht zegt Biden dat hiermee checks and balances, die essentieel zijn voor een democratie, verloren gaan.
Israël is altijd een belangrijke steunpilaar voor de VS geweest in een strategisch belangrijke regio. Daarnaast voelden de Amerikanen altijd een sterke ideologische verwantschap met ‘de enige democratie in het Midden-Oosten’ en een emotionele band met een klein en dapper land dat omringd werd door veel grotere Arabische vijanden.
Dat verhaal is echter achterhaald. Israël heeft zijn betrekkingen met de Arabische wereld grotendeels genormaliseerd. Het is economisch en militair veel sterker dan zijn buurlanden. Bovendien is de Israëlische democratie in verval geraakt. Niet alleen door Netanyahu’s omstreden plannen maar ook omdat het racisme in de Israëlische politiek is toegenomen, waardoor Palestijnen steeds meer als tweederangsburgers worden behandeld.
In de Amerikaanse publieke opinie kalft de steun voor Israël dan ook af, vooral onder Democraten. Daardoor staan Republikeinen juist vierkant achter Israël, vooral de fundamentalistische evangelicals die niet zelden het racistische gedachtengoed van extremistische Israëlische politici delen. Ook in de VS verkeert de democratie in verval.
De VS zijn een van de weinige landen die Israël werkelijk onder druk kunnen zetten. Elk jaar krijgt Israël miljarden aan steun van de Amerikanen. Biden zou kunnen dreigen met het verlagen van deze steun. Helaas wijst niets erop dat hij hiertoe bereid is, ondanks al zijn kritiek op Netanyahu. En als de Republikeinen in 2024 de presidentsverkiezingen winnen, weet Israël zich verzekerd van een kritiekloze bondgenoot. Zo kunnen Netanyahu en zijn medestanders doorgaan met een beleid dat de democratie in Israël ondermijnt en de Palestijnen hun rechten ontzegt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden