Een maand voor zijn plotselinge dood op 16 juli 1923 kreeg Louis Couperus bezoek van Telegraaf-journalist Johan C.P. Alberts. ‘Gaat u over me schrijven? Och.’ ‘En er was iets van moeheid in zijn stem’, schrijft Alberts op 9 juni 1923. ‘Ik heb al zooovèèl over mezelf geschreven. Maar schrijft u over het huis, over dat heerlijke uitzicht. Zijn het niet allemaal schilderijtjes? Marissen en Mauves?’
Tot veler verrassing verruilde Couperus Den Haag in 1923 voor het Gelderse gehucht De Steeg, ten noordoosten van Arnhem, waar hij met zijn vrouw in de natuur een huis liet bouwen. ’t Sunneke, doopte hij de woning aan de Arnhemsestraatweg, die hij cadeau kreeg van zijn vrienden en bewonderaars: ze overhandigden hem het bedrag voor de bouwkosten tijdens een officiële huldiging voor zijn 60ste verjaardag. ‘Den Haag verveelt me’, verklaarde Couperus in het interview met Alberts. ‘Ik voel me hier uitstekend. Al wil ik niet zeggen, dat ik hier tot mijn dood toe zal blijven.’
Nog geen veertig dagen later stierf hij, volgens zijn biograaf Frédéric Bastet aan een tuberculose die hij mogelijk in Japan had opgelopen tijdens een reis in opdracht van de Haagsche Post. Hij was daar doodziek geworden en moest op de weg terug in Singapore letterlijk aan boord worden gedragen.
Over de auteur
Pieter Hotse Smit is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Overijssel en Gelderland. Eerder schreef hij over landbouw, natuur, voedsel en duurzaamheid
Weer in Nederland knapte Couperus aanvankelijk op. In februari 1923 berichtte hij zijn vriend Maurits Wagenvoort over zijn aanstaande verhuizing naar Gelderland met daarbij de opmerking: ‘Ik voel me heel gezond en idioot jong!’ Tijdens de bouw van ’t Sunneke woont Couperus in het nabijgelegen Hotel de Engel.
Op 23 april schrijft hij andermaal aan Wagenvoort en blijkt het ‘heel gezond’ voelen van korte duur te zijn geweest. Vanwege een onderdrukte longontsteking is hem ‘complete rust’ voorgeschreven. ‘En nu, beste kerel, moet ik uitscheiden. Ik dacht reeds, dat het bloed-opgeven gedaan was, maar zie, daar is weêr het roode fluimpje. Ellendig.’ Over ’t Sunneke, dat in de oorlog verloren zal gaan door een bom, schrijft hij nog: ‘Het huisje schiet op, is klein maar lief.’
Een dag eerder heeft de Haagse krant Het Vaderland een van Couperus’ laatste verhalen afgedrukt. In Intieme impressie XI schrijft hij over zijn nieuwe leefomgeving. ‘De wind waait hier anders dan elders.’ De Rhederoordsche bosschen zijn voor hem als ‘stille morgenkathedralen − de eenzaamheid is volkomen’. Couperus loopt er graag met zijn hond Brinio, die ‘hoogst amuzant’ tevergeefs jaagt op eekhoorns.
Couperus roemt de ‘romantische, antieke atmosfeer’, die volgens hem in Gelderland ‘langs boorden van Rijn en IJsel, en tusschen Veluwe en Betuwe, veel meer tastbaar en voelbaar is’ gebleven dan in het Holland rond Den Haag.
Hij kan er maar kort van genieten. Net als het ‘minnend paar uit ridderlijk geslacht’, waarover hij schrijft in Intieme impressie XI. De twee, zo schrijft Couperus, keren van een ‘noodlottige hoogtijdsvaart’ niet terug naar de Rouwenberg bij De Steeg. Staand op die berg hoort Couperus de harp, die de vader der bruid de wijde vlakte over slingerde ‘in woede en smart en wanhoop’. Diezelfde harp, met ‘hare gebrokene snaren’ zweeft nog ‘steeds over deze wouden en dezen berg’, voelt Couperus.
‘Zij klagen van de droefenis, die de wind over onze lage landen weet te verwekken in de harten van wie deze bewonen. Want al is er aardsch geluk, eeuwig is het nooit.’
Maarten Klein: Couperus in De Steeg. Uitgegeven door boekhandel Jansen & De Feijter in Velp; € 10.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden