Op het raam van Kapsalon Tati aan de Schiedamseweg in Rotterdam hangen foto’s van de eigenaar Nathaniël Gomes, die zondag op 47-jarige leeftijd is overleden. Voor de gevel liggen bloemen, de stapel groeit met het uur. Een paar collega’s zitten treurend in de zaak. Gomes was kapper, maar zijn bekendste nalatenschap is de ‘kapsalon’, de inmiddels wereldberoemde maaltijd die hij vaak at in de naastgelegen shoarmazaak.
Patat, shoarmavlees, gesmolten Goudse kaas, sla, komkommer en tomaat, afgetopt met knoflook- en sambalsaus. In de grote versie goed voor 1.800 calorieën. De megasnack ontstond in 2003, toen Gomes de aanpalende snackbar El Aviva binnen liep om zijn lunch te bestellen. Hij liet een gerecht samenstellen dat bestond uit al zijn favoriete ingrediënten. De combinatie beviel. In het vervolg vroeg Gomes om ‘het vaste recept voor de kapsalon’. Al snel volstond ‘kapsalon’.
Het verhaal over Gomes en de kapsalon kreeg buiten de snackbarwereld vleugels toen de Rotterdamse stadshistoricus Paul van de Laar er in 2008 over hoorde. De bijzonder hoogleraar stadsgeschiedenis was destijds directeur collecties van Museum Rotterdam. In die hoedanigheid onderzocht hij hedendaags erfgoed in de stad. ‘Ik ben daarvoor een paar weken in een snackbar in Delfshaven neergestreken, zodat ik met Rotterdammers in contact kwam’, zegt Van de Laar. Daar hoorde hij de klanten die in het Turks of Marokkaans bestelden telkens één Nederlands woord zeggen dat hij niet in de context kon plaatsen: kapsalon.
Bij navraag bleek dat alle snackbars, kebab- en shoarmazaken in de wijk de mengelmoes van ingrediënten op hun menu hadden staan. Dankzij de Kaapverdiaanse kapper aan de Schiedamseweg was het een heuse trend geworden, die zich rap had verspreid over Rotterdam en later over heel Nederland en Europa.
Zo kwam het dat Van de Laar tijdens een lezing betoogde hij het cultureel erfgoed van de toekomst had gevonden, en wel in een rechthoekig, hittebestendig, aluminium afhaalbakje. Het bleek het begin van een heuse hype: er volgden ingezonden brieven in kranten, een kapsalon-festival, een kapsalonverkiezing, een kapsalon-index, plus onderzoeksbudget.
Dat onderzoek liet zien dat de verspreiding van de kapsalon over de rest van Nederland samenhing met sociale media, aldus Van de Laar. ‘Hyves was destijds een groot socialmediaplatform in Nederland. Vooral studenten plaatsen daar foto’s van de snack, die op het oog niet heel smakelijk leek. Zo werd het Rotterdamse fenomeen steeds bekender.’
Dat de rappe verspreiding van de kapsalon te maken had met sociale media, zag ook voedseltrendvolger Ubel Zuiderveld. ‘Sushi heeft er ongeveer dertig jaar over gedaan om zich over Nederland te verspreiden, de kapsalon stond binnen vijf jaar bijna overal op het menu.’ Toch is dat niet de enige reden waarom de kapsalon in populariteit toenam, denkt hij. ‘Het hing ook samen met de opkomst van de bezorgdiensten. De kapsalon kon makkelijk in één bak worden vervoerd en bleef ook nog eens lang warm.’
De kapsalon werd benoemd tot ‘Echt Rotterdams Erfgoed’. Terecht, vindt Van de Laar. ‘Het is een snack die voortkomt uit de diversiteit van de stad. Die diversiteit is niet uniek voor de stad, maar het werd – en dat is heel opvallend – meteen geclaimd als echt Rotterdams.’ In 2020 werd het gerecht toegevoegd aan het Nederlandse lijst van immaterieel erfgoed.
De Rotterdamse cartoonist Reidar Plokker schreef een satirisch boekje over een fictieve Rotterdamse inburgeringscursus, waarin de kapsalon niet mocht ontbreken. ‘Het is echt Rotterdamse symboliek. Het is gemaakt met Turkse ingrediënten en besteld door een Kaapverdiër. Onder het motto: flikker alles maar bij elkaar. Het leuke is dat iedereen, dus ook de witte Rotterdammer, hem lekker vindt en er trots op is.’
Gomes was zelf verbaasd door alle aandacht voor zijn uitvinding, zegt Van de Laar, die hem een paar keer ontmoette. ‘Hij kwam over als een sympathieke, nuchtere man. Ik kan me nog herinneren dat hij zei: ‘Als ik ooit patent had aangevraagd op de naam ‘kapsalon’, dan was ik stinkend rijk geworden.’
El Aviva, de shoarmazaak waar het allemaal begon, is gesloten wegens vakantie. Tv-kok Job Pattinasarany, op 24Kitchen bekend als ‘meester van de Rotterdamse keuken’, staat voor een dichte deur. Hier had hij graag de originele kapsalon gehaald, maar nu gaat hij op zoek naar een andere zaak. ‘Het is inmiddels serieus een begrip geworden, zelfs over de grens. Terwijl het hier fucking is begonnen! Toen de kapsalon net bestond, woonde ik nog aan de overkant en zat ik in het laatste jaar van mijn koksopleiding. Na zo’n lange werkweek word je zondag om 3 uur ’s middags wakker en dan wil je alleen maar vet vreten. En een kapsalon, dat is zo’n lekker katerontbijtje. Ik ga er nu ook eentje eten, uit respect.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden