Zo’n brief is in het Amerikaanse rechtssysteem de juridische voorbode van een aanklacht. Het Amerikaanse ministerie van Justitie verstuurt zo’n brief aan een potentiële aangeklaagde wanneer het strafrechtelijk onderzoek naar die persoon zo goed als afgerond is, en de aanklager en de zogenoemde grand jury denken genoeg bewijs te hebben om over te gaan tot vervolging.
In dit geval gaat het om bewijzen die speciaal aanklager Jack Smith heeft voor Trumps pogingen om de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2020 ongeldig te laten verklaren, en voor zijn ophitsende rol bij bestorming van het Capitool door zijn aanhangers op 6 januari 2021.
De brief is meteen ook een uitnodiging aan Trump om voor de grand jury te verschijnen om zijn kant van het verhaal te vertellen. De kans dat hij van die mogelijkheid gebruik maakt is klein. Trump is niet voor de jury verschenen in de beide andere zaken tegen hem – over de staatsgeheime documenten in zijn resort Mar-a-Lago, en over het zwijggeld dat hij betaalde aan pornoster Stormy Daniels.
Trump moet de dinsdag verstuurde brief binnen vier werkdagen beantwoorden, dus waarschijnlijk volgt de officiële aanklacht na het weekend.
Een hoofdrol in het proces zal zijn weggelegd voor de door Trump opgestelde valse kieslijsten met ‘nepkiesmannen’, verwacht Kenneth Manusama, juridisch Amerika-expert verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Trump maakte deze lijsten voor de staten waarvan hij ten onrechte claimde dat hij er had gewonnen, zoals Georgia, Arizona en Nevada. Trump wilde dat die nepkiesmannen de vergadering van het Amerikaanse Congres op 6 januari zouden ontregelen, zodat de verkiezingsuitslag niet officieel kon worden bekrachtigd.
Een aantal van die nepkiesmannen en -vrouwen hebben eerder getuigenissen afgelegd voor de grand jury, in ruil voor de afspraak dat ze niet zullen worden vervolgd. Woensdag werd bekend dat ook in Michigan zo’n valse lijst circuleerde.
Verder zal speciaal aanklager Jack Smith de rechter ervan proberen te overtuigen dat Trump zijn aanhangers heeft aangezet tot het geweld op 6 januari. Volgens deskundige Manusama is dit punt, opruiïng, lastiger te bewijzen. Onder andere omdat Trump op 6 januari zelf niet lijfelijk bij het Capitool aanwezig was.
Juridisch is dit proces volgens Kenneth Manusama zeer kansrijk, met name vanwege de valse kieslijsten. De achilleshiel is de zware politieke lading die aan alle processen tegen Trump hangt. Mede omdat de speciaal aanklager is aangesteld door de regering van Trumps opvolger en concurrent Joe Biden.
Veel zal daarom ook afhangen van de rechter die de zaak in behandeling neemt. Wie dat wordt, is nog niet bekend. Die rechter kan bijvoorbeeld ook bepalen hoeveel vertragingstactieken door Trumps advocaten (ook nog niet bekend) hij of zal toelaten en dus hoelang het proces duurt. Manusama acht de kans dat er voor de verkiezingen van 22 november 2024 een vonnis ligt bijzonder klein.
De datum 6 januari 2021 staat in het collectieve Amerikaanse geheugen gegrift als een dag dat de Amerikaanse democratie op haargrondvesten schudde, dus afgemeten aan de symbolische lading is dit zeker de belangrijkste zaak. Vooral het proces over het zwijggeld voor Stormy Daniels, waarmee Trump de regels over campagnefinanciering zou hebben overtreden, vinden veel Amerikanen minder zwaarwegend dan Trumps andere misstappen.
Waarschijnlijk begint er deze zomer nog een vierde proces over Trumps poging om de verkiezingsuitslag te beïnvloeden in Georgia, waar de Republikeinen nipt verloren met slechts 11.790 stemmen verschil. Op 2 januari 2021 gaf Trump telefonisch opdracht aan de hoogste ambtenaar van Georgia om 11.880 ‘extra stemmen te vinden’. De opnamen van dit gesprek spelen de hoofdrol in het aankomende proces.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden