Bij zijn aangekondigde aftreden als premier zei Mark Rutte dat hij zulks had gedaan ‘in een epifaan moment’. Ik moest even opzoeken wat epifaan betekent en of je het niet spelt met ‘ph’. Een epifaan moment betekent zoiets als ‘een plotselinge, verwarrende openbaring’, doorgaans ingegeven door het goddelijke. Het woord epifaan, in het Nederlands inderdaad met een ‘f’ geschreven, schijnt een christelijke oorsprong te hebben. Van Rutte zal het wel een bewuste keus zijn geweest, want anders had hij vast gesproken van het minder goddelijke en meer menselijke: ‘eurekamoment’.
Over de auteur
Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De ingeving van Rutte deed mij eraan herinneren dat het weer eens tijd wordt voor een niet-christelijke, het liefst ongelovige, premier. Daarmee zijn wij in Nederland beslist niet verwend. Wim Kok was de laatste en daarvoor had je Joop den Uyl, die toch nog een beetje gereformeerd was. Inmiddels zegt meer dan de helft van de Nederlanders niet meer gelovig te zijn, al beweren bepaalde theologen dat ‘iedereen eigenlijk wel iets gelooft’. Maar dat soort inpoldering van zieltjes is intussen wel voorbij. Het mooiste zou natuurlijk zijn een vrouwelijke, niet-christelijke premier, dan slaan we twee vliegen in één klap.
Maar is er zo iemand?
In dat opzicht biedt het verleden weinig hoop. De confessionelen hebben Nederland meer dan een eeuw geregeerd en ook toen het CDA kromp tot de omvang van een dwerg is dat nog lang zo gebleven.
Rutte is lid van de PKN (Protestantse Kerk in Nederland). Hij bidt naar eigen zeggen elke dag, maar niet voor de VVD, omdat God zich ‘met grotere dingen bezighoudt’. Kennelijk was zijn vertrek uit de politiek wel groot genoeg. Met Sigrid Kaag hadden de ongelovigen het zwaarder te verduren. Zij is erg katholiek, bidt vaak en bekende niet lang geleden dat zij niet één maar twee rozenkransen in haar handtas heeft. Daarom heb ik haar ook nooit de opvolgster gevonden van de geweldige Els Borst. Dat idee dat ze weg moest vanwege vrouwenhaat sprak mij evenmin aan. Zelfs het tv-programma Nieuwsuur, dat zoiets aangetoond meende te hebben, moest twee dagen geleden door de pomp met een rectificatie.
Gelukkig is er behalve een verleden ook een toekomst, zij het dat we nog niet precies weten wie de komende mensen zullen zijn. Van Pieter Omtzigt weten we wel dat hij bijna elke week in Enschede naar een kerk gaat, de katholieke of de Syrisch-orthodoxe van zijn vrouw. De Limburger Frans Timmermans komt uiteraard uit een katholiek nest, maar in zijn politieke uitspraken stelt hij zich altijd seculier op. Vijf jaar geleden noemde hij zichzelf ‘een christen’ en prees hij de joods-christelijke erfenis. Dat laatste vind ik altijd vervelend, eigenlijk nogal stuitend. Als christenen beginnen over de joods-christelijke traditie bedoelen ze van alles, behalve de door christenen aangerichte pogroms. De historici Léon Poliakov en Loe de Jong vonden zelfs dat de Holocaust een christelijke oorsprong heeft, dus houd eens op met dat verheven geneuzel over de joods-christelijke traditie.
Dan is er Caroline van der Plas van de BBB. Laatst zei ze tegen de EO: ‘Ik zie God niet als een persoon, maar geloof wel dat er meer is tussen hemel en aarde.’ Je kunt haar zodoende als een ‘ietsist’ beschouwen. Een beetje slappe, tot niks verplichtende theologie, vind ik altijd. De opvatting ‘als ik gelovig zou zijn, was ik natuurlijk een monnik’ is mij meer toegedaan. Dus Caroline wordt het niet, wat mij betreft. Van Rob Jetten weet ik het niet precies. Hij lijkt me ook een ietsist, in elk geval een believer in belief, iemand die misschien zelf niet gelooft, maar het geloof voor andere mensen best nuttig vindt.
Wie is er nog meer?
Dilan Yesilgöz (46). Nou even niet zeuren dat zij van de verkeerde partij is, want daar gaat het hier niet om. Eerlijk gezegd maakt ze op mij een prettige indruk. Zij lijkt me hard en zacht tegelijk, wat een voordeel is in de politiek. Het schijnt dat zij ‘een pitbull met empathie’ wordt genoemd. Ze is van Koerdische afkomst, ingeburgerd tot in het Torentje, en ook nog getrouwd met een Jood. Hij heet René Zegerius, een mooie Joodse achternaam, waarvan je er vele terugvindt in het dikke boek In Memoriam, dat de namen van Joodse oorlogsslachtoffers bevat.
René is een knappe vent met een stoppelbaard die af en toe een keppeltje draagt, wat helemaal geen bezwaar hoeft te zijn, want zoals wij allen weten is het Jodendom in diepste wezen een atheïstisch geloof. Daar komt nog bij dat het echtpaar Zegerius-Yesilgöz een hond heeft, die Moos heet. Toevallig heb ik een kat, die voor deze keer Sarah heet, dus misschien wordt het nog wat tussen die twee.
Heus, er zijn vreemdere dingen gebeurd tussen hemel en aarde.
Source: Volkskrant