Dat de fabriekshal en bovenliggende kantoorruimte op de groei zijn gehuurd, is goed zichtbaar; de 7.000 vierkante meter oppervlakte van het Schiedamse pand zijn voor een flink deel nog onbezet. ‘Het is soms even zoeken naar collega’s’, grijnst Sam de Haas, hoofd strategie, groei en energie bij Battolyser Systems.
De stilte is deels schijn: er werken vijftig mensen bij het bedrijf en Battolyser Systems heeft ambities om snel te groeien. Want de jonge onderneming, een spin-off van een onderzoeksproject van de Delftse hoogleraar chemische technologie Fokko Mulder, heeft een product gemaakt dat de energietransitie vooruit kan helpen, denken de oprichters.
Dit product is een ‘Battolyser’, een batterij die naast het opslaan van elektrische energie ook waterstof kan produceren. Die twee eigenschappen, energie-opslag en waterstofproductie, zijn twee belangrijke pijlers waarop de energietransitie rust.
Een Battolyser kan overtollige groene stroom opslaan wanneer windparken en zonnevelden overschotten produceren. Dit kunnen ‘gewone’ lithium-ionbatterijen ook (en vaak zelfs efficiënter). Maar wanneer een reguliere batterij vol is, kan er niks meer worden gedaan met de elektrische overschotten. Die energie gaat dan dus verloren. Hier komt de Battolyser om de hoek kijken, want deze batterij tovert, als hij vol is, zijn volgende truc uit de mouw en gaat dan waterstof maken.
Deze waterstof kan vervolgens worden afgevangen en nuttig gebruikt voor toepassingen in bijvoorbeeld de industrie. Ondertussen kan de opgeslagen elektrische energie in de batterij op een later moment, wanneer er een tekort is op het net, weer tegen een hogere prijs worden teruggeleverd. Er kan dus worden verdiend aan de opslag van elektriciteit en aan de productie van waterstof.
Het concept van de Delftse wonderbatterij is trouwens verre van nieuw: al in 1901 patenteerde Thomas Edison een accu bestaande uit nikkel en ijzer. De zogenoemde Edisonbatterij leek een mooie toekomst te hebben, maar kende een groot nadeel: tijdens het laden ontstond waterstof, ook wel knalgas genoemd, dat juist een gevaar vormde. Ook de geringe energiedichtheid en het hoge gewicht leidden ertoe dat het concept uiteindelijk niet van de grond kwam. In de jaren zeventig stierf de Edisonbatterij een stille dood.
Vandaag de dag lijkt het principe juist weer waardevol. Juist vanwege de waterstofproductie, die ertoe leidt dat elektrische energie altijd nuttig gebruikt kan worden. Maar ook vanwege de gebruikte materialen nikkel en ijzer. Die zijn er wereldwijd in overvloed, zegt De Haas, in tegenstelling tot de vaak zeldzame componenten van reguliere batterijen en elektrolyzers (de apparaten die uit water en elektriciteit waterstof en zuurstof maken).
Het hoge gewicht is geen probleem, omdat Battolysers toch al een ‘stationaire’ toepassing krijgen: ze worden geplaatst op plekken waar groene stroom in overvloed beschikbaar is, bijvoorbeeld waar stroomkabels van offshorewindparken aan land komen, of op industrieterreinen.
Het nieuwe potentieel werd het vorige decennium onderkend door Mulder. Hij voorzag dat de combinatie van opslag en waterstofproductie in het groene energietijdperk weleens van groot belang kon worden en probeerde het nadeel van de Edisonbatterij om te buigen tot een voordeel.
Een van de belangrijkste hindernissen was het vinden van een manier om zo efficiënt mogelijk waterstofbelletjes te produceren en soepel door de Battolyser te laten borrelen, zodat de waterstof makkelijk afgevangen kan worden. Dit is inmiddels gelukt. Volgend jaar wordt het eerste commerciële product geleverd.
Een groot voordeel van de Battolyser is dat de elektrolysefunctie razendsnel kan schakelen. Waar bestaande elektrolysers het liefst 24 uur per dag op volle kracht draaien, heeft de Battolyser geen enkele moeite om telkens aan- en uitgezet te worden. Het systeem werkt meteen op vol vermogen en slijt niet extra onder wisselende belastingen. Ideaal in een groene wereld, waar duurzame stroom soms met grote golven komt om even later weer in te zakken.
‘Alleen elektrolyzers die snel kunnen switchen, kunnen betaalbare groene waterstof leveren’, stelt De Haas. Het bedrijf claimt bovendien een hoge efficiency: ongeveer 75 procent van alle energie blijft volgens De Haas behouden in de omzetting naar groene waterstof. Ook slijt de Battolyser nauwelijks bij gebruik; Edison liet destijds al zien dat zijn batterij veertig jaar mee kan.
Bij de Magnum-energiecentrale van RWE in de Eemshaven staat een industriële proefopstelling. Het gaat om een bescheiden installatie in een zeecontainer, om de werking in de praktijk te testen. Het plan is de komende jaren op te schalen naar grotere installaties en vanaf 2030 zo’n 20 tot 30 gigawatt per jaar te gaan leveren.
Een eerste stap is een nieuwe fabriek die in 2026 in Rotterdam moet staan, die jaarlijks 1 gigawatt aan Battolysers kan produceren. De productiecapaciteit in Schiedam zal 200 megawatt zijn.
Om te kunnen groeien is geld nodig, veel geld. Dat moet onder meer komen van durfinvesteerders, en het bedrijf zegt in een vergevorderd stadium te zijn voor een lening van de Europese Investeringsbank EIB. Ook hopen ze in Schiedam op een subsidie van de Nederlandse overheid.
Battolyser Systems ziet zichzelf als de Nederlandse maakindustrie van de toekomst. De Haas: ‘Wij willen een ASML worden; een Nederlands bedrijf dat kritieke producten levert voor de duurzame samenleving.’
Onderneming: Battolyser Systems
Opgericht in 2018
Aantal medewerkers: 50
Omzet: 5 miljoen euro
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden