De BBB is geslaagd in wat menig politieke nieuwkomer niet lukte: verkiezingswinst omzetten in politieke macht. Wie gaan er namens de BBB besturen in de provincies? En wat zegt dit over deze partij?
De BBB neemt in tien provincies plaats in het College van Gedeputeerde Staten. Het eerste dat opvalt aan de achttien bestuurders van de BoerBurgerBeweging is dat slechts drie van hen op een verkiesbare plek stonden bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart, die voor de BBB zo succesvol verliepen. Een handjevol was lijstduwer, de meesten kwamen pas na de verkiezingen publiekelijk in beeld. Ruim de helft van de BBB-bestuurders vervulde geen functie binnen de partij.
Zeven bestuurders van de BBB waren voorheen wethouder of gemeenteraadslid voor een lokale partij. Vier hebben er een geschiedenis bij het CDA en drie bij de VVD. Daarnaast zijn er – niet toevallig – nauwe banden met de agrarische sector: vier gedeputeerden waren eerder bestuurder bij boerenorganisaties zoals LTO, zeven waren of zijn zelf boer (vier melkveehouders, een boomkweker, een aardappelteler en een paardenhouder).
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Overigens bleek de BBB geen veelvraat bij het opeisen van bestuurdersplekken. In Groningen bijvoorbeeld had de partij op basis van de verkiezingsuitslag twee gedeputeerden kunnen opeisen, maar koos ze ervoor om naast haar eigen kandidaat Henk Emmens de niet-partijgebonden Susan Top voor te dragen. Top is in het nieuwe college verantwoordelijk voor de afhandeling van de aardbevingsproblematiek. Als secretaris en boegbeeld van belangenorganisatie het Groninger Gasberaad maakte ze in de afgelopen jaren veel indruk.
In Drenthe had de BBB gezien de getalsmatige verhoudingen in de coalitie zelfs recht op drie gedeputeerden. In plaats daarvan werd de PvdA erbij gevraagd om een bestuurder te leveren, terwijl die partij voor een meerderheid niet nodig is.
De BBB neemt veel verantwoordelijkheid en weet dat politieke tegenstanders elk foutje groot zullen uitmeten, zeker nu er Tweede Kamerverkiezingen voor de deur staan. Wie zijn de mensen op wie alle ogen de komende tijd zijn gericht? Een overzicht in vijf archetypen.
Femke Wiersma zou eigenlijk de lijsttrekker van de BBB worden bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. ‘Nog voordat er binnen de BBB serieus over het lijsttrekkerschap gesproken wordt, wil ik Femke graag als lijsttrekker’, zo tekende Caroline van der Plas op in haar boek Gewoon gezond verstand.
Van der Plas zag in Wiersma, een alleenstaande moeder met vier jonge kinderen en oud-deelnemer aan het veelbekeken tv-programma Boer Zoekt Vrouw, een ideaal uithangbord voor de partij. Maar Wiersma wees de uitnodiging af. Van der Plas besloot daarop zelf de kar te gaan trekken, met Wiersma als nummer twee.
Wiersma werd na de verkiezing van Van der Plas tot Tweede Kamerlid beleidsmedewerker van de BBB in de Kamer. Voor die tijd zette ze zich ook al in voor de agrarische sector, onder meer als beleidsadviseur voor de Nederlandse Melkveehouders Vakbond. Bij Team Agro NL, een promotieorganisatie voor boeren, tuinders en vissers, werkte ze ook al met Caroline van der Plas samen.
Al voor de Provinciale Statenverkiezingen presenteerde de BBB Wiersma, woonachtig in Holwerd, als kandidaat-gedeputeerde in Friesland. Nu ze inderdaad toetreedt tot het provinciebestuur, legt ze haar werk in Den Haag neer. Wiersma beseft dat de BBB haar grote winst bij de verkiezingen van maart deels te danken heeft aan proteststemmen: ‘Het zegt heel veel over de onvrede van een hoop mensen, onvrede over de politiek en de regering.’
Op de boerderij van haar ouders kreeg Ans Mol in de jaren zeventig al mee ‘wat alle nieuwe regels voor invloed hadden op de bedrijfsvoering’. Waar ze als wethouder van een plattelandsgemeente vaak veel afstand ervaart tot de Rijksoverheid, staat de BBB volgens haar voor ‘de goede verbinding tussen stad en platteland’.
De afstand tot Den Haag werd voor Mol tastbaar in het zogeheten granulietdossier. Uit onderzoek van het programma Zembla bleek in 2020 dat er granuliet – een restproduct uit de asfaltindustrie dat mogelijk schadelijk is voor mens en natuur – wordt gestort in de natuurplas Over de Maas, in de gemeente West Maas en Waal. Mol is daar sinds 2018 wethouder voor de lokale partij FD Wamel. De granulietstort gebeurt met toestemming van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, tot grote frustratie van wethouder Mol.
Oppositie- en coalitiepartijen in de gemeenteraad zijn vol lof over de wethouder, die als gedeputeerde in Gelderland de onderwerpen water, energie en klimaat in haar portefeuille krijgt. Namens de BBB onderhandelde ze al mee over het collegeakkoord. ‘Ze zochten iemand met veel politieke ervaring’, aldus Mol.
De overstap van Maurits von Martels van het CDA naar de BBB in oktober 2021 was niet onverwacht. Een half jaar eerder kwam de BBB tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen al met tractoren bij zijn melkveehouderij in Dalfsen langs met het aanbod van een gratis lidmaatschap.
Von Martels was destijds nog Tweede Kamerlid voor het CDA, maar had besloten zich niet opnieuw te kandideren. Plek 39 op de kandidatenlijst vond hij een schoffering van zijn kiezers. Vier jaar eerder stond hij nog lager, op plek 44. Dankzij een campagne met de slagzin ‘Meer boerenverstand in de Tweede Kamer’ haalde hij ruim 21 duizend voorkeurstemmen binnen, waaronder die van Caroline van der Plas, genoeg voor een zetel. Tot zijn teleurstelling mocht hij namens het CDA niet het woord voeren over landbouw.
Sowieso voelt hij te weinig waardering binnen het CDA en vindt hij dat de partij afwezig is geweest, vooral rond de boerenprotesten op het Malieveld. ‘Toen had de partij letterlijk en figuurlijk op de bühne moeten staan’, aldus Von Martels tegen De Stentor. Als BBB-gedeputeerde in Overijssel krijgt hij alsnog landbouw en natuur in zijn portefeuille.
Na acht jaar voorzitter te zijn geweest van de Limburgse Land- en Tuinbouwbond (LLTB) en in diezelfde periode bestuurslid van LTO Nederland, zwaaide boomkweker Léon Faassen november vorig jaar af. Maar hij was nog niet klaar met besturen. Een week voor de Provinciale Statenverkiezingen presenteerde de BBB hem als kandidaat-gedeputeerde in Limburg. De partij wilde daarmee bewijzen dat er ‘zeer ervaren en kundige bestuurders klaarstaan’.
BBB-leider Van der Plas had al twee jaar geprobeerd Léon Faassen bij de partij te halen. De ervaren pleitbezorger van het boerenbelang was jarenlang lid van de VVD, maar wilde vanwege het landelijk beleid niet verder bij die partij.
‘De bus blijft maar doorrijden zonder dat er iemand vraagt waar we eigenlijk zijn’, zei hij tegen De Limburger. ‘Mijn enige motivatie is om het beter te doen.’ Landbouw krijgt Faassen als gedeputeerde niet in zijn portefeuille, natuur en stikstof wel.
Volgens een bericht op de website van de BBB typeert Mariëtte van Leeuwen zich met ‘nuchtere taal en realistische oplossingen met oog voor burger en boer’. Haar Twitteraccount doet anders vermoeden. Daar trekt ze het nut van coronavaccins in twijfel en prijst ze ivermectine aan, een antischurftmiddel waarvan is bewezen dat het niet werkt tegen corona. Ook houdt ze zich op Twitter bezig met cryptovaluta en bagatelliseert ze het gebruik van het n-woord.
Als gedeputeerde in Zuid-Holland is Van Leeuwen onder meer verantwoordelijk voor de dossiers financiën en ‘gezond en veilig’. Politiek onervaren is ze zeker niet. Tussen 2010 en 2017 was ze wethouder in Zoetermeer namens de Lijst Hilbrand Nawijn. Sinds 2018 zit ze daar voor dezelfde partij in de gemeenteraad.
Van Leeuwen is overigens niet de enige BBB-bestuurder met ongefundeerde ideeën over het coronavirus. De Groningse gedeputeerde Henk Emmens likete tientallen tweets waarin de werking van het vaccin in twijfel wordt getrokken. Bij hem strekt het complotdenken zich uit tot en met de onderwerpen stikstof, klimaat, de oorlog in Oekraïne, de MH17-ramp en het World Economic Forum, zo blijkt uit onderzoek van de Groningse nieuwssite Sikkom.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellinge Source: Volkskrant