‘Een mijlpaal’, noemde demissionair premier Mark Rutte het akkoord dat hij – samen met voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en de Italiaanse premier Giorgia Meloni – zondagavond sloot met de Tunesische president Kais Saied. Rutte zei ‘zeer verheugd’ te zijn dat de deal er nu ligt, een maand na een eerste bezoek van het Team-Europa drietal aan Tunis. Von der Leyen sprak over een ‘strategisch en omvattend’ pakket. ‘We hebben geleverd’, aldus Von der Leyen.
Het akkoord met Tunis werd door Rutte begroet als het ‘perfecte voorbeeld’ voor soortgelijke afspraken met andere Afrikaanse landen. Mensenrechtenorganisaties en linkse partijen in het Europees Parlement veroordelen de afspraak met Saied. Zij stellen dat Tunesië migranten deporteert naar Libië, waar ze evenmin hun leven veilig zijn. Saied deed dit zondag af als ‘fake news’. Von der Leyen benadrukte dat de internationale en Europese wetten over mensenrechten gerespecteerd zullen worden.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Het ‘memorandum’ van zeven pagina’s dat de EU en Saied tekenden, verschilt niet veel van de hoofdlijnen die tijdens het eerste bezoek op 11 juni al waren vastgelegd. Dat de onderhandelingen over de definitieve tekst toch nog een maand duurden, lag volgens de de EU-onderhandelaars aan de onvoorspelbaarheid van Saied. Die onderstreepte de soevereiniteit van zijn land en zei herhaaldelijk dat hij niet de grenswacht voor Europa wil worden.
Zondag drong Saied aan op een snelle uitvoering van de afspraken. De lidstaten moeten het akkoord met Tunesië goedkeuren, premier Rutte zei er ‘alle vertrouwen’ in te hebben dat dit ook gebeurt.
De EU is bereid Tunis 900 miljoen euro te lenen voor begrotingssteun. Zonder die hulp dreigt het land failliet te gaan, waardoor mensensmokkelaars nog makkelijker hun profijtelijke zaken kunnen voortzetten. De EU verstrekt die 900 miljoen euro pas als Saied een akkoord bereikt met het IMF over een hulpprogramma van 1,8 miljard euro. Dat wordt dit najaar verwacht. Saied weigert echter de hervormingen die het IMF eist – onder meer het verlagen van brandstofsubsidies – door te voeren.
Als brugfinanciering voor dit jaar is de EU bereid 150 miljoen euro aan Tunesië te geven. Over de precieze voorwaarden waaronder dit geld kan worden overgemaakt, wordt nog verder gepraat.
De EU wil verder de economische samenwerking met Tunesië verbeteren. Het land wordt geholpen bij het produceren van duurzame energie (waterstof en elektra uit zonne-energie) voor eigen gebruik en voor de export. Zo wordt er 300 miljoen euro geïnvesteerd in een energiekabel van Tunesië naar Italië. Ook helpt de EU financieel mee bij de aanleg van een datakabel tussen Tunesië en Europa.
Verder wordt de luchtvaart tussen Tunesië en Europa uitgebreid (belangrijk voor toerisme) en kunnen meer Tunesische jongeren studeren en werken in Europa. Ook investeert de EU 65 miljoen euro in de bouw van 80 moderne en duurzame scholen in Tunesië.
In ruil voor deze hulp moet Tunesië de ongecontroleerde afvaart van migrantenbootjes naar Europa tegengaan. De EU geeft Tunis 105 miljoen euro voor betere grensbewaking en het terugsturen van migranten. President Saied stelde dat zijn land geen opvangplaats voor migranten zal zijn. De EU wil afspraken met de Tunesische kustwacht over gezamenlijke zoek- en reddingsoperaties op de Middellandse Zee. ‘We moeten die gevaarlijke en vaak dodelijke oversteek van bootjes voorkomen’, aldus Rutte. ‘Het is van groot belang dat we meer greep krijgen op de irreguliere migratie.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden