Op dikke wandelschoenen loopt Henk van der Zouwen (65) door de bosjes langs de A15 bij Gorinchem. Capuchon op – het regent – en een sigaret in zijn mond. Het is niet de eerste keer dat hij het drassige bospaadje betreedt. ‘Oppassen’, zegt hij terwijl hij naar een hoop poep naast een elektriciteitskastje wijst. ‘Een cadeautje van de vrachtwagenchauffeurs.’
Van der Zouwen is een van de vaste bezoekers van de mannenontmoetingsplaats bij parkeerplaats De Veenbult. Hier ontmoeten mannen elkaar voor vluchtig seksueel contact in de bosjes. Bij De Veenbult is het rustig en grijs. Op het platgetrapte gras bij de parkeerplaats staat een blauwe picknickbank naast een grijze zendmast. Van der Zouwen, die tot een jaar geleden op een scheepswerf in Krimpen aan den IJssel werkte, komt er al meer dan veertig jaar. ‘Ik ben er bijna iedere dag’, zegt hij. ‘Behalve op zaterdag, dan ga ik bij mijn tante eten.’
Al veertig jaar in de bosjes, al veertig jaar op kronkelige paadjes, al veertig jaar De Veenbult. Maar de afgelopen maanden hebben vaste bezoekers zoals Van der Zouwen in onzekerheid geleefd: de 3G-zendmast, die sinds 2015 op ongeveer 5 meter afstand van de bosjes staat, moet worden vervangen. Om plaats te maken voor de nieuwe mast worden de bosjes naast de zendmast hoogstwaarschijnlijk gekapt. Van der Zouwen vreest voor het voortbestaan van ‘zijn’ plek.
Bij De Veenbult komen zo’n zestig tot honderd bezoekers per dag, zegt hij. ‘Vroeger waren dat er meer, toen kwamen er de hele dag mannen.’ De bezoekers zijn divers, legt Van der Zouwen uit: ‘Biseksuelen, transgenders, travestieten, maar ook getrouwde mannen.’ Kinderzitjes, zo worden de mannen met kinderen genoemd: mannen die nog even snel het kinderzitje in de achterbak van hun auto wegmoffelen. ‘Een hoop bezoekers hebben een vrouw. Daar komt nog eens bij dat Gorinchem in de buurt van de Biblebelt ligt. Mannen die thuis hun gevoelens niet kunnen uiten, komen hiernaartoe.’
De parkeerplaats in Gorinchem is niet de enige cruiseplek voor mannen in Nederland – er zijn er zeker tweehonderd in de openbare ruimte, zegt de woordvoerder van stichting Platform Keelbos. Hij is een vaste bezoeker van De Veenbult die om privacyredenen niet met zijn naam in de krant wil. Platform Keelbos zet zich sinds 2003 in voor het behoud van mannenontmoetingsplaatsen. Op het homoforum Digigop, dat een inventarisatie bijhoudt, staan tientallen plaatsen in het lijstje met homo-ontmoetingsplaatsen verspreid over het hele land – van het Oosterpark in Amsterdam, het Kralingse Bos in Rotterdam, tot parkeerplaats De Walden bij Terwispel in Friesland.
Een ‘solitaire verzorgingsplaats’, zo noemt Rijkswaterstaat – de officiële eigenaar van het terrein – de plaatsen zonder tankstation of elektrische laadpaal langs het hoofdwegennet. Een plek waar automobilisten alleen kunnen parkeren en rusten. Er staat vaak alleen een picknickbankje en een prullenbak. Dat De Veenbult ook een mannenontmoetingsplaats zou worden, stond niet in de beleidsplannen van Rijkswaterstaat. Dat gebeurde in 1982, tien jaar nadat de verzorgingsplaats was aangelegd. ‘Zoiets ontstaat spontaan’, legt Van der Zouwen uit. ‘Ik hoorde via via dat mannen daar met elkaar afspreken. Dan ga je een keer kijken, een keertje meedoen. Zo ontwikkelt zich dat.’
De Veenbult is zoveel meer dan seks, zegt Van der Zouwen. Want als hij erover vertelt, gaat het direct over het picknickbankje bij de bosjes. Over de gesprekken bij mooi weer, de ontelbare koppen koffie in de zomer en de kennismakingen met nieuwe bezoekers. ‘Gewoon, kletsen met elkaar’, zegt hij. ‘Aan het picknicktafeltje kunnen mannen ook hun gevoelens kwijt voor andere mannen. Pas als je een leuke man ziet lopen, zeg je: ‘Ik ga even een boswandeling maken.’ Dan weet iedereen wat je bedoelt.’
Veel van de vaste bezoekers kennen elkaar van De Veenbult, legt de woordvoerder van Keelbos uit. Hij herinnert zich nog een man van een jaar of 85. ‘Hij kwam elke dag bij De Veenbult, totdat niemand hem meer zag. Ik vroeg aan iemand: ‘Heb je die man met die Kia laatst nog gezien? Je weet toch waar hij woont, ga anders even kijken.’ Hij is even stil, en dan: ‘Wat bleek? Hij was al een tijdje overleden, maar lag nog in zijn woning.’
Een ander voorbeeld: ‘Een vaste bezoeker kreeg te horen dat hij ongeneeslijk ziek was. Toen de arts hem dat had verteld, kwam hij daarna naar De Veenbult. Hij kon voor zijn gevoel nergens anders heen, dus ging hij maar op het picknickbankje zitten. Zo werkt dat. En dat begrijpen mensen niet.’
Als Van der Zouwen samen met de Keelbos-woordvoerder door de bosjes bij De Veenbult struint, gaat het over de ongebruikte condooms die aan bomen zijn gespijkerd en het glijmiddel dat de stichting een aantal weken geleden in de vogelhuisjes heeft gelegd. ‘Om veilig vrijen te promoten, een samenwerking met COC Gorinchem.’ De woordvoerder wijst naar een kale boom. ‘De twee vogelhuisjes - één met condooms, één met glijmiddel - zijn twee weken geleden vernield.’ De zes ‘mooie, rode’ vuilnisemmers die her en der hingen, hebben de mannen zelf weggehaald. ‘Rijkswaterstaat wil niet vertellen wat ze van plan zijn’, zegt hij. ‘Dus hebben we voorzorgsmaatregelen genomen. Zo worden onze emmers niet weggegooid als de bosjes opeens worden gekapt.’
Platform Keelbos is stellig: het verplaatsen van de zendmast en het kappen van de bosjes is een duidelijke ontmoedigingsactie, gericht tegen de bezoekers van de ontmoetingsplaats. Het is zelfs een vorm van discriminatie, zegt Van der Zouwen. ‘Door het hele bosgebied weg te halen, criminaliseer je de mannen die hier komen. Ze worden zichtbaar voor de wandelgangers aan de andere kant van de sloot.’ Seks in het openbaar is niet wettelijk verboden, ‘schending van de eerbaarheid’ (met andere woorden: gezien worden tijdens seks) is dat wel. ‘Als de bosjes worden gekapt, is een kwetsbare groep opeens een stuk minder veilig.’
De stichting is niet gecharmeerd van de plannen: de groep heeft bij Rijkswaterstaat officieel bezwaar aangetekend tegen de plaatsing van de nieuwe zendmast, nadat protesten bij waterschap, gemeente, omgevingsdienst Rivierenland en een gesprek met Rijkswaterstaat weinig veranderden. Platform Keelbos stuurde daarbovenop een alternatieve zienswijze naar Rijkswaterstaat en liet vaste bezoekers eind vorige maand een petitie ondertekenen.
Het conflict tussen de bezoekers van cruiseplekken, gemeenten en Rijkswaterstaat is niet nieuw. Sterker nog: het speelt al langer dan twintig jaar, zegt Anthony Mathijsen (58), activist en voorzitter van Platform Keelbos. ‘In totaal heeft Rijkswaterstaat bijna dertig cruiseplekken gesloten’, zegt hij. ‘Of ze zetten er een hek omheen zodat bezoekers het bos niet meer in kunnen. Steeds met een ander smoesje: dat er een bosje moet worden gekapt, dat er meldingen van overlast zijn gedaan of dat het onderhoud van de parkeerplaatsen te duur zou zijn.’ Mathijsen houdt op de site een rijtje met gesloten cruiseplekken bij, waaronder Ravensbos aan de A79, Bosberg aan de A27, Glimmermade langs de A28 en recentelijk de Ginkelse Zand langs de A12 bij Ede.
Rijkswaterstaat zegt het belang van de stichting te begrijpen. Het rondetafelgesprek dat ze in april met Platform Keelbos hebben gevoerd was ‘prima’ en ‘prettig’, maar van homodiscriminatie of een ontmoedigingsactie is ‘zeker geen sprake’. Bovendien, laat communicatiemedewerker Esther de Graaf weten, heeft Rijkswaterstaat zelf helemaal geen plannen voor de parkeerplaats. De mannen moeten aankloppen bij de eigenaar van de zendmast, de provider T-Mobile. Met andere woorden: Rijkswaterstaat verleent alleen de vergunning aan de zendmasteigenaar voor het kappen van de bomen. ‘Een vergunning kan slechts geweigerd worden als het veilig en doelmatig gebruik van de verzorgingsplaats in het geding is’, schrijft De Graaf. ‘De belangen van de gebruikers van de ontmoetingsplaats vallen niet onder mogelijke weigeringsgronden.’
Het onbegrip over mannenontmoetingsplaatsen zit diep, vindt Mathijsen. ‘Er staan heus niet achter elke boom mensen te rotzooien. Het sociale aspect van dit soort plekken is enorm onderbelicht.’ Wat er nu met ‘hun’ bosje gaat gebeuren, is voor de vaste bezoekers van De Veenbult nog steeds onduidelijk. Eén ding weten ze zeker: het verplaatsen van de zendmast is een excuus om de cruiseplek bij De Veenbult te sluiten. ‘Er zijn al zoveel mannenontmoetingsplaatsen gesloten’, zegt de Keelbos-woordvoerder. ‘En nu gebeurt het gewoon weer. Terwijl er binnen het bestaande hekwerk genoeg plek is voor een nieuwe zendmast. Daar hoef je toch niet onze bosjes voor te kappen?’
Over de omgang met Rijkswaterstaat diende Stichting Platform Keelbos eerder verschillende klachten in bij de nationale ombudsman. In 2017 werden twee van die klachten als gegrond verklaard: Rijkswaterstaat had, toen het parkeerplaats én mannenontmoetingsplaats ’t Ginkelse Zand in Ede sloot, de stichting eerder informatie kunnen bieden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment
Source: Volkskrant