In theorie is er een kans dat Rusland het akkoord, dat maandag om 23.00 uur Nederlandse tijd afloopt, op het laatste moment alsnog verlengt. Maandagochtend meldde het Kremlin echter dat het weigert in te stemmen met een voortzetting van de Oekraïense graanexport via de Zwarte Zee. Enkel wanneer het Westen voldoet aan de door Rusland gestelde eisen voor de eigen graanexport, kan het akkoord weer in werking treden.
De internationale gemeenschap vreest dat zonder het Oekraïense graan elders in de wereld een tekort aan voedsel ontstaat. VN-baas António Guterres zegt dat honderden miljoenen mensen met honger ‘de prijs betalen’ voor dit Russische besluit. In een persoonlijke brief had hij nog geprobeerd om president Vladimir Poetin van gedachten te doen veranderen. ‘Ik ben diep teleurgesteld’, aldus Guterres.
Volgens de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Linda Thomas-Greenfield, heeft Rusland met zijn starre opstelling ‘de meest kwetsbaren op de wereld opnieuw een klap toegebracht’. Ze spreekt van een ‘wrede daad’.
Over de auteur
Pepijn de Lange is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Vanuit Europa klinkt eveneens felle kritiek op de Russische weigering het akkoord te verlengen. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europees Commissie veroordeelt ‘de cynische beslissing van Rusland’. De Europese Unie blijft zich inspannen om graan en andere landbouwproducten vanuit Oekraïne naar de wereldmarkt te brengen, benadrukt ze. Ook verschillende regeringsleiders van de EU-lidstaten veroordelen de Russische beslissing.
De eerste versie van het graanakkoord kwam vorige zomer tot stand na bemiddeling door de Verenigde Naties en Turkije. Vanaf dat moment konden vanuit drie Oekraïense havens weer vrachtschepen met graan en andere voedselproducten vertrekken. Na een inspectie in Istanbul mocht hun lading de wereldmarkt op. In bijna een jaar tijd werd zo 33 miljoen ton verscheept.
Op de drie eerdere momenten waarop het akkoord dreigde af te lopen, lag Rusland al dwars, maar drukte het zijn standpunt niet door. Ditmaal eist de Russische regering dat het Westen sancties afzwakt die de Russische landbouwexport indirect raken. Zo wil Rusland dat landbouwbank Rosselchozbank weer wordt toegelaten tot het internationale betalingssysteem Swift en dat Russische schepen weer gemakkelijker toegang krijgen tot buitenlandse havens.
De Turkse president Recep Tayyip Erdogan hield maandag hoop dat Rusland zich nog zou bedenken. De Turkse minister van Buitenlandse Zaken zou maandag nog met zijn Russische ambtgenoot in gesprek gaan om het akkoord te redden. ‘Ik denk dat mijn vriend Poetin het akkoord toch wil verlengen’, aldus Erdogan, ‘ook al liet hij vandaag iets anders weten.’
Ondertussen weigert Oekraïne zich door de Russische opstelling te laten afremmen. Ook zonder akkoord wil het land graan blijven exporteren. Zo zouden de Oekraïners overwegen om graanschepen over de Zwarte Zee of over de rivier de Donau naar Europa te laten varen. ‘Wij zijn niet bang’, zegt president Volodymyr Zelensky in een reactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden