Achteraf, zo mag je nu wel zeggen, is die documentaire geen moment te vroeg gedraaid: Jane par Charlotte (2021). Charlotte is Charlotte Gainsbourg en Jane is natuurlijk Jane Birkin. Omdat haar moeder 75 werd besloot Charlotte, die van 1971 is, een intiem portret van Jane te schieten.
Zoals ze in Volkskrant Magazine uitlegde, toen de documentaire in 2022 ook in Nederland in roulatie ging: ‘Iedereen heeft het altijd over mijn vader, en dat snap ik wel. Maar mijn film moest nu eens over mijn moeder gaan, die haar eigen carrière heeft.’
Over de auteur
Rob van Scheers schrijft voor de Volkskrant over film, non-fictie, thrillers, muziek en graphic novels. Hij publiceerde achttien non-fictieboeken, waaronder de biografie van regisseur Paul Verhoeven.
Helemaal waar. De op 16 juli in Parijs overleden Jane Birkin (76) behoorde tot de Frans-Britse kunstroyalty. Een eclectische mix van het swingende Londen uit de jaren zestig en de eeuwige grandeur van Parijs in persoon. Veel meer dus dan slechts de grote liefde van Serge Gainsbourg (1928-1991), de zanger/componist die met sardonisch genoegen altijd weer de grenzen opzocht.
Jane Birkin werd op 14 december 1946 in Londen geboren, als dochter van theateractrice Judy Campbell en marineofficier David Birkin. Dat ze aanvankelijk maar nauwelijks Frans sprak, gold in Parijs en omstreken niet als een bezwaar. Die Brits-Franse tongval vonden ze eigenlijk wel charmant.
Uiteindelijk zou Jane Birkin in meer dan negentig films spelen, maar haar eerste echte rolletje kreeg ze in de instant klassieker Blow-Up (1966) van Michelangelo Antonioni – een thriller die zich door de ogen van fotograaf Thomas (David Hemmings) afspeelt in swingend London. Ze was een fotomodel voor Thomas, en op de aftiteling stond ze eenvoudig vermeld als ‘The Blonde’.
Furore maakte ze met haar aandeel in de erotisch geladen psychologische thriller La Piscine (Jacques Deray, 1969) waarin ze – als tegenspeler van Alain Delon en Romy Schneider – de opstandige tienerdochter Penelope speelde, met veel gepruil.
In haar witte bikini aan de rand van het zwembad, en met mascara aangezette wimpers, oogde ze als een flirt eersteklas. De Fransen zo eigen werd Jane Birkin direct gebombardeerd tot Lolita, of tot de nieuwe Brigitte Bardot – en Birkin speelde het spel aardig mee. Charlotte Gainsbourg: ‘Ik was mij heel bewust van de schoonheid van Jane. Dat was lastig voor een jong meisje, want die schoonheid bezit ikzelf overduidelijk niet. Ik lijk meer op mijn vader.’
Birkin ontmoette Serge Gainsbourg in 1968 op de filmset van de Franse romantische komedie Slogan (Pierre Grimblat). Dit was het begin van een twaalf jaar lange relatie, die door beide partijen als ‘hectisch’ werd omschreven.
Naast actrice en fotomodel was Birkin ook chansonnière. Ze nam twintig studioalbums op, het laatste verscheen in 2020. Dat was Oh. Pardon tu dormais... Daarnaast bracht ze zes livealbums uit.
Het beslissende nummer werd natuurlijk Je t’aime... moi non plus. Een lied met een verhaal. Serge Gainsbourg had het in 1967 al geschreven als duet voor Brigitte Bardot, met wie hij het ook opnam. Haar toenmalige echtgenoot Gunter Sachs – de Duitse grootindustrieel annex playboy – vond het erotische zuchtnummer echter nogal een platte bedoeling. Kon dat uit de handel?
Blijkbaar was de superieure ironie van het nummer hem ontgaan, zoals onlangs ook nog het geval was bij een tv-reeks over chansons op de Nederlandse televisie. Dit is helemaal niet het zwoelste liefdesliedje aller tijden. Het gaat juist over hoe twee geliefden elkaar mooie praatjes toefluisteren, maar zelf weten hoe het echt zit.
Zij: ‘Oh... oh... ik hou van je.’
Hij: ‘Dat weet ik, schat... ik ook niet van jou.’
Typisch onruststoker Gainsbourg. In 1969 nam hij het nummer nog eens op met Jane Birkin, en prompt werd het op de radio verboden in Spanje, Zweden, Engeland, Italië, Brazilië, Portugal, de Verenigde Staten en tot 11 uur ’s avonds in Frankrijk alsook op menig klassenavond. Schandaal! Precies de bedoeling. Overal nummer 1, meer dan drie miljoen singletjes van verkocht.
Het waren zaken die allemaal aan de orde kwamen in Jane by Charlotte. Een van de hoogtepunten in deze film is het gezamenlijke bezoek aan het voormalige huis van Serge Gainsbourg aan de Rue de Verneuil 5 bis in Parijs, waar alles in de oorspronkelijke staat is gebleven. ‘Voor dat moment heb ik Jane eigenlijk nooit gevraagd om hierheen te gaan. Ik dacht dat het te pijnlijk voor haar zou zijn. Maar het voelde alsof we samen een geheime kamer ontsloten.’
Er zijn uitstapjes naar New York en Bretagne, er wordt thuis gekookt, Charlottes dochter Jo helpt ook mee, waardoor we drie generaties op het scherm zien. Jane vertelt over haar eerste man John Barry, de filmcomponist. Ze spreekt over het verlies van hun dochter Kate. Ze haalt herinneringen op aan haar onstuimige relatie met Serge Gainsbourg. En ze schetst haar avonturen in de film- en muziekwereld. ‘Een rijk leven’, concludeerde Charlotte Gainsbourg.
Vanaf nu is haar biografisch portret een tijdloos document. Dichter bij Jane Birkin kunnen we nooit meer komen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden