Toen de BBB een jaar geleden aankondigde in alle twaalf provincies mee te willen doen aan de Provinciale Statenverkiezingen, klonk dat behoorlijk ambitieus. De partij scoorde toen al hoog in de peilingen en moest dus honderden capabele mensen werven om de twaalf kieslijsten te vullen. De partij was daarom begin 2022, ruim een jaar voor de verkiezingsdatum, al met de selectie begonnen. Die selectie verliep blijkbaar zo voortvarend, dat de BBB begin januari besloot zich ook te kandideren voor alle 21 waterschapsbesturen.
De partijleiding krijgt na deze krachttoer nauwelijks tijd om op adem te komen, want onverwacht staat er alweer een stembusgang op stapel. Weliswaar hoeft zij nu maar één kieslijst op te stellen, maar met het oog op de inmiddels nog betere peilingen (23 tot 28 Kamerzetels) moet de partij tientallen nieuwe aspirant-politici rekruteren.
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Campagneleider Henk Vermeer streeft naar een lijst met zestig tot tachtig kandidaten. De partij accepteert geen dubbelfuncties, dus de ruim 250 BBB’ers die in een waterschaps- of provinciebestuur zijn verkozen, vallen in principe af.
Toch ontkent Vermeer dat de BBB zijn beste kruit al heeft verschoten en nu moet putten uit tweede garnituur. ‘We hebben rekening gehouden met vroegtijdige Tweede Kamerverkiezingen en een aantal goede kandidaten daarvoor achtergehouden’.
Een van die potentiële kandidaten is hijzelf. Vermeer (mede-oprichter van de partij) stond in 2021 als nummer 25 op de BBB-kieslijst en wil een nieuwe poging wagen. De samenstelling van de nieuwe kandidatenlijst is toevertrouwd aan een selectiecommissie. Een andere commissie is al bezig met het selecteren van kandidaten voor de Europese verkiezingen van volgend jaar.
Vermeer meldt dat de partij een groslijst van 130 potentiële Kamerleden heeft opgesteld. Deze lijst kan worden aangevuld met de ongeveer 150 mensen die na de Statenverkiezingen spontaan solliciteerden, plus degenen die reageren op een oproep van het partijbestuur. Het bestuur heeft donderdagochtend een mail met een functieprofiel verstuurd naar alle 14.300 BBB-leden.
Geïnteresseerden kunnen zich tot en met maandag aanmelden. Kandidaten die meer dan een jaar partijlid zijn en over bestuurlijke ervaring beschikken, krijgen de voorkeur, zegt partijvoorzitter Erik Stegink. Hijzelf (nummer 3 in 2021) denkt nog na over zijn kandidatuur.
Net als andere partijen let de BBB bij de selectie ook op regionale spreiding en variatie in expertise. De kieslijst van twee jaar geleden was erg eenzijdig: bijna alle 26 kandidaten kwamen uit de agrarische sector. Dit keer streeft de partij naar meer variatie. ‘We zijn geen boerenpartij, maar een plattelandspartij’, stelt Stegink. ‘We zijn er ook voor burgers die in de gezondheidszorg of het onderwijs werken.’
Al voor de val van het kabinet werkte een commissie aan een nieuw verkiezingsprogramma. Ook dat programma wil de partij verbreden. Driekwart van het programma uit 2021 gaat over landbouwzaken. De BBB moet voor november meer standpunten formuleren over onderwerpen als volkshuisvesting, defensie en buitenlands beleid.
De programmacommissie put daarbij uit de debatbijdragen en moties van Caroline van der Plas in de Tweede Kamer. De partij vertrouwt daarnaast op een aantal expertgroepjes van mensen uit onder andere het onderwijs en de gezondheidszorg. Leden mogen ook op eigen initiatief ideeën aandragen.
Zo lijken de voorbereidingen op rolletjes te lopen. Behalve dan dat de partij geen premierskandidaat paraat heeft, terwijl de kans reëel is dat de BBB de grootste partij wordt en de volgende minister-president mag leveren. De partijleider is meestal de aangewezen kandidaat, maar Van der Plas twijfelt hevig.
Mocht ze zich toch kandideren, dan wil ze eigenlijk alleen ‘premier voor Nederland’ zijn. De minister van Buitenlandse Zaken zou Nederland dan moeten vertegenwoordigen op belangrijke internationale toppen. Van der Plas denkt dat dit niet ten koste hoeft te gaan van de invloed van Nederland in het buitenland. Ze verwijst naar oud-minister Joseph Luns, die in de jaren vijftig en zestig een zwaargewicht was in de internationale politiek.
Maar de tijden zijn veranderd. Belangrijke besluiten van de Europese Unie worden niet meer genomen door ministers van Buitenlandse Zaken, maar door premiers, bondskanseliers en presidenten. Volgens het Verdrag van Lissabon mogen lidstaten geen vervangers afvaardigen naar de Europese Raad, de vergadering van de EU-regeringsleiders. Als Mark Rutte verhinderd is, moet hij een regeringsleider van een andere lidstaat machtigen om namens Nederland het woord te voeren en te stemmen.
Alleen een ‘binnenlandse’ premier zijn is dus onmogelijk, tenzij Nederland voortaan verstek laat gaan in de Europese Raad. Maar dat zou het Nederlandse belang onvermijdelijk schaden. Dat het EU-verdrag regeringsleiders niet toestaat een vervanger te sturen, wisten Van der Plas en Stegink overigens niet.
Vermeer en Stegink zeggen dat de BBB andere premierskandidaten op het oog heeft voor het geval Van der Plas afhaakt. Wie dat zijn en of die mensen al zijn benaderd, houden ze nog geheim.
Pieter Omtzigt valt in ieder geval af. Hoewel de BBB het populaire Kamerlid dolgraag wil inlijven, heeft hij deze week via zijn woordvoerder laten weten dat hij daar niets voor voelt. Henk Bleker, de voormalig CDA-staatssecretaris van Landbouw die tegenwoordig de Nederlandse Melkveehouders Vakbond voorzit, hoeven ze ook niet te bellen. Hoewel hij fanatiek ijvert voor het boerenbelang in het nationale stikstofdebat, wil hij geen BBB-premier of -minister worden. ‘Ik denk dat ik op Dilan Yesilgöz ga stemmen. De VVD heeft met haar echt een geweldige lijsttrekker.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden