Remko Renckens hield er zeventien hechtingen aan over. In januari werd hij in de bossen van Meerssen aangevallen door een wild zwijn. ‘Ik hoorde gegrom, gekrijs en geritsel van takken. Voor ik er erg in had, hing het dier aan mijn arm’, vertelde hij tegen Hart van Nederland.
Het is onbekend hoe vaak zwijnen een mens aanvallen. Volgens Alex Plantinga, boswachter op de Veluwe, hoeven wandelaars zich over het algemeen geen zorgen te maken: een aanval door een zwijn is zeer uitzonderlijk. Toch heeft hij een aantal tips.
Maak geluid als je een zwijn ontmoet, adviseert Plantinga. Zwijnen kunnen goed horen en ruiken, maar minder goed zien. Niet verrassend, ze zijn vooral in de schemer en ’s nachts actief. ‘Door geluid te maken voorkom je dat de zwijnen van je schrikken’, vertelt Plantinga. ‘Meestal nemen ze dan een ander pad.’
Zwijnen zijn ‘schitterende beesten’, volgens de boswachter. ‘Zeker de jongen zijn fantastisch om van een afstandje te bekijken. Ze ontdekken de wereld en stoeien met elkaar.’ Met kleintjes in de buurt zijn de dieren wel waakzamer dan anders. Loop dus niet naar de biggen toe, want voor je het weet sta je tussen de moeder en haar kinderen in. ‘Dat kan tot vervelende situaties leiden’, waarschuwt Plantinga.
In principe vlucht een zwijn liever dan dat hij de aanval kiest, want het beest weet niet of hij ongeschonden uit de strijd komt. Maar een schijnaanval behoort wel tot de mogelijkheden. Ecoloog Joep Crombag, werkzaam bij Natuurmonumenten, legt uit: ‘Dan rent een zwijn naar je toe en buigt hij net op tijd af. Zo probeert hij je weg te jagen.’
Pas als een zwijn nergens anders naartoe kan of zijn jongen moet beschermen, komt het tot een echte aanval. De potentiële schade is groot, want ‘zwijnen zijn ontzettend snel en hun tanden zijn net messen’, aldus Plantinga. In zo’n geval kun je het beste in een boom klimmen of ergens overheen springen.
Met zijn lange bruine haren, indrukwekkende hoorns en grote roze snuit is de Schotse hooglander een publiekslieveling. Hij is niet alleen zacht van buiten, maar ook van binnen. Zowel Plantinga als Crombag benadrukt: de hooglander is (meestal) geen gevaarlijk beest en zal niet snel mensen aanvallen.
Om het goede humeur van de hooglander te behouden, is het wel belangrijk om hem genoeg ruimte te geven. Houd minimaal 25 meter afstand, doorkruis geen kuddes en loop niet tussen een moeder en haar kalf door.
Soms liggen de dieren midden op een pad. ‘Dan kun je het best om de kudde heen lopen’, zegt ecoloog Crombag. ‘Maar ga er niet langs alle kanten omheen, want dan voelen de hooglanders zich ingesloten. Wees ook bereid om een andere route te nemen als je er niet langs kunt, bijvoorbeeld in een dicht bos. Je bent tenslotte te gast in de natuur.’
Ondanks hun ietwat lompe uiterlijk kunnen Schotse hooglanders behoorlijk hard rennen. De koeien wegen 500 kilogram, de stieren zelfs 800. ‘Die duw je niet zomaar terug’, zegt Plantinga. Komt er een op je afgestormd, maak dan lawaai om het dier af te schrikken, ga ergens achter staan, of klim ergens in.
Zo rustig als de Schotse hooglander is, zo driftig is de knobbelzwaan. ‘De knobbelzwaan is een van de weinige vogels in Nederland die mensen schade kunnen toebrengen’, vertelt Ruud van Beusekom, woordvoerder van de Vogelbescherming. Ook Ton Eggenhuizen, stadsecoloog in Almere, geeft toe dat sommige zwanen een kort lontje hebben.
Eggenhuizen, auteur van een boek over de knobbelzwaan, wijst wel op verzachtende omstandigheden. Sommige zwanen hebben een pestverleden, wat hun agressie heeft gevoed. En de meeste agressieve zwanen proberen hun territorium, nest of jongen te verdedigen. ‘Ik zeg vaak: wat zou jij doen als je met een kinderwagen rondloopt en er gevaarlijke mensen op je af komen?’
De zwaan weet het wel: blazen, met de vleugels slaan en eventueel bijten. Een beet van een zwaan ‘doet geen zeer’, weet Eggenhuizen uit eigen ervaring. Een klap is wel pijnlijk, maar zwanen kunnen geen menselijke botten breken, zoals vaak wordt gevreesd.
De stadsecoloog adviseert om een agressieve zwaan vooral te negeren: maak geen oogcontact, want dat is bedreigend voor de vogel, en loop rustig weg. ‘Onderdruk de impuls om weg te hollen, want dan merkt de zwaan dat zijn gedrag helpt en komt hij de volgende keer weer achter je aan.’
Afgelopen voorjaar doodde een bruine beer een hardloper in Noord-Italië. Ook in andere Europese landen en in Noord-Amerika kun je beren tegenkomen. Frank van Manen heeft als berenonderzoeker in de Verenigde Staten talloze bruine en zwarte beren ontmoet. ‘Toch ben ik nooit in een situatie geweest die ik als gevaarlijk beschouwde’, zegt hij.
Zijn belangrijkste advies: voorkomen is beter dan genezen. Praat, zing en schreeuw regelmatig ‘hé, beer!’ om de dieren bewust te maken van jouw aanwezigheid voordat je ze ziet. En ga met minimaal drie mensen op stap. Van Manen: ‘Daar straalt een bepaalde intimidatie vanaf waardoor je veel minder risico loopt dan wanneer je met z’n tweeën of in je eentje bent.’
Blijf altijd opletten en kijk voor je uit en om je heen. Als je een beer op een paar honderd meter afstand ziet staan, houd dan zoveel mogelijk afstand en loop met een grote boog om het dier heen. Ga niet rennen of schreeuwen, dan kan de beer schrikken en agressief worden.
Een beer die plots vlakbij je staat kan defensief zijn (omdat hij zich niet comfortabel voelt bij de situatie en jou weg wil krijgen) of jou als prooi zien. Een defensieve beer heeft platte oren en zijn hoofd naar beneden, bonst met zijn poten op de grond, maakt een soort hijgend geluid en beweegt de kaken op en neer. ‘Blijf in zo’n geval kalm, praat een beetje tegen de beer en loop rustig achteruit’, zegt de berenexpert. Als het beest te dichtbij komt, kun je in Noord-Amerika berenspray gebruiken, een sterke pepperspray. In Europa is dat meestal niet toegestaan.
Doe alsof je dood bent als een defensieve beer je aanvalt en (bijna) aanraakt. Ga met gespreide benen op de grond liggen zodat de beer je niet kan omrollen. Houd je rugzak om en plaats je handen op je hoofd om jezelf te beschermen. ‘Niks is gegarandeerd, maar over het algemeen zorgt dit ervoor dat de beer zijn interesse verliest en wegloopt’, aldus Van Manen. Sta pas op als de beer niet meer in de buurt is.
Voor agressieve beren geldt het tegenovergestelde advies. Als een beer je aanhoudend benadert en een opgericht hoofd met rechtopstaande oren heeft, ziet hij jou waarschijnlijk als prooi. In dat geval is het vechten tot je erbij neervalt. Gebruik bijvoorbeeld wandelstokken, stenen, takken en berenspray om de beer te verjagen.
De hond is de beste vriend van de mens. Toch vinden in Nederland jaarlijks zo’n 150 duizend bijtincidenten door honden plaats, vertelt Claudia Vinke, universitair hoofddocent en gedragsbioloog aan de Universiteit Utrecht.
Vinke onderzoekt het gedrag van honden en noemt drie veelvoorkomende soorten agressie gericht op de mens: agressie om het territorium te verdedigen, agressie om de baas te beschermen en agressie vanuit angst. De drie categorieën uiten zich op ongeveer dezelfde manier: de hond gromt, blaft en laat zijn tanden zien. Prooivanggedrag schaart Vinke niet onder agressie. Die honden besluipen hun doelwit in stilte en rennen er dan op af.
Om angstagressie te voorkomen is het belangrijk om vreemde honden zoveel mogelijk te negeren. ‘Een aai over de kop kan best bedreigend zijn voor een hond’, weet Vinke. Aai dus niet zomaar een hond, maar vraag aan het baasje of de hond dat fijn vindt. Laat het initiatief ook aan de hond: wacht tot hij zelf naar jou komt voor sociaal contact.
Wat als je tegenover een agressieve hond staat of als een hond je besluipt? Loop dan langzaam naar achteren. Hoe groter de afstand tussen jou en de hond, hoe kleiner zijn motivatie om aan te vallen. Houd je gezicht naar de hond gericht, maar kijk het dier niet aan. Op die manier ziet de hond je ogen, waardoor hij niet durft aan te vallen. Maak geen oogcontact, want dat is té dreigend.
Ook belangrijk: begin niet te gillen of te rennen, zelfs niet als je wordt aangevallen. Het wakkert de agressie en het prooivanggedrag van de hond alleen maar aan. Blijf rustig en doe alsof je ergens anders mee bezig bent, kijk bijvoorbeeld op je telefoon of doe alsof je belt.
Behalve een paar miljoen honden lopen er in Nederland ook tientallen wolven rond, met name op de Veluwe en in Drenthe en Friesland. Het verschil tussen een golden retriever en een wolf is evident, maar sommige hondenrassen zijn moeilijker te onderscheiden van hun verre neven. Over het algemeen hebben wolven driehoekige oren die relatief ver uit elkaar staan en aan de binnenkant behaard zijn. Hun staart is harig en hangt naar beneden.
Een hardhandige confrontatie tussen mens en wolf kwam onlangs in het nieuws, toen een boer in Drenthe op omheind terrein een wolf ontdekte tussen de schapen. De man probeerde de wolf met Source: Volkskrant