Sinds Wagners mislukte mars naar Moskou, waarmee hij wilde voorkomen dat zijn huurlingenleger onder bevel van het ministerie van Defensie zou komen te staan, heeft Jevgeni Prigozjin nog maar één keer iets van zich laten horen. Hij beloofde binnenkort ‘nieuwe overwinningen’.
Dat klonk als grootspraak, aangezien het Kremlin al druk bezig was Prigozjins imperium te ontmantelen, als straf voor zijn ‘verraad’. In de media werd hij afgeschilderd als een crimineel. Bij invallen in zijn villa en Wagnerkantoren trof de politie stapels bankbiljetten, goudstaven en verdachte spullen aan.
Maar Prigozjin zelf lieten de autoriteiten met rust. Hij vloog heen en weer in Rusland, hoewel er was afgesproken dat Prigozjin in ballingschap zou gaan in Belarus, in ruil voor de belofte dat hij en zijn huurlingen niet zouden worden vervolgd voor hun muiterij.
Het opmerkelijkst was dat Poetins woordvoerder bekendmaakte dat de president vijf dagen na de muiterij in het Kremlin een onderhoud had met Prigozjin en een dertigtal van diens commandanten.
In een interview met de Russische krant Kommersant legde Poetin vrijdag uit dat hij hun had voorgesteld door te gaan onder het bevel van een van hun commandanten, Andrej Trosjev, ook wel bekend als ‘de Grijze’. Volgens Poetin waren de meesten het daarmee eens, hoewel Prigozjin volhield dat de meerderheid juist tegen was. Naar verluidt zou Trosjev tegen de muiterij zijn geweest.
Kennelijk probeerde Poetin daarmee een wig te drijven tussen de commandanten en hun baas, die onder de Wagnerstrijders zeer populair is. Ook in het reguliere leger telt Prigozjin veel sympathisanten, wat wel bleek uit het feit dat er nauwelijks een poging werd gedaan zijn troepen tegen te houden toen die richting Moskou optrokken. Daarom is het voor Poetin zaak Wagner voorzichtig los te weken van Prigozjin.
Maar Poetin moet er tegelijk voor zorgen dat hij de legerleiding niet tegen zich in het harnas jaagt, omdat hij beseft dat de militaire operatie in Oekraïne zonder het reguliere Russische leger natuurlijk helemaal op niets zal uitlopen. Minister van Defensie Sergej Sjojgoe en stafchef Valeri Gerasimov, die Prigozjin met zijn muiterij ten val wilde brengen, zitten dan ook nog op hun plaats.
Inmiddels lijkt Prigozjin militair grotendeels uitgeschakeld. Wagner heeft de afgelopen tijd vrijwel al zijn wapens moeten inleveren, waaronder tanks, pantserwagens, houwitsers, luchtdoelgeschut en volgens het ministerie van Defensie ook ‘enorme hoeveelheden’ granaten. Daarmee wil het ministerie aantonen dat Prigozjins klacht dat zijn troepen nauwelijks munitie kregen onzin was.
De posities van Wagner bij Bachmoet zijn inmiddels overgenomen door troepen van Achmat, een eenheid die onder bevel staat van de Tsjetsjeense sterke man Ramzan Kadyrov. Het Amerikaanse ministerie van Defensie bevestigde vrijdag dat het huurlingenleger momenteel nauwelijks meer een rol speelt in de strijd in Oekraïne. Wel zouden nog veel Wagnerstrijders op hun bases in Oekraïne zitten. Maar volgens de militaire blogger Aleksandr Kots zou een onbekend aantal van hen donderdag in bussen op weg zijn gegaan naar Belarus. Ook Prigozjin zelf zou daar inmiddels zijn aangekomen.
Het Kremlin heeft Prigozjin ook politiek goeddeels monddood gemaakt. Al zijn sites en kanalen op de sociale media zijn op last van de autoriteiten op zwart gezet. Prigozjin is ook zijn beruchte 'trollenfabriek’ in Sint-Petersburg kwijt, waarmee hij op het propagandafront oorlog voerde tegen zijn vijanden.
Maar het blijkt lastiger Prigozjins zakelijke imperium zonder schade te ontmantelen. Aanvankelijk leek het erop dat Prigozjins Concord Holding al haar lucratieve overheidscontracten zou verliezen. Maar inmiddels heeft Prigozjins bedrijf toch weer contracten voor de catering van scholen en ziekenhuizen gekregen. Ook de contracten voor de levering van voedsel aan het leger gaan door, om te voorkomen dat de troepen zonder proviand komen te zitten.
De milde behandeling van Prigozjin heeft volgens sommigen ook te maken met het feit dat het Kremlin diens netwerk in Afrika niet wil kwijtraken. Rusland heeft in verscheidene Afrikaanse landen een voet tussen de deur gekregen via de Wagnertroepen die door machthebbers zijn ingehuurd om hen in het zadel houden. Wagner verdient daarnaast veel geld met de exploitatie van goudmijnen en olievelden waarover het de controle heeft gekregen.
Het Kremlin is erop gebrand dat Wagner zijn activiteiten in Afrika kan voortzetten, maar mogelijk ‘onder een andere leiding’. Maar volgens het Soufan Center, een Amerikaans adviesbureau voor veiligheidszaken, zal dat nog niet zo eenvoudig zijn. Wagners lucratieve zakelijke bezigheden in Afrika vormen een ingewikkeld netwerk van allerlei schimmige financiële constructies en persoonlijke contacten waarin alleen Prigozjin de weg weet. Zonder dat te doorgronden, zal het moeilijk worden zijn netwerk over te nemen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden