Voor de campagne is de politieke wisseling van de wacht goed nieuws: de weg is vrij voor nieuwe ideeën, nieuwe zeden.
Drie belangrijke partijleiders in één week tijd die hun afscheid aankondigden: we moeten terug naar het voorjaar van 2002 voor een vergelijkbare sfeer van oud en nieuw in Den Haag. Destijds drukten de zorgen na een politieke moord de stemming op het Binnenhof. Dit keer ziet een groot deel van de Tweede Kamer vooral de mogelijkheden nu de moegestreden hoofdrolspelers van de laatste jaren een stap terug doen.
Alleen al het vertrek van Mark Rutte maakt nieuwsgierig naar de nieuwe fase die nu aanbreekt. Nieuwe premiers hebben hun effectiefste jaren doorgaans in het begin, als ze nog vol bewijsdrift zitten, als ze nog geen erfenis van gebroken beloften met zich meeslepen en als zelfs de oppositie hen benadert met het voordeel van de twijfel. Die fase had Mark Rutte al heel lang achter de rug, zijn opvolger kan er weer even van profiteren om de boel in beweging te krijgen.
Veel hangt af van hoe partijen de komende maanden benutten. De VVD omarmt Dilan Yesilgöz als de gedroomde premierskandidaat, maar weet ook dat de test nog komt. Ervaring met campagnes heeft ze niet en voor alle andere partijen is ze de te kloppen vrouw. Elk woord dat ze zegt, ligt vanaf nu op een goudschaaltje.
Ze wordt zeker mede-afhankelijk van de ontwikkelingen bij de naaste concurrenten, de BBB en Pieter Omtzigt voorop. Vooral zij belichamen voor veel kiezers de belofte van een nieuw tijdperk, met nieuwe politieke zeden. De lat ligt hoog voor hen, terwijl er toch grote onzekerheden zijn.
Voor de BBB breekt de meest cruciale fase uit het nog jonge bestaan aan. Het vinden van voldoende capabele kandidaten voor de kieslijst is al ingewikkeld genoeg, daarnaast moet er nu snel een uitgewerkt landelijk verkiezingsprogramma komen dat ook de toets van de doorrekening door het Centraal Planbureau kan doorstaan. De tijd van vrijblijvende oppositie is voorbij.
Dat geldt ook voor Pieter Omtzigt, die in een campagne niet wegkomt met systeemkritiek alleen. De kiezers willen nu ook van hem weten hoe hij het stikstofprobleem oplost, hoeveel asielzoekers hij wenselijk acht, of en hoe hij de klimaatdoelen wil halen en hoe hij de groeiende ongelijkheid in de samenleving te lijf wil gaan. Keuzes maken is ook mensen teleurstellen.
Voor BBB en Omtzigt is het in zekere zin een handicap dat Mark Rutte het veld ruimt. Zij verliezen hun voornaamste doel om zich tegen af te zetten en zullen het op eigen kracht moeten doen. Dat geldt ook voor de nieuwe RoodGroene coalitie, die na 21 jaar dan toch eindelijk de opvolger van Wim Kok in het Torentje hoopt te leveren.
Voor de campagne is de wisseling van de wacht waarschijnlijk goed nieuws. Het vertrek van Rutte, Kaag en Hoekstra biedt ruimte om het niet meer over hen te hebben, en over wat ze allemaal goed of verkeerd hebben gedaan, maar over ieders ideeën voor de nabije toekomst van het land. Een betere kans op een nieuwe start heeft het Binnenhof in twintig jaar tijd niet gehad.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant