Accountantskantoren moeten de boeken controleren en fraude opsporen. Dat kunnen ze alleen geloofwaardig doen als ze zelf onberispelijk zijn.
Tot dit weekend kwam examenfraude alleen in het onderwijs voor, nu blijkt dat het in de wereld van de accountants nog veel wijdverbreider is. Maar liefst vijfhonderd Nederlands medewerkers van KPMG blijken bij hun tussentijdse examens te hebben gesjoemeld: ze kregen de antwoorden van tevoren. KPMG Nederland is hiermee geen uitzondering. In de Verenigde Staten kwam de fraude al veel eerder naar buiten, andere grote kantoren in Nederland doen nog onderzoek.
Accountantskantoren zijn de hoeders van de integriteit in het bedrijfsleven. Ze moeten de boeken controleren en fraude opsporen. Dat kunnen ze alleen geloofwaardig doen als ze zelf onberispelijk zijn. Van een kantoor als KPMG mogen de de allerstrengste integriteitsregels worden verwacht. Het rondsturen van de antwoorden voor de examens toont een totaal gebrek aan integriteit en een overdosis opportunisme.
De cultuur bij de grote accountantskantoren ligt al langer onder vuur. De afgelopen jaren ging het daarbij vooral over de vermenging van controle- en advieswerkzaamheden: kan een kantoor én de boeken controleren én tegelijkertijd bij hetzelfde bedrijf veel geld verdienen aan advies? Is de verleiding dan niet te groot om het bedrijf te vriend te houden en een oogje dicht te knijpen bij ongerechtigheden in de administratie?
De kantoren zelf trokken Chinese muren op om te voorkomen dat de controleurs zich door commerciële motieven zouden laten leiden. De vraag is of dat voldoende is. Elk bedrijf heeft een dominante cultuur. Goede boekhouders zijn gebaat bij een scherp afgebakende omgeving waar de nadruk op integriteit en kwaliteitscontroles ligt. Die cultuur rijmt vaak slecht met de ondernemender, maar ook opportunistischer cultuur van de advieswereld. De Autoriteit Financiële Markten concludeerde vorige maand na uitgebreid onderzoek dat accountants in Nederland ‘oppervlakkig en niet scherp genoeg zijn’ wat doet vrezen dat de tweede cultuur heeft gewonnen.
Het Nederlandse kantoor van KPMG heeft al vaker laten zien dat de morele radar niet goed is afgesteld. Bij de bouw van het nieuwe hoofdkantoor tien jaar geleden werden partners van het bedrijf, die vele miljoenen aan de nieuwbouw verdienden, beschuldigd van belastingfraude en valsheid in geschrifte.
Te hopen valt dat de onthulling van de jongste misstanden leidt tot een ethisch reveil, maar de voortekenen zijn niet gunstig. De reactie van KPMG oogt laconiek. President-commissaris Roger van Boxtel, die zich – naar eigen zeggen vanwege een time squeeze – zelf ook schuldig maakte aan examenfraude stapt op, een ander doet een stap opzij, met de betrokken medewerkers is een ‘normoverdragend’ gesprek gevoerd. Bij een integriteitsbewaker als KMPG was een zerotolerancebeleid logischer geweest. Het is te hopen dat toezichthouder AFM door sancties op te leggen de accountants alsnog duidelijk maakt dat hier een doodzonde is gepleegd.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant